کارگاه لبنیات «بانوان خودکفا» در سمنگان؛ ۱۵ سال تلاش برای تولید و توانمندسازی زنان
گزارشگر: اسرا امین | ویرستار: آینور سعیدپور
در یکی از روستاهای سمنگان، جایی که دامداری از گذشته بخشی از زندگی مردم بوده است، کارگاه لبنیات «بانوان خودکفا» به مدیریـت سهیلا در ۱۵ سال گذشته به تولید و فرآوری محصولات لبنی محلی مشغول بوده و اکنون به یکی از نمونههای موفق فعالیت اقتصادی زنان در این ولایت تبدیل شده است.
این کارگاه که فعالیت خود را با امکانات محدود آغاز کرده، امروز انواع محصولات لبنی از جمله قروت، چکه و مسکه (کره محلی) را تولید و به بازار عرضه میکند. در کنار تولید، این مرکز در یکونیم سال گذشته به آموزش زنان نیز روی آورده و تاکنون حدود ۲۰ زن را در زمینه فرآوری و تولید محصولات لبنی آموزش داده است.
خانم سهیلا، مسوول این کارگاه، میگوید که هدف او تنها تولید محصولات لبنی نبوده، بلکه تلاش کرده است تا زمینهی یادگیری مهارت و کسب درآمد را برای زنان دیگر نیز فراهم کند.
او، با اشاره به مشکلهای مالی موجود میگوید: «بزرگترین مشکل ما کمبود بودجه است و گاهی حتا نمیتوانیم برای شاگردان معاش پرداخت کنیم. با این حال تلاش میکنیم از محصولاتی که تولید میکنیم، مانند ماست و چکه، در اختیار آنان قرار دهیم تا بخشی از نیازهای زندگیشان تأمین شود.»
به گفتهی او، نبود حمایتهای مالی و محدودیت منابع سبب شده که ظرفیت آموزش و جذب کارآموزان جدید کاهش یابد؛ در حالی که زنان بیشتری خواهان فراگیری این حرفه استند.
خانم سهیلا، میافزاید که درآمد حاصل از این کارگاه نه تنها به ادامه فعالیت آن کمک کرده، بلکه پس از بیکارشدن همسرش، به منبع اصلی تأمین معیشت خانواده نیز تبدیل شده است.
محصولات تولیدشده در این کارگاه تنها در سمنگان به فروش نمیرسد، بلکه به بازارهای ولایتهای دیگر نیز راه یافته است. مسئول کارگاه میگوید که قروت، چکه و مسکه تولیدی آنان در کابل، کندز، تخار و بلخ نیز مشتریان خود را دارد و بخشی از تولیدات از طریق مسیر سالنگ به بازارهای مختلف کشور منتقل میشود.
در همین حال، فعالان اقتصادی معتقدند که توسعهی کسبوکارهای کوچک و متوسط میتواند نقش مهمی در بهبود وضعیت اقتصادی زنان و خانوادهها دارد.
معصومه جامی، فعال اقتصادی، میگوید که زنان باید به عنوان یکی از ارکان مهم اقتصاد خانواده در فعالیتهای تولیدی سهم داشته باشند و به استقلال مالی دست یابند. «با توجه به محدودشدن فرصتهای کاری برای زنان در برخی بخشها، تشبثات کوچک میتواند یکی از مؤثرترین راهها برای ایجاد درآمد و تأمین معیشت خانوادهها باشد.»
به باور جامی، تولید و فرآوری محصولات لبنی از جمله فعالیتهایی است که در بسیاری از منطقههای روستایی افغانستان ظرفیت رشد و توسعه دارد؛ زیرا مواد اولیه آن در دسترس بوده و نیاز بازار نیز برای این محصولات همچنان وجود دارد.
جامی، میافزاید که زنان میتوانند از دو مسیر وارد این حوزه شوند. نخست، ایجاد واحدهای کوچک دامداری و فرآوری شیر در سطح خانواده و دوم، تشکیل اتحادیههای محلی برای جمعآوری، تولید و عرضه محصولات بهصورت گروهی.
او توضیح میدهد: «اگر زنان بتوانند در قالب اتحادیهها فعالیت کنند و محصولات خود را بهصورت مشترک به بازار عرضه کند، ظرفیت تولید افزایش مییابد و زمینهی اشتغال افراد بیشتری فراهم میشود. در برخی منطقهها، همکاری ۱۰ تا ۲۰ زن میتواند به طور مستقیم و غیرمستقیم معیشت دهها خانواده را تامین کند.»
این فعال اقتصادی، همچنان بر استفاده از ظرفیتهای محلی تاکید میکند و میگوید در مناطقی که دامداری رواج دارد، سرمایهگذاری روی تولید و فرآوری محصولات لبنی میتواند یکی از پایدارترین راههای ایجاد اشتغال، بهویژه برای زنان روستایی، باشد.
به گفتهی او، محصولات لبنی محلی افزون بر ایجاد فرصتهای اقتصادی، از نظر سلامت نیز مورد توجه مصرفکنندگان قرار دارند؛ زیرا معمولاً بدون استفاده از مواد نگهدارنده تولید میشوند.
در همین حال، سهیلا امیدوار است با جلب حمایت نهادهای مرتبط و دسترسی به امکانات بیشتر، بتواند ظرفیت تولید کارگاه را افزایش داده و زمینهی آموزش و اشتغال زنان بیشتری را فراهم کند.
بخش دامداری و تولید محصولات لبنی از مهمترین فعالیتهای اقتصادی در بسیاری از منطقههای روستایی افغانستان به شمار میرود. در سمنگان نیز، شمار زیادی از خانوادهها از طریق پرورش دام و فروش محصولات لبنی امرار معاش میکنند.
