رستورانت «مهربانو»؛ مکانی برای کار و گردهمایی زنان در هرات

یک زن جوان در هرات، رستورانت سنتی ویژه‌ی زنان و دختران را به نام «مهربانو» ایجاد کرده است. این رستورانت هر روز پذیرای زنانی است که برای صرف غذا، دیدار با دوستان و گذراندن لحظه‌هایی دور از فضای روزمره به آن مراجعه می‌کنند. مسوولان این رستورانت می‌گویند که مدیریت و اجرای تمام فعالیت‌های آن به‌طور کامل توسط زنان انجام می‌شود.

نسرین رضایی، مسوول رستورانت مهربانو، حدود سه سال پیش نیز یک رستورانت را در مکانی دیگر مدیریت می‌کرد. او اکنون فعالیت خود را در بخش ویژه‌ی زنان در فروش‌گاه «فردوسی» آغاز کرده است. به گفته‌ی او، هدف از ایجاد این رستورانت تنها ارایه‌ی خدمات پذیرایی نیست، بلکه فراهم‌کردن فرصت‌های کاری برای زنان نیز بخشی از کارش است.

او می‌گوید اشتغال زنان می‌تواند به بهبود وضعیت اقتصادی خانواده‌ها کمک کند و به همین دلیل تلاش دارد تا زمینه‌ی کار را برای شماری از آنان فراهم کند.

اکنون پنج زن در بخش‌های مختلف این رستورانت مشغول کار هستند. یک نفر مسوول بازاریابی، یک نفر مسوول امور حساب‌داری و سه زن دیگر در آشپزخانه سرگرم آماده‌سازی غذاهای سنتی‌اند. نسرین می‌گوید: «دوست داشتم وسیله‌ای باشم تا چند خانم بتوانند کار کنند، درآمد داشته باشند و در کنار من لقمه‌ی نانی برای خانواده‌های‌شان ببرند.» 

او باور دارد که هر فرصت کاری برای زنان، زمینه‌ی استقلال مالی و افزایش اعتمادبه‌نفس آنان را نیز فراهم می‌‌کند. «وقتی زنان مشغول کار باشند، می‌توانند که از پس هزینه‌های زندگی بر بیایند و برای ادامه‌ی فعالیت‌های شان انگیزه و اعتماد‌به‌نفس داشته باشند».

نسرین، می‌افزاید که راه‌اندازی و مدیریت این رستورانت، با چالش‌هایی نیز هم‌راه است. به گفته‌ی او، یکی از مهم‌ترین مشکلات، موقعیت مکانی رستورانت در داخل مارکت فردوسی است؛ موضوعی که سبب شده بسیاری از زنان از فعالیت آن آگاهی نداشته باشند. به باور او، اگر این رستورانت در مکانی با دست‌رسی و دید بیش‌تر قرار می‌داشت، می‌توانست مشتریان بیش‌تری جذب کند.

با این حال، مسوول این رستورانت می‌گوید که تلاش کرده است تا با ارایه‌ی غذاهای باکیفیت و خدمات مناسب، مشتریان خود را حفظ کند و افراد بیش‌تری را با این رستورانت آشنا سازد.

نسرین، با وجود این مشکلات هم‌چنان به آینده امیدوار است. او آرزو دارد روزی مهربانو به یک رستورانت زنجیره‌ای بزرگ تبدیل شود؛ مجموعه‌ای که بتواند برای شمار بیش‌تری از زنان فرصت کار ایجاد کند و حضور زنان را در عرصه‌ی فعالیت‌های اقتصادی پررنگ‌تر سازد.

ضیاگل نوری، در بخش آشپزی این رستورانت فعالیت دارد. او که بیش‌تر زمان خود را صرف آماده‌سازی غذاهای سنتی می‌کند، می‌گوید که هرچند درآمد این کار چندان زیاد نیست، اما همین درآمد اندک نیز کمک می‌کند بخشی از هزینه‌های زندگی روزمره‌اش را تأمین کند.

ضیاگل، از فعالیت در این رستورانت ابراز خرسندی می‌کند و می‌‌افزاید که حضور در محیط کار، افزون‌ بر درآمد، تجربه‌های تازه‌ای نیز برایش به هم‌راه داشته است. او محبوب‌ترین غذاهای مهربانو را قابلی، برنج ساده، آشک، منتو و قیمه عنوان می‌کند؛ غذاهایی که به گفته‌ی او بیش‌ترین درخواست را از سوی مشتریان دارند.

او امیدوار است در آینده بتواند تجربه و مهارت کافی به دست آورد و کسب‌وکار مستقل خود را راه‌اندازی کند.

هم‌چنان افسانه امیریان، یکی دیگر از آشپزان این رستورانت است. او، نیز می‌گوید که این شغل تنها منبع درآمد نیست، بلکه فرصتی برای آموختن مهارت‌های تازه و حضور فعال‌تر در جامعه نیز به شمار می‌رود.

به گفته‌ی افسانه، کار در کنار دیگر زنان سبب شده است تا تجربه‌های جدیدی کسب کند و ارتباط بیش‌تری با مردم داشته باشد. او می‌گوید: «در این مدت چیزهای زیادی یاد گرفته‌ام و امیدوارم در آینده بتوانم کار شخصی خودم را داشته باشم و به زنان دیگر نیز آموزش بدهم».

شماری از زنان نیز از ایجاد رستورانت مهربانو استقبال می‌کنند. ثریا نوابی، یکی از مشتریان این رستورانت، کیفیت غذاهای ارایه‌شده را خوب ارزیابی می‌کند. او می‌گوید که از طعم و نحوه‌ی تهیه‌ی غذاها رضایت دارد و به همین دلیل از مشتریان ثابت این رستورانت است.

او حضور زنان در بخش مدیریت و آشپزی را موضوعی مهم می‌داند و تأکید می‌کند که زنان توانایی‌های فراوانی دارند و باید فرصت بیش‌تری برای فعالیت و پیش‌رفت در اختیارشان قرار گیرد. به باور او، فراهم‌شدن چنین فرصت‌هایی می‌تواند زمینه‌ی شکوفایی استعدادهای بسیاری از زنان را فراهم سازد.

ثریا، فضای صمیمی، پاکیزگی محیط، کیفیت غذاها و حضور زنان در اداره‌ی کافه را از مهم‌ترین ویژگی‌هایی می‌داند که مهربانو را از بسیاری از رستورانت‌های دیگر متفاوت کرده است. 

در همین حال، آگاهان اقتصادی نیز نقش چنین کسب‌وکارهایی را در بهبود وضعیت اقتصادی خانواده‌ها مهم می‌دانند. مریم محمدی، آگاه اقتصادی، می‌گوید که راه‌اندازی رستورانت و آشپزخانه‌های زنانه می‌تواند به استقلال مالی زنان کمک کند و در عین حال فرصت‌های شغلی تازه‌ای را برای زنان دیگر به وجود آورد.

به گفته‌ی او، هرچه تعداد این گونه فعالیت‌های اقتصادی افزایش یابد، مشارکت زنان در بازار کار نیز گسترده‌تر خواهد شد و خانواده‌های بیش‌تری از درآمد حاصل از آن بهره‌مند خواهند شد. با این حال، زنان کارآفرین هم‌چنان با مشکلاتی روبه‌رو هستند که روند رشد فعالیت‌های آنان را دشوار می‌سازد.

بانو مریم، کم‌بود سرمایه، افزایش بهای مواد اولیه و هزینه‌های بلند کرایه‌ی مکان را از مهم‌ترین چالش‌های زنان کارآفرین عنوان می‌کند. او تأکید دارد که دست‌رسی به حمایت مالی، آموزش مهارت‌های بازاریابی و ایجاد بازارهای مناسب برای فروش محصولات و خدمات می‌تواند به دوام و رشد این کسب‌وکارها کمک کند.

فعالیت زنان در بخش کسب‌وکار در نزدیک به پنج سال گذشته با محدودیت‌ها و چالش‌های مختلفی هم‌راه بوده است. در این مدت، بسیاری از زنان فرصت‌های شغلی خود را از دست داده‌اند و دست‌رسی آنان به بیش‌تر حوزه‌های کاری محدود شده است.

سال گذشته نیز شماری از کافه‌ها و رستورانت‌های ویژه‌ی زنان در هرات از سوی طالبان بسته شدند؛ اقدامی که نگرانی‌هایی را درباره‌ی ادامه‌ی فعالیت کسب‌وکارهای تحت مدیریت زنان به وجود آورد.

با این حال، برخی زنان هم‌چنان تلاش می‌کنند با ایجاد یا ادامه‌ی کسب‌وکارهای کوچک، زمینه‌ی اشتغال و درآمد را برای خود و دیگر زنان فراهم کنند.