نشست شورای امنیت دربارهی افغانستان؛ نگرانی از تشدید محدودیتها در برابر زنان
یاسمن رها
نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد دربارهی وضعیت افغانستان، با تمرکز بر وضعیت حقوقبشر، محدودیتهای طالبان در برابر زنان و دختران، وضعیت اقلیتهای قومی و مذهبی، تهدیدهای امنیتی و چگونگی تعامل جامعهی جهانی با طالبان برگزار شده است.
جورجت گانیون، سرپرست دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در این نشست گفته که طالبان به نگرانیهای اصلی مردم افغانستان و جامعهی جهانی رسیدگی نکردهاند و در زمینهی محدودیتهای شدید در برابر زنان و دختران، حکومتداری فراگیر، حقوقبشر و حضور گروههای تروریستی پیشرفتی حاصل نشده است.
بانو گانیون، افزوده که یوناما در سه ماه اخیر موارد بازداشت زنان و دختران در هرات به دلیل اجرای سختگیرانه مقررات پوشش را ثبت کرده و اعتراضهای پس از آن نیز با استفادهی بیش از حد از زور سرکوب شده است.
او گفته که طالبان همچنان زنان را به اتهام رعایتنکردن پوشش مورد نظرشان بازداشت میکنند و هفتهی گذشته نیز شماری از زنان به همین دلیل در کابل بازداشت شدهاند.
به گفتهی سرپرست یوناما، این موارد در کنار فشار فزاینده بر جوامع اقلیت، تعطیلی رسانهها و بازداشت و ارعاب خبرنگاران، بخشی از روند گستردهتر اعمال مقررات اجتماعی اجباری در افغانستان است.
گانیون همچنان بیان کرده که در زمانی که زنان در افغانستان با محدودیتهای بیسابقه روبهرو هستند، سازوکارهای حمایت بینالمللی از آنان نیز در حال کاهش است. او خواستار قرارگرفتن حمایت از زنان و دختران افغانستانی در اولویت جامعهی جهانی شده است.
«زنکشی سیاسی»
نرگس نهان، وزیر پیشین معادن و پترولیم افغانستان، در این نشست وضعیت زنان و دختران را «زنکشی سیاسی» و بدترین شکل «آپارتاید جنسیتی» توصیف کرده است.
او گفته که طالبان در پنج سال گذشته دهها فرمان صادر کردهاند که زنان و دختران را از حقوق اساسی و آزادیهای بنیادینشان محروم کرده است.
بانو نهان افزوده که زنان در افغانستان از کار، آموزش و حضور آزادانه در جامعه محروم شدهاند و گفته که رسیدگی به حقوق زنان را نمیتوان از ایجاد حکومت فراگیر جدا کرد.
او همچنان خواستار صدور قطعنامهای از سوی شورای امنیت برای بهرسمیتشناختن «تبعیض نهادینهشده» در برابر زنان و دختران افغانستان شده و از کشورهای عضو این شورا خواسته تا وضعیت افغانستان را بهعنوان «آپارتاید جنسیتی» بهرسمیت بشناسند.
همچنان سون لی، معاون نمایندهی دایم چین در سازمان ملل متحد، نیز از طالبان خواسته که حقوق و منافع بنیادی همهی شهروندان افغانستان از جمله زنان، را تضمین کنند.
او گفته که محدودیتهای طالبان بر زنان و دختران در زمینههای آموزش، اشتغال، خدمات صحی و حضور در زندگی عمومی، نهتنها بر زندگی آنان اثر گذاشته، بلکه ثبات اجتماعی و چشمانداز توسعهی افغانستان را نیز تضعیف کرده است.
نمایندهی چین همچنان از طالبان خواسته که محدودیتهای موجود بر فعالیت کارکنان زن افغانستانی در سازمان ملل متحد را بدون تاخیر لغو کنند و به زنان فرصت مشارکت در توسعه و آبادانی کشورشان را بدهند.
فشار بر اقلیتها
نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل متحد، نیز از افزایش فشار طالبان بر هزارهها و شیعیان ابراز نگرانی کرده است.
او به بازداشت شخصیتهای دینی و اجتماعی هزاره و شیعه، دخالت در مراسم مذهبی شیعیان، تبعیض و تصرف زمینها و املاک آنان اشاره کرده است.
فایق گفته که وضعیت کلی حقوقبشر در افغانستان نیز عمیقاً نگرانکننده است و مواردی از «قتل، بازداشت و حبس خودسرانه و شکنجه یا بدرفتاری با مقامهای پیشین و نیروهای امنیتی سابق» ثبت شده است.
او تاکید کرده که هر یک از این موارد نیازمند تحقیق معتبر و مستقل است و گفته که در شرایطی که مردم «کشته، بازداشت، شکنجه یا ناپدید میشوند»، پاسخگویی عاملان همچنان وجود ندارد.
تعامل جهانی
فایق، در بخش دیگری از سخنانش گفته که پنج سال تجربه، نیازمند ارزیابی صادقانه سیاست بینالمللی در قبال افغانستان است. او افزوده که «انزوا بهتنهایی موجب تغییر نشده» و تعامل بدون هدفهای سیاسی روشن نیز نتیجهای نداشته است. فایق، خواستار تعامل اصولمحور، هماهنگ و نتیجهمحور با طالبان شده و بر اجرای توصیههای ارزیابی مستقل افغانستان و تعیین فرستادهی ویژهی سازمان ملل متحد تاکید کرده است.
او همچنان گفته که روند سیاسی آینده باید با محوریت مردم افغانستان و تحت مالکیت آنان باشد و زنان و مردان در تصمیمگیری دربارهی آینده کشور مشارکت داشته باشند.
تهدید تروریسم
عاصم افتخار احمد، نمایندهی پاکستان در سازمان ملل متحد، در این نشست افغانستان را محل فعالیت شماری از گروههای تروریستی خوانده و گفته که تروریسم در مرکز مشکلات افغانستان قرار دارد.
او، طالبان را متهم کرده که در برابر فعالیت گروههای تروریستی اقدام کافی نکردهاند و گفته که پاکستان در صورت تهدید امنیتی، مطابق حقوق بینالملل از خود دفاع خواهد کرد. نمایندهی پاکستان همچنان مدعی شده است که در سه سال گذشته بیش از چهار هزار و ۷۰۰ نفر در این کشور در حملات تروریستی مرتبط با افغانستان کشته شدهاند.
واسیلی نبنزیا، نمایندهی روسیه، نیز از ادامهی حضور گروههای تروریستی، از جمله «شاخهی خراسان داعش» و «جنبش اسلامی ترکستان شرقی»، در افغانستان ابراز نگرانی کرده و خواستار توجه بیشتر به مبارزه با تولید و تجارت مواد مخدر صنعتی شده است.
در این نشست، شماری از نمایندگان کشورهای عضو شورای امنیت نیز دربارهی وضعیت زنان و دختران، تهدیدهای تروریستی، وضعیت حقوقبشر و بحران انسانی افغانستان دیدگاههای خود را مطرح کردند.
طالبان پس از بازگشت به قدرت در افغانستان در آگست ۲۰۲۱، محدودیتهای گستردهای بر حقوق و آزادیهای زنان و دختران وضع کردهاند. آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، تحصیلات دانشگاهی و کار زنان در بسیاری از بخشها ممنوع یا محدود شده و حضور آنان در اجتماع نیز با مقررات سختگیرانه روبهرو است. سازمان ملل متحد بارها خواستار لغو این محدودیتها شده است.
همزمان، نگرانیها دربارهی وضعیت حقوقبشر، تبعیض در برابر اقلیتهای قومی و مذهبی، بازداشتهای خودسرانه، محدودیت آزادی بیان و فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان ادامه دارد. شورای امنیت سازمان ملل متحد با برگزاری نشستهای دورهای، وضعیت این کشور و چگونگی رسیدگی به بحرانهای حقوقبشری، سیاسی و امنیتی آن را بررسی میکند.
