از محدودیت تا کارآفرینی؛ زنی در سمنگان فروشگاه ویژهی زنان ساخت
گزارشگر: اسرا امین | ویراستار: حدیث حبیبیار
زن جوانی در شهر «ایبک» سمنگان، با راهاندازی فروشگاه ویژهی زنان تلاش دارد تا برای زنان و دختران زمینههای کار را فراهم کند؛ فرصتی که آنان بتوانند هزینههای زندگی خود و خانوادههایشان را تأمین کند. این زن، با وجود مشکلهای اقتصادی و مخالفتهای اجتماعی، امیدوار است کسبوکارش به محل امن و راحت برای خرید زنان و منبع درآمدی برای خانوادهاش تبدیل شود.
ماریه احمدی، دانشآموختهی رشتهی ریاضی از دانشگاه سمنگان است. او حدود سه ماه پیش فروشگاه «مهتاب» را راهاندازی کرده است. این فروشگاه، با سرمایهی حدود ۲۵۰ هزار افغانی ایجاد شده و اکنون به یکی از معدود فروشگاههای ویژهی زنان در شهر ایبک تبدیل شده است.
او، هر روز از شش صبح تا هفت شام در فروشگاه حضور دارد و همراه با یک کارمند زن به مشتریان خدمات ارایه میکند. در این فروشگاه انواع لوازم آرایشی و بهداشتی، عطر، وسایل مورد نیاز کودکان، لباسهای دستدوم و دیگر لوازم مورد نیاز زنان به فروش میرسد.
ماریه، میگوید که انگیزهی ایجاد این فروشگاه زمانی در ذهنش شکل گرفت که متوجه شد بسیاری از زنان برای خرید برخی وسایل شخصی و بهداشتی در فروشگاههایی که فروشندگان آن مرد استند، احساس راحتی نمیکنند. «در سمنگان هیچ فروشگاه ویژهی زنان وجود نداشت. بسیاری از آنان هنگام خرید بعضی وسایل شخصی خجالت میکشیدند یا احساس راحتی نمیکردند. به همین دلیل تصمیم گرفتم فروشگاهی ایجاد کنم که زنان بتوانند با آسودگی بیشتر نیازهای خود را تهیه کنند.»
این زن جوان، میگوید که فراهمکردن فرصتهای کاری برای زنان نیز یکی دیگر از هدفهایش برای راهاندازی این فروشگاه بوده است. او، باور دارد که زنان در این ولایت در مقایسه با بسیاری از ولایتهای دیگر، فرصتهای کمتری برای حضور در بازار کار دارند. ماریه میافزاید: «در ولایتهای دیگر زنان زیادی در بخش تجارت و فروش فعالیت دارند، اما در سمنگان زمینهی کار برای زنان بسیار محدود است. تلاش کردم حداقل در کنار خود برای یک زن دیگر نیز فرصت کاری ایجاد کنم.»
با این حال، راهاندازی و ادامهی فعالیت این فروشگاه بدون چالش نبوده است. مسوول فروشگاه مهتاب میگوید که میزان فروش هنوز به سطح بالایی نرسیده و بخشی از این مشکل به مکان و جدیدبودن آن بستهگی دارد. او میگوید: «فروشات ما هنوز رضایتبخش نیست، زیرا دکان در محلی قرار دارد که کمتر در معرض دید مردم است. از سوی دیگر، فعالیت ما تازه آغاز شده و هنوز بسیاری از مردم با فروشگاه آشنایی ندارند.»
مشکلهای مالی نیز از دیگر نگرانیهای ماریه است. او میگوید که ماهانه چهار هزار افغانی کرایه دکان و چهار هزار افغانی معاش کارمند خود را پرداخت میکند. افزون بر این، حدود ۵۰ هزار افغانی نیز بهخاطر جنس و لباسهای خریداریشده قرضدار است.
او، میگوید که ادامهی فعالیت یک کسبوکار در شرایط دشوار اقتصادی آسان نیست، اما تلاش میکند با حفظ فعالیت فروشگاه، آن را به تدریج گسترش دهد.
با وجود این چالشها، ماریه نسبت به آیندهی امیدوار است. او باور دارد که با شناختهشدن بیشتر فروشگاه و افزایش شمار مشتریان، وضعیت کارش نیز بهتر خواهد شد. او میگوید: «فعلاً وضعیت کار نسبتاً خوب است و امیدواریم در آینده با افزایش مشتریان و شناختهشدن بیشتر فعالیت ما نیز گسترش پیدا کند.»
مخالفتهای اجتماعی از دیگر موانعی بوده که این کارآفرین در آغاز راه با آن روبهرو شده است. او میگوید که برخی از اعضای خانواده و خویشاوندان در نخست با راهاندازی فروشگاهاش موافق نبودند و تلاش میکردند او را از این تصمیم منصرف کنند.
ماریه، میگوید: «بسیاری میگفتند همه ما را میشناسند و مردم به ما خواهند خندید؛ اما من مجبور بودم برای تأمین زندگی خانوادهام کاری انجام دهم. شوهرم وظیفه ندارد و من مادر سه فرزند هستم، بنابراین باید راهی برای پیشبرد زندگی پیدا میکردم.»
او میافزاید که مسئولیت تأمین هزینههای زندگی و آیندهی فرزندانش سبب شد به این مخالفتها توجه نکند و با وجود دشواریها، تصمیم خود را عملی کند. به باور او، فعالیت زنان در محیطهای کاری ویژهی آنان میتواند احساس امنیت و آرامش بیشتری برای آنان فراهم و همچنان به استقلال اقتصادی زنان کمک کند.
به گفتهی او، از زمان آغاز فعالیت این فروشگاه، بسیاری از زنان از راهاندازی آن استقبال کرده و ترجیح میدهند خریدهای خود را در محیطی انجام دهند که فروشندگان آن زن باشند.
یکی از زنانی که از این فروشگاه خرید میکند نیز میگوید که وجود چنین مکانی برای زنان ضروری است.
نفیسه [نام مستعار]، یکی از مشتریان این فروشگاه، از ایجاد آن استقبال کرده و میگوید که پیش از این برای خرید بسیاری از لوازم مورد نیاز خود مجبور بود به فروشگاههای دیگر مراجعه کند، اما اکنون با فعالیت این فروشگاه، دسترسی زنان به این محصولات آسانتر شده است. او میافزاید: «وجود چنین فروشگاهی برای زنان بسیار مهم است، زیرا هم نیازهای ما را برآورده میکند و هم برای زنان دیگر فرصت کار و درآمد فراهم میسازد.»
نفیسه، میگوید که در شرایط کنونی، راهاندازی کسبوکارهای ویژهی زنان میتواند نقش مهمی در حمایت از آنان داشته باشد. به گفتهی او، بسیاری از زنان به دلیل محدودیتهای موجود فرصت کار بیرون از خانه را ندارند و ایجاد چنین فروشگاههایی نهتنها خدمات مورد نیاز زنان را فراهم میکند، بلکه به آنان امید میدهد که هنوز هم میتوانند برای بهبود وضعیت زندگی خود تلاش کنند.
تلاش ماریه، برای حفظ و گسترش این کسبوکار در حالی ادامه دارد که زنان در افغانستان با محدودیتهای گسترده در زمینه اشتغال روبهرو استند.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، فرصتهای کاری برای زنان در افغانستان بهگونهی چشمگیری کاهش یافته است. طالبان زنان را از کار در بسیاری از ادارههای دولتی و نهادهای غیردولتی منع کرده و محدودیتهای گستردهای بر آموزش، رفتوآمد و فعالیتهای اجتماعی آنان وضع شده است. در چنین شرایطی، شماری از زنان تلاش کردهاند با راهاندازی کسبوکارهای کوچک، از جمله فروشگاهها، کارگاههای صنایع دستی و فعالیتهای خانگی، بخشی از هزینههای زندگی خود و خانوادههایشان را تأمین کنند.
