«مادران با واکسیناتور زن راحتتر از نگرانیهایشان میگویند»؛ روایت زنی از خط مقدم واکسیناسیون
گزارشگر: اسرا امین | ویراستار: آینور سعیدپور
ساعتها راه رفتن در جادههای دشوار، رسیدن به خانههای دور و روبهروشدن با خانوادههای مرد، بخشی از کاری است که سحر هر روز انجام میدهد. اما دشوارترین بخش کار او همیشه پیمودن راه نیست؛ گاهی باید بیشتر کنار مادری بنشیند، نگرانیهایش را بشنود و دربارهی واکسین توضیح بدهد. سحر، واکسیناتور در سمنگان، میگوید در سه سال کارش دریافته است که در جامعهی سنتی افغانستان، بهویژه در منطقههای دوردست، حضور زنان در تیمهای صحی سیار تنها به معنای رساندن خدمات نیست؛ گاهی راهی است برای رسیدن به مادرانی که حرفهایشان را راحتتر با یک زن در میان میگذارند.
گفتوگوی خبرگزاری بانوان افغانستان با سحر، واکسیناتور
امین: لطفاً خودتان را معرفی کنید و بگویید وظیفهتان بهعنوان واکسیناتور چیست؟
سحر: سحر هستم و بهعنوان واکسیناتور در سمنگان کار میکنم. وظیفه ما این است که واکسینهای ضروری را برای کودکان و افراد واجد شرایط تطبیق کنیم و در کنار آن، خانوادهها را درباره اهمیت واکسیناسیون و زمان دریافت واکسینها آگاهی بدهیم. ما تلاش میکنیم مطمین شویم کودکان واکسینهای لازم را در زمان تعیینشده دریافت کرده باشند و اگر خانوادهای معلومات کافی نداشته باشد، برایشان توضیح میدهیم که واکسین چه اهمیتی دارد و چگونه میتواند از بیماریهای خطرناک جلوگیری کند.
امین: چه شد که تصمیم گرفتید واکسیناتور شوید و در این بخش کار کنید؟
سحر: خودم علاقه دارم با مردم و جامعه کار کنم و همیشه دوست داشتم در بخشی فعالیت داشته باشم که بتوانم به مردم کمک کنم. کار واکسیناتوری بیشتر با مردم و خانوادهها در ارتباط است و همین موضوع برای من جالب بود. وقتی دیدم از طریق این کار میتوانم در زمینه صحت کودکان و خانوادهها سهم بگیرم و معلومات صحی را با مردم شریک کنم، علاقهمند شدم که در این بخش کار کنم. برای من تنها یک وظیفه نیست، بلکه فرصتی است تا در حد توان خود برای بهترشدن وضعیت صحی مردم کار کنم.
امین: چند سال میشود که بهعنوان واکسیناتور کار میکنید و در این مدت چه تجربههایی به دست آوردهاید؟
سحر: حدود سه سال میشود که در بخش واکسیناسیون کار میکنم. در این مدت با خانوادهها و شرایط مختلف روبهرو شدهام و تجربههای زیادی به دست آوردهام. در آغاز کار شاید بعضی مسایل برایم دشوارتر بود، اما به مرور یاد گرفتم چگونه با خانوادهها صحبت کنم، نگرانیهایشان را بشنوم و معلومات لازم را به شکل ساده برایشان توضیح بدهم. این کار باعث شده هم از نظر کاری تجربه بیشتری پیدا کنم و هم در ارتباط با مردم اعتمادبهنفس بیشتری داشته باشم.
امین: یک روز کاری شما معمولاً چگونه سپری میشود؟
سحر: روز کاری ما معمولاً با رفتن به ساحه و مراجعه به خانوادهها آغاز میشود. در ساحه معلومات افراد و کودکان را ثبت میکنیم، وضعیت واکسیناسیون کودکان را بررسی میکنیم و واکسینهای لازم را تطبیق میکنیم. در کنار آن، با مادران و خانوادهها صحبت میکنیم و اگر درباره واکسینها سوال یا نگرانی داشته باشند، برایشان توضیح میدهیم. بعضی روزها مسیرهای دور را طی میکنیم و به منطقههایی میرویم که دسترسی به خدمات صحی دشوارتر است. کار ما تنها تطبیق واکسین نیست؛ بخش مهم آن آگاهیدهی و تشویق خانوادهها برای مراجعه بهموقع نیز است.
امین: وقتی به خانهها و ساحات مختلف میروید، برخورد خانوادهها با شما چگونه است؟
سحر: برخورد خانوادهها متفاوت است. بیشتر خانوادهها وقتی میدانند هدف ما محافظت از سلامت کودکان است، همکاری خوبی دارند و حتا بعضی مادران خودشان دربارهی زمان واکسین بعدی یا واکسینهایی که کودکشان دریافت نکرده، سوال میکنند. البته گاهی با خانوادههایی هم روبهرو میشویم که به دلیل نداشتن معلومات کافی یا شنیدن حرفهای مختلف، در مورد واکسیناسیون تردید دارند. در این شرایط ما تلاش میکنیم با حوصله با آنان صحبت کنیم و معلومات درست را برایشان توضیح بدهیم. وقتی خانوادهها دلیل و اهمیت واکسیناسیون را بهتر درک کنند، معمولاً همکاریشان بیشتر میشود.
امین: آیا خانوادهها آگاهی کافی درباره واکسیناسیون دارند، یا هنوز نیاز به آگاهیدهی بیشتر احساس میشود؟
سحر: آگاهی خانوادهها نسبت به گذشته بیشتر شده و بسیاری از خانوادهها خودشان اهمیت واکسیناسیون را میدانند و برای دریافت واکسین مراجعه میکنند. اما هنوز در بعضی منطقهها نیاز به آگاهیدهی بیشتر وجود دارد. گاهی خانوادهها به دلیل نداشتن معلومات کافی یا شنیدن بعضی باورهای نادرست درباره واکسین، نگرانی پیدا میکنند. در چنین مواردی ما تلاش میکنیم با صحبت و توضیح ساده، معلومات درست را در اختیارشان قرار بدهیم و به سوالهایشان پاسخ بدهیم. هرقدر آگاهی خانوادهها بیشتر شود، همکاریشان نیز در بخش واکسیناسیون بهتر میشود.
امین: هنگام صحبت با مادران، معمولاً چه سوالها یا نگرانیهایی درباره واکسیناسیون مطرح میشود؟
سحر: بله، گاهی مادران درباره عوارض واکسین، زمان دریافت واکسین یا اینکه چرا کودکشان به چند دوز واکسین نیاز دارد، سوال میکنند. بعضی مادران هم ممکن است بعد از واکسینشدن کودک، به دلیل تب یا بعضی واکنشهای معمول نگران شوند. در چنین مواردی ما تلاش میکنیم با زبان ساده برایشان توضیح بدهیم که چه چیزهایی طبیعی است و در چه شرایطی باید به کارمند صحی مراجعه کنند. مهم این است که مادران سوالهای خود را پنهان نکنند و اگر نگرانی دارند، از کارمند صحی معلومات بگیرند.
امین: آیا پیش آمده که خانوادهای بهطور کامل از واکسینکردن کودک خودداری کند؟ در چنین شرایطی چگونه با آن خانواده برخورد میکنید؟
سحر: بله، گاهی خانوادههایی هستند که در ابتدا حاضر به واکسینکردن کودکشان نیستند. در چنین مواردی ما اول تلاش میکنیم دلیل مخالفت آنان را بفهمیم؛ ممکن است نگرانی یا برداشت نادرستی داشته باشند. بعد با آنان صحبت میکنیم و معلومات لازم را درباره اهمیت واکسیناسیون برایشان ارایه میکنیم. اگر باز هم قانع نشوند، تلاش میکنیم ارتباط خود را با خانواده حفظ کنیم و در فرصت مناسب دوباره آگاهیدهی کنیم. به نظر من، برخورد تند با خانواده نتیجه خوبی ندارد و بهتر است با صبر و حوصله با آنان صحبت شود.
امین: نقش زنان واکسیناتور در ارایه خدمات صحی به خانوادهها، بهویژه زنان و مادران، چیست؟
سحر: موجودیت واکسیناتورهای زن بسیار مهم است، بهویژه در منطقههایی که زنان و مادران هنگام صحبت با کارمندان زن احساس راحتی بیشتری دارند. بعضی مادران ممکن است درباره وضعیت صحی خود یا کودکانشان سوالهایی داشته باشند که به دلیل حضور یک واکسیناتور زن، راحتتر مطرح کنند. همچنان حضور زنان در تیمهای واکسیناسیون میتواند باعث افزایش اعتماد خانوادهها و همکاری بیشتر آنان شود. به همین دلیل، فکر میکنم حضور زنان واکسیناتور در کنار سایر کارمندان صحی میتواند در دسترسی بهتر زنان و کودکان به خدمات صحی نقش مهمی داشته باشد.
امین: آیا به نظر شما حضور واکسیناتورهای زن میتواند اعتماد خانوادهها را بیشتر کند یا برخی از چالشهای کاری را کاهش دهد؟
سحر: بله، حضور زنان واکسیناتور بسیار مهم است. در بعضی خانوادهها، مادران و زنان راحتتر با کارمند زن صحبت میکنند و سوالها و نگرانیهای خود را آزادانهتر مطرح میکنند. وقتی یک مادر احساس راحتی کند، معلومات صحی را نیز بهتر دریافت میکند و ممکن است همکاری بیشتری داشته باشد. به همین دلیل، حضور زنان در تیمهای واکسیناسیون میتواند اعتماد خانوادهها را بیشتر کند و دسترسی زنان و کودکان به خدمات صحی را بهتر بسازد.
امین: مهمترین چالش شما در جریان کار چیست؟
سحر: یکی از مشکلات اصلی، دوری راه و دشواربودن دسترسی به بعضی منطقهها است. بعضی ساحهها از مرکرهای صحی فاصله زیادی دارند و خراببودن جادهها هم رفتوآمد تیمهای واکسیناسیون را دشوار میکند. در بعضی موارد، کمبود امکانات نیز میتواند روند کار را با مشکل مواجه کند. با وجود این مشکلات، ما تلاش میکنیم خدمات واکسیناسیون به خانوادهها برسد و کودکانی که در منطقههای دوردست زندگی میکنند نیز از این خدمات محروم نمانند. کار در بعضی ساحهها آسان نیست، اما چون با سلامت کودکان ارتباط دارد، تلاش میکنیم وظیفه خود را به بهترین شکل انجام بدهیم.
امین: برای رسیدن به خانوادههایی که در منطقههای دوردست زندگی میکنند، با چه مشکلاتی روبهرو هستید؟
سحر: خانوادههایی که در منطقههای دور زندگی میکنند، بیشتر با مشکل فاصله و راههای دشوار روبهرو هستند. گاهی برای رسیدن به یک منطقه باید مسافت زیادی طی شود و خراببودن جادهها باعث میشود رفتوآمد زمان بیشتری بگیرد. در زمستان یا در شرایط نامناسب جوی، این مشکل بیشتر میشود. با این حال، تلاش میشود تیمهای واکسیناسیون به ساحات مختلف بروند و خدمات را تا حد امکان به خانوادههایی که دسترسی کمتری دارند، برسانند.
امین: آیا کمبود امکانات و وسایل کاری روی فعالیت شما تأثیر میگذارد؟
سحر: بله، کمبود امکانات میتواند روی روند کار تأثیر داشته باشد. وقتی ساحه دور باشد و وسایل رفتوآمد مناسب در دسترس نباشد، رسیدن به خانوادهها دشوارتر و زمانگیرتر میشود. بعضی منطقهها به دلیل خراببودن جادهها دسترسی آسان ندارند و رفتن به آنجا برای تیمهای صحی مشکل است. اگر امکانات و وسایل لازم بیشتر باشد، میتوانیم ساحات بیشتری را پوشش بدهیم و خدمات را منظمتر به خانوادهها برسانیم.
امین: آیا کار واکسیناتوری از نظر جسمی و روحی برای شما خستهکننده است؟ کدام بخش کار بیشتر شما را خسته میکند؟
سحر: بله، بعضی روزها کار بسیار خستهکننده میشود، مخصوصاً وقتی باید مسیر طولانی را طی کنیم و به چندین خانواده مراجعه کنیم. گاهی ساعتها در رفتوآمد هستیم و بعد از رسیدن به ساحه باید با خانوادههای مختلف صحبت و کار خود را انجام بدهیم. از نظر روحی هم وقتی با خانوادهای روبهرو میشویم که به دلیل مشکلات مختلف همکاری نمیکند، ممکن است کار دشوارتر شود. اما وقتی در پایان روز میبینیم توانستهایم به کودکان بیشتری خدمات ارایه کنیم و خانوادهها را آگاه بسازیم، خستگی کار تا حد زیادی قابل تحمل میشود.
امین: اگر بخواهید یک پیام به خانوادههایی بدهید که هنوز درباره واکسیناسیون تردید دارند، چه میگویید؟
سحر: پیام من به خانوادهها این است که واکسیناسیون را جدی بگیرند و واکسینهای لازم را در وقت تعیینشده دریافت کنند. اگر درباره یک واکسین سوال یا نگرانی دارند، بهتر است از کارمند صحی معلومات بگیرند و بر اساس معلومات نادرست تصمیم نگیرند. سلامت کودکان مسوولیت مشترک خانواده و جامعه است و پیشگیری از بیماری همیشه بهتر از این است که بعداً با یک بیماری و مشکلات آن روبهرو شویم. از خانوادهها میخواهم با واکسیناتوران همکاری کنند و اجازه ندهند کودکانشان به دلیل ناآگاهی یا تأخیر، از واکسینهای ضروری محروم شوند.
