هیدر بار خواستار جرمانگاری «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان شد
حدیث حبیبیار
هیدر بار، معاون بخش زنان در دیدهبان حقوق بشر، در گزارشی تازهای، وضعیت کنونی زنان در افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان را مصداق روشن «آپارتاید جنسیتی» دانسته و خواستار بهرسمیتشناسی آن بهعنوان جنایت علیه بشریت شده است.
بانو بار در گزارشی که روز چهارشنبه، ۱۲ سنبله، در روزنامهی جورجتاون، نشر شده، گفته که محدودیتهای طالبان در برابر زنان، تنها یکسری اقدامهای موقتی نیست؛ بلکه یک برنامهای برای کنار زدن کامل زنان از جامعه است و باید بر اساس قوانین بینالمللی، پاسخگو باشند.
در این گزارش، افغانستان بهعنوان «جدیترین بحران حقوق زنان در جهان» معرفی شده و بر ضرورت اقدام فوری جامعهی جهانی برای مقابله با مشکلهای حقوقی در حفاظت از زنان تأکید شده است.
بانو بار با اشاره به ممنوعیت آموزش، اشتغال، آزادی رفتوآمد و حتی بیرون شدن زنان از خانه بدون همراهی یک مرد، این اقدامها را به نظام «آپارتاید جنسیتی» تشبیه کرده و هشدار داده است که اینبار جنسیت، ابزار اصلی سرکوب شده است.
او همچنین به موارد نگرانکنندهای مانند ممنوعیت شنیده شدن صدای زنان در ملأعام، مسدودسازی پنجرههای خانهها برای قطع ارتباط زنان با دنیای بیرون و ممنوعیت رفتن به پارکها و سالنهای زیبایی اشاره کرده است. به گفتهی بار، این محدودیتها نه تنها استقلال فردی زنان را از بین برده؛ بلکه عملاً آنان را از زندگی اجتماعی حذف کرده است.
وی هشدار داده که ادامهی سکوت جهانی، خطر عادیسازی چنین تبعیضهایی را افزایش میدهد. معاون بخش زنان در دیدهبان حقوق بشر از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته تا از فرصت مذاکرات پیشنویس معاهدهی جنایات علیه بشریت که از ژانویه ۲۰۲۶ آغاز میشود، استفاده کرده و آپارتاید جنسیتی را بهعنوان یک جرم بینالمللی در این سند بگنجانند.
بهگفتهی او، تاکنون دستکم یازده کشور حمایت رسمی خود را از این پیشنهاد اعلام کردهاند و چندین کشور دیگر نیز بهصورت غیررسمی از آن پشتیبانی کردهاند. وی همچنین به اجماع فعالان زن افغانستانی در حمایت از این کمپین آپارتاید جنسیتی اشاره کرده و آن را گامی مهم برای مشروعیتبخشی به مبارزهی آنان دانسته است.
معاون بخش زنان دیدهبان حقوق بشر از روند سیاسی جاری در دوحه نیز انتقاد کرده و آن را فاقد شفافیت و بیتوجه به حقوق بشر دانسته است. او هشدار داده که حذف زنان از این مذاکرات، به مشروعیتبخشی ناخواسته به طالبان منجر شده و دست آنها را برای اعمال محدودیتهای بیشتر باز گذاشته است.
بانو بار افزوده که اگرچه جرمانگاری آپارتاید جنسیتی راهحل فوری بحران افغانستان نیست؛ اما میتواند پیام روشنی به طالبان و دیگر ناقضان حقوق زنان در جهان ارسال کند: «حقوق زنان نادیده گرفته نخواهند شد و جنایات جنسیتی بیپاسخ نمیمانند».
این خواستهها در حالی برای پایان دادن به آپارتاید جنسیتی در برابر زنان مطرح میشود که در چهار سال گذشته، شماری از فعالان حقوق زن و زنان معترض افغانستانی نیز، با راهاندازی کارزارهای مختلف این خواست را تکرار کردهاند.
در سوی دیگر، پیش از این گزارشگران سازمان ملل متحد نیز گفتهاند که طالبان با وضع محدودیتهای گسترده یک نظام «آپارتاید جنسیتی» را در افغانستان نهادینه کرده است.
طالبان در چهار سال گذشته، حدود ۱۰۰ فرمان به هدف محدودکردن حقوق زنان و دختران صادر و اجرا کرده است. این فرمانها ابتداییترین حقوق زنان و دختران را سلب کرده و آنان را خانهنشین کرده است.
باوجود واکنشهای گسترده، طالبان مدعی اند که حقوق همهی شهروندان افغانستان بهویژه زنان و دختران مطابق به «شریعت اسلامی» تامین شده است.
