از محدودیت تا حذف؛ خبرنگاران زن زیر فشار فزایندهی طالبان
آینور سعیدپور
در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، نگرانیها دربارهی وضعیت خبرنگاران، بهویژه زنان، در افغانستان افزایش یافته است. ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی شورای حقوق بشر، اعلام کرده که محدودیتهای گسترده، تهدیدها و بازداشتها، فعالیت رسانهای را بیش از پیش دشوار کرده است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی حقوق بشر برای افغانستان، در بیانیهای نوشته که فضای کاری خبرنگاران در این کشور بهطور قابل توجهی محدودتر و پرخطرتر شده است. در این میان، خبرنگاران زن با چالشهای مضاعفی روبهرو هستند؛ از جمله محدودیتهای رفتوآمد، الزامات سختگیرانه پوشش و تبعیضهای شغلی که دسترسی آنها به فرصتهای برابر را کاهش داده است.
در بیانیه آمده که دهها خبرنگار در سال گذشته بازداشت شده و بسیاری از کارکنان رسانهای در فضای ترس و خودسانسوری فعالیت میکنند. منابع خبری نیز به دلیل نگرانی از تهدید و پیگرد، کمتر حاضر به گفتوگو با رسانهها اند؛ موضوعی که جریان آزاد اطلاعات را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
به گفتهی بنت، محدودیتهای فزاینده بر رسانهها شامل سانسور، نظارت و مقررات سختگیرانه، بهویژه در موضوعهای حساس مانند حقوق زنان و دختران، دامنه فعالیت خبرنگاران را تنگتر کرده است. در چنین شرایطی، حتا گزارشهای روزمره نیز میتواند پیامدهای جدی برای خبرنگاران به همراه داشته باشد.
گزارشگر ویژهی شورای حقوق بشر، افزوده که در کنار این چالشها، کاهش حمایتهای مالی و فنی بینالمللی از رسانههای مستقل نیز توانایی آنها برای ادامه فعالیت حرفهای و امن را محدود کرده است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، محدودیتها بر آزادی بیان و فعالیت رسانهای در افغانستان بهطور چشمگیری افزایش یافته است. قوانین و دستورالعملهای جدید، بهویژه در حوزههای اجتماعی و فرهنگی، تأثیر مستقیمی بر کار رسانهها گذاشته و فضای مدنی را کوچکتر کرده است. در این میان، نهادهای بینالمللی بارها نسبت به وضعیت خبرنگاران و آینده رسانههای مستقل در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند.
در همین حال، گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهایی مانند مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که حضور زنان در رسانههای افغانستان بهشدت کاهش یافته است؛ بهطوریکه حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد خبرنگاران زن پس از تحولهای اخیر کار خود را ترک کردهاند.
