میان ترس و محدودیت؛ خبرنگاران زن چگونه به کارشان ادامه می‌دهند؟
گزارش‌گر: آزاده افغان | ویراستار: یاسمن رها
خبرنگاران زن در افغانستان می‌گویند محدودیت‌های کاری، دشواری دست‌رسی به اطلاعات، نگرانی‌های امنیتی و کاهش فرصت‌های شغلی، فعالیت حرفه‌ای آنان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است. به گفته‌ی آنان دشوارشدن دست‌رسی به منابع و مسوولان، در کنار محدودیت‌های اجتماعی و خانوادگی، روند تهیه‌ی گزارش را برای خبرنگاران زن پیچیده‌تر ساخته و حضور آنان را در رسانه‌ها کاهش داده است.
عایشه احمدی، خبرنگار، می‌گوید دست‌رسی به اطلاعات و منابع خبری یکی از اصلی‌ترین مشکلات خبرنگاران زن در شرایط کنونی است. به گفته‌ی او، خبرنگاران زن در بسیاری موارد نمی‌توانند مانند گذشته به اداره‌ها و نهادهای مختلف مراجعه کنند و با مسوولان به‌صورت مستقیم گفت‌وگو داشته باشند. او میافزاید که این وضعیت سبب شده تا روند جمع‌آوری اطلاعات برای تهیه گزارش‌ها زمان‌گیر و دشوارتر شود.
عایشه، میافزاید که محدود‌شدن ارتباط مستقیم با منابع، تنها یک مشکل اداری برای خبرنگاران نیست، بلکه می‌تواند بر کیفیت گزارش نیز اثر بگذارد. او توضیح می‌دهد که خبرنگار برای تهیه‌ی یک گزارش دقیق، نیاز دارد از منابع مختلف اطلاعات جمع‌آوری کند و دیدگاه افراد و مسوولان مرتبط را بشنود؛ اما زمانی که چنین دست‌رسی دشوار باشد، امکان بررسی همه‌جانبه‌ی موضوع نیز کاهش می‌یابد. «وقتی نتوانیم به منبع اصلی دست‌رسی داشته باشیم، مجبور می‌شویم برای پیدا کردن اطلاعات راه‌های دیگری را جست‌وجو کنیم و گاهی همین موضوع باعث می‌شود تهیه یک گزارش بیش‌تر از گذشته وقت بگیرد.»
هم‌چنان فایزه ذاهب، خبرنگار دیگری که سال‌ها در رسانه‌ها فعالیت کرده است، می‌گوید که محدودیت‌های موجود بخش‌های مختلف زندگی خبرنگاران زن را تحت تاثیر قرار داده است. به گفته‌ی او، خبرنگاران زن علاوه‌بر مشکلات مربوط به کار، با نگرانی‌هایی روبه‌رو هستند که می‌تواند بر تصمیم آنان برای ادامه‌ی فعالیت حرفه‌ای اثر بگذارد.
فایزه، افزوده که تغییر شرایط اجتماعی و کاری سبب شده برخی خانواده‌ها نسبت به حضور دخترانه‌شان در رسانه‌ها حساس‌تر شوند. او می‌گوید که نگرانی‌های امنیتی و تصور خانواده‌ها از دشواری‌های کار خبرنگاری، در برخی موارد سبب شده زنان برای ادامه‌ی این حرفه با فشار بیش‌تری روبه‌رو شوند.
او با ابراز نگرانی می‌گوید که این وضعیت برای زنانی که سال‌ها در رسانه‌ها کار کرده و تجربه حرفه‌ای به دست آورده‌اند، دشوارتر است؛ زیرا آنان از یک‌سو با محدود‌شدن فرصت‌های کاری روبه‌رو هستند و از سوی دیگر، ممکن است برای ادامه‌ی فعالیت خود با مخالفت یا نگرانی خانواده مواجه شوند. «برای یک زن خبرنگار، گاهی چالش تنها پیدا‌کردن موضوع و تهیه‌ی گزارش نیست؛ نگرانی‌های بیرون از محیط کار هم می‌تواند روی تصمیم او برای ادامه‌ی فعالیت تاثیر بگذارد.»
در همین حال بهشته امین‌زاده، فعال رسانه‌ای، نیز وضعیت خبرنگاران زن را نگران‌کننده می‌داند و می‌گوید که آنان در کنار مشکلات عمومی رسانه‌ها، با محدودیت‌های بیش‌تری مواجه هستند. به گفته‌ی او، دشواری دست‌رسی به منابع اطلاعاتی یکی از موانعی است که مستقیما بر روند کار خبرنگاران زن اثر می‌گذارد.
بانو امین‌زاده، میافزاید که خبرنگار برای تهیه یک گزارش حرفه‌ای باید بتواند اطلاعات را از منابع مختلف بررسی و دیدگاه‌های متفاوت را دریافت کند. او می‌گوید که محدودیت در دست‌رسی به اطلاعات می‌تواند باعث شود خبرنگار نتواند یک موضوع را از همه زوایه‌ها بررسی کند و در نتیجه، کیفیت اطلاع‌رسانی نیز تحت تاثیر قرار گیرد. «خبرنگار زمانی می‌تواند یک گزارش دقیق و قابل اعتماد تهیه کند که بتواند اطلاعات لازم را از منابع مختلف دریافت و صحت آن را بررسی کند. محدود شدن این دست‌رسی، کار خبرنگار را دشوار می‌سازد.»
او هم‌چنان بر اهمیت حضور زنان در رسانه‌ها تاکید می‌کند و می‌گوید خبرنگاران زن می‌توانند موضوعاتی را که مستقیما با زنان و دختران ارتباط دارد، بهتر پی‌گیری و بازتاب دهند. به گفته‌ی او، کاهش حضور زنان در رسانه‌ها به معنای کاهش حضور یک بخش مهم جامعه در روند اطلاع‌رسانی نیز است.
امین‌زاده، ایجاد فرصت‌های برابر کاری، فراهم‌کردن آموزش‌های تخصصی و آسان‌تر شدن دست‌رسی خبرنگاران زن به اطلاعات را از نیازهای مهم این بخش می‌داند. او باور دارد که بدون فراهم‌شدن زمینه‌ی مناسب برای فعالیت زنان، ادامه‌ی حضور حرفه‌ای آنان در رسانه‌ها با دشواری بیش‌تری روبه‌رو خواهد بود.
زنان در سال‌های گذشته حضور گسترده‌تری در رسانه‌های افغانستان پیدا کرده بودند و در بخش‌های مختلف، از گزارش‌گری و گویندگی تا تهیه و تولید برنامه‌های رسانه‌ای فعالیت می‌کردند. پس از تغییر سیاسی در افغانستان در سال ۲۰۲۱، رسانه‌ها و خبرنگاران با محدودیت‌ها و دشواری‌های بیش‌تری روبه‌رو شدند. کاهش فرصت‌های کاری، محدودیت در دست‌رسی به اطلاعات، سانسور، پوشش اجباری و نگرانی‌های امنیتی از جمله عامل‌هایی است که بر ادامه‌ی فعالیت حرفه‌ای زنان در رسانه‌ها اثر گذاشته است.
