زنان و کسب درآمد از طریق فضای آنلاین؛ راهی برای حفظ استقلال مالی

شماری از زنان در هرات، با راه‌اندازی کسب‌وکارهای آنلاین تلاش می‌کنند در شرایطی که فرصت‌های کاری برای آنان محدود شده است، منبع درآمدی برای خود ایجاد کنند. این زنان با استفاده از شبکه‌های اجتماعی، محصولات و خدمات خود را معرفی می‌کنند، با مشتریان در ارتباط می‌شوند و سفارش‌ها را از طریق اینترنت دریافت می‌کنند.

فعالیت‌های آنلاین برای برخی از این زنان تنها راهی برای فروش محصولات نیست، بلکه به بستری برای ادامه‌ی کار و داشتن درآمد مستقل تبدیل شده است. آنان می‌گویند استفاده از شبکه‌های اجتماعی این امکان را فراهم کرده تا بدون نیاز به داشتن یک فروشگاه یا محل کاری بزرگ، محصولات خود را در معرض دید مشتریان قرار دهند و فعالیت اقتصادی خود را ادامه دهند.

نازی جمشیدی، موسس آنلاین‌شاپ «شاین» در هرات، فعالیت خود را با علاقه به تجارت و با هدف دست‌یابی به استقلال مالی آغاز کرده است. او در این فروشگاه بیش‌تر لباس عرضه می‌کند، اما برای پاسخ‌گویی به نیاز مشتریان، لوازم آرایشی، محصولات مراقبت از پوست و زیور‌آلات نیز به فروش می‌رساند. به گفته‌ی او، انتخاب نوع جنس‌ها تا حد زیادی بر اساس سلیقه و درخواست مشتریان انجام می‌شود و بازخورد آنان در گسترش فعالیت فروشگاه نقش دارد.

جمشیدی می‌گوید آغاز یک کسب‌وکار آنلاین برای او به معنای ایجاد فرصتی برای کار‌کردن در شرایطی بود که فرصت‌های کاری زنان روزبه‌روز محدودتر شده است. او تلاش کرده با معرفی منظم محصولات و ارتباط مستقیم با مشتریان، فعالیت فروشگاه خود را ادامه دهد. جمشیدی می‌افزاید که علاقه به تجارت، در کنار نیاز به داشتن درآمد مستقل، انگیزه‌ی اصلی او برای ورود به این حوزه بوده است. «هدف من این بود که روی پای خودم بایستم و درآمد مستقل داشته باشم. علاقه‌ام به تجارت هم باعث شد این کار را جدی‌تر دنبال کنم.»

در همین حال، معصومه جامی، فعال حقوق زنان، استقلال مالی را یکی از عوامل موثر بر افزایش نقش زنان در تصمیم‌گیری‌های خانوادگی و اجتماعی می‌داند. به گفته‌ی او، زنی که درآمد مستقل داشته باشد، در تامین نیازهای شخصی خود وابسته‌گی کم‌تری پیدا می‌کند و می‌تواند در تصمیم‌های مربوط به زندگی خود نقش بیش‌تری داشته باشد.

جامی، می‌افزاید که دست‌رسی زنان به فرصت‌های اقتصادی تنها به معنای داشتن درآمد نیست، بلکه می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس و توانایی آنان برای تصمیم‌گیری نیز اثر بگذارد. او تاکید می‌کند که ایجاد فرصت‌های کاری برای زنان، به‌ویژه در شرایطی که بسیاری از آنان امکان حضور در محیط‌های کاری را ندارند، اهمیت بیش‌تری پیدا کرده است. «وقتی یک زن درآمد مستقل داشته باشد، در بسیاری از تصمیم‌های زندگی می‌تواند با آزادی بیش‌تری عمل کند و نیازهای خود را بهتر مدیریت کند.»

هم‌چنان مصعب، کارشناس اقتصادی، گسترش کسب‌وکارهای آنلاین را یکی از فرصت‌های موجود برای ایجاد فعالیت اقتصادی در میان زنان می‌داند. به گفته‌ی او، استفاده از فضای دیجیتال می‌تواند هزینه‌های راه‌اندازی یک کسب‌وکار را برای برخی افراد کاهش دهد، زیرا فروشنده می‌تواند بدون داشتن یک فروشگاه بزرگ، محصولات خود را به مشتریان معرفی کند.

او، مژ‌افراید که فعالیت در فضای آنلاین به تنهایی برای موفقیت یک کسب‌وکار کافی نیست و زنان برای ادامه‌ی این فعالیت به آموزش، شناخت بازار، آشنایی با روش‌های فروش آنلاین و توانایی استفاده از ابزارهای دیجیتال نیاز دارند. نوسان بازار، کاهش قدرت خرید مردم، مشکلات اقتصادی و ضعف زیرساخت‌های اینترنتی نیز از چالش‌هایی است که می‌تواند بر فروش آنلاین تاثیر بگذارد. «شناخت بازار دیجیتال و دانستن این‌که چه محصولی، برای چه مشتری و با چه روشی عرضه شود، در موفقیت یک کسب‌وکار آنلاین اهمیت زیادی دارد.»

در سال‌های اخیر، محدود‌شدن فرصت‌های کاری زنان در افغانستان باعث شده شماری از آنان برای پیدا‌کردن راه‌های تازه درآمدزایی به فعالیت‌های خانگی و آنلاین روی بیاورند. شبکه‌های اجتماعی و فروش آنلاین برای برخی زنان به یکی از راه‌های ادامه فعالیت اقتصادی، فروش محصولات و دست‌یابی به درآمد تبدیل شده است؛ هرچند مشکلات اقتصادی، محدودیت‌های زیرساختی و کاهش قدرت خرید هم‌چنان مسیر این زنان را با چالش روبه‌رو می‌کند.