بازداشت، خشونت و محرومیت؛ روایتی از روزمرگی زنان در حاکمیت طالبان
آینور سعیدپور
سازمان ملل متحد، درگزارشی از وضعیت حقوق بشر افغانستان، اعلام کرده که بازداشت زنان بهدلیل نوع پوشش، ممنوعیت خرید بدون محرم، برخوردهای خشونتآمیز با فروشندگان و ادامهی محرومیت زنان از آموزش و کار، به بخشی از زندگی روزمره در حاکمیت طالبان تبدیل شده است.
این سازمان، امروز (دوشنبه، ۱۲ اسد) با نشر گزارشی اعلام کرده که در فاصله ماههای اپریل تا جون ۲۰۲۶، محدودیتها بر زنان و دختران نهتنها ادامه یافته، بلکه در مواردی با شدت بیشتری اجرا شده است.
در بخشی از گزارش آمده است: «زنی به دلیل خرید مواد غذایی بدون همراهی یک مرد متوقف میشود. فروشندهای که به او کالا فروخته بود، سیلی میخورد و برای بازجویی بازداشت میشود. معلمی نیز بهدلیل پوشیدن لباسی که مطابق معیارهای طالبان نبود، از ورود به صنف درسی خود منع میشود.»
به گفتهی ملل متحد، این موارد رویدادهای استثنایی نیست، بلکه به بخشی از واقعیت روزمره زندگی زنان در افغانستان تبدیل شده است.
حجاب، محرم و نظارت گسترده
بر بنیاد گزارش، بین ۶ تا ۸ جون، دستکم ۳۰ زن در هرات به اتهام «حجاب نامناسب» بازداشت شدند.
همچنان امامان مسجدها در این ولایت، سندی ۱۰صفحهای دریافت کردند که در آن، ویژگیهای «حجاب شرعی» طالبان تشریح شده بود؛ از جمله اینکه پوشش باید تمام بدن بهجز چشمها را بپوشاند، گشاد و ضخیم باشد و هیچگونه زینت یا عطر نداشته باشد.
در همین دوره، به فروشگاهها و مرکزهای درمانی دستور داده شد که از ارایهی خدمات به زنان بدون محرم خودداری کنند. این دستور حتا در فروشگاههای لوازم آرایشی و محصولات ویژهی زنان در شهر کندهار نیز اجرا شده است.
ملل متحد، از رویدادی در لوگر نیز یاد کرده که در آن، زنی به دلیل خرید مواد غذایی بدون محرم، اخطار شفاهی دریافت کرد. فروشندهای که به او کالا فروخته بود، از سوی مأموران امربهمعروف و نهیازمنکر سیلی خورد و برای بازجویی منتقل شد. او تنها پس از میانجیگری بزرگان محل و امضای تعهدنامهای مبنی بر خودداری از فروش کالا به زنان بدون همراه مرد، آزاد شد.
صدها بازداشت و دهها مورد بدرفتاری
سازمان ملل متحد، اعلام کرده که افزون بر محدودیتهای اجراشده بر زنان و دختران، در این دوره دستکم ۳۸۹ مورد بازداشت و بازداشت خودسرانه و ۶۵ مورد بدرفتاری از سوی مأموران امربهمعروف و نهیازمنکر ثبت شده است.
بر اساس گزارش، بیشتر این پروندهها به اتهام نقض مقررات حجاب برای زنان، کوتاهکردن ریش یا داشتن مدل موی «غربی» برای مردان و نیز پخش یا گوشدادن به موسیقی مربوط بوده است.
همچنان در فاصلهی اپریل تا جون، دستکم ۱۳۷ مورد مجازات بدنی قضایی، شامل ۱۱۲ مرد و ۲۵ زن، اجرا شده است. این مجازاتها شامل شلاق در ملأ عام برای اتهامهایی چون روزهخواری در رمضان و داشتن روابط خارج از ازدواج بوده است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت در اگست ۲۰۲۱، مجموعهای از محدودیتهای گسترده را بر زنان و دختران وضع کردهاند. ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، منع تحصیل زنان در دانشگاهها، محدودیت اشتغال، الزام حضور محرم در بسیاری از فعالیتهای روزمره و اجرای سختگیرانه مقررات پوشش، از جمله سیاستهایی است که بارها با انتقاد سازمان ملل متحد و نهادهای بینالمللی حقوق بشری روبهرو شده است.
