بحران سلامت زنان در افغانستان؛ «بدون آموزش وضعیت دختران وخیم‌تر می‌شود»

شبکه‌ی تحلیل‌گران افغانستان، گزارش داده که نظام صحی افغانستان با مجموعه‌ای از بحران‌ها از جمله بسته‌شدن مرکزهای درمانی، کم‌بود شدید متخصصان زن، کاهش کمک‌های بین‌المللی و محدودیت‌های آموزشی طالبان روبه‌رو است؛ وضعیتی که دست‌رسی زنان به خدمات درمانی، به‌ویژه در منطقه‌های روستایی، را به‌شدت محدود کرده است.

بر اساس این گزارش، در سال‌های پسین وضعیت سلامت زنان در افغانستان نگران‌کننده است. به‌ویژه در منطقه‌های روستایی، کلینیک‌ها در حال بسته‌شدن استند، کم‌بود قابله‌ها و کارمندان صحی زن وجود دارد و فشارهای اقتصادی باعث شده بسیاری از خانواده‌ها توان پرداخت هزینه رفت‌وآمد به مرکزهای درمانی را از دست بدهند.

شبکه‎‌ی تحلیل‌گران، هم‌چنان وضعیت مرگ‌ومیر مادران در افغانستان را «بحرانی» عنوان کرده است. بر اساس داده‌های بانک جهانی، در ۲۰۲۳ از هر ۱۰۰ هزار تولد زنده، ۵۲۱ مادر جان خود را از دست داده‌اند؛ رقمی که به گفته سازمان جهانی صحت در ۲۰۲۵ به ۶۲۰ مورد افزایش یافته است.

در کنار این وضعیت، کاهش کمک‌های بین‌المللی و اولویت‌دادن بودجه طالبان به بخش‌های امنیتی نیز فشار بیش‌تری بر نظام صحی وارد کرده است.

به گفته‌ی شبکه‌ی تحلیل‌گران یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح‌شده در بخش بهداشت، ممنوعیت آموزش زنان در رشته‌های صحی از سوی طالبان است. این ممنوعیت شامل قابله‌گی، نرسنگ، لابراتوار و فیزیوتراپی می‌شود و مسیر آموزش حرفه‌ای زنان در بخش صحت را عملاً مسدود کرده است. به این ترتیب، چرخه تربیت نیروی صحی زن در افغانستان با وقفه جدی روبه‌رو شده است.

این نهاد، هشدار داده که بدون بازگشایی مسیر آموزش دختران و سرمایه‌گذاری پایدار در بخش صحت، وضعیت خدمات درمانی زنان در افغانستان در سال‌های آینده بدتر خواهد شد.

پیش از بازگشت طالبان به قدرت، افغانستان نیز از نظر مرگ‌ومیر مادران در میان کشورهای با بالاترین آمار قرار داشت، اما هم‌چنان شبکه‌ای از آموزش قابله‌ها و نهادهای صحی فعال بود. پس از ۲۰۲۱ و اعمال محدودیت‌های گسترده بر آموزش و کار زنان، این نظام آموزشی و خدماتی به‌تدریج تضعیف شد. هم‌زمان کاهش کمک‌های خارجی و فشارهای اقتصادی، ظرفیت مرکزهای صحی را کاهش داده و بحران دست‌رسی زنان به خدمات درمانی را تشدید کرده است.