فرار از طالبان تا چالشهای پناهجویی در ایران؛ هشدار دربارهی وضعیت زنان
آینور سعیدپور
جنبش آزادگان در تبعید با نشر بیانیهای نسبت به تشدید بحران انسانی پناهجویان افغانستان در ایران هشدار داده و اعلام کرده که زنان پناهجو، بهویژه معترضان، مدافعان حقوق بشر و فعالان مدنی، بیشترین آسیب را از محرومیتهای گسترده، ناامنی و فشارهای موجود متحمل میشوند.
شماری از اعضای این جنبش در یک گردهمایی، از وضعیت مهاجران افغانستانی در ایران انتقاد کرده و با پخش بیانیهای گفته که شماری از پناهجویان افغانستان در ایران با «محرومیت سیستماتیک» از نیازهای اولیه زندگی روبهرو استند؛ وضعیتی که دسترسی زنان و کودکان به مواد غذایی، خدمات صحی و امنیت فردی را بهشدت محدود کرده و خطر یک «فاجعهی انسانی خاموش» را افزایش داده است. جنبش آزادگان در تبعید تأکید میکند که این شرایط «نقض آشکار حقوق بنیادین بشر، اصل عدم تبعیض و حق حیات» است.
این جنبش میگوید که بخش بزرگی از پناهجویان، بهویژه زنان، از جمله افرادی اند که بهدلیل مشارکت در اعتراضهای مدنی، دفاع از حقوق زنان، فعالیتهای رسانهای و مخالفت علنی با سیاستهای طالبان ناچار به ترک افغانستان شدهاند. به گفته این نهاد، قرارگرفتن این افراد در معرض گرسنگی، بازداشت خودسرانه، فشار امنیتی و خطر اخراج، مغایر با تعهدات بینالمللی در حوزهی حقوق پناهندگان است.
جنبش آزادگان در تبعید از سازمان ملل متحد، بهویژه کمیساریای عالی پناهندگان و دفتر کمیسر عالی حقوق بشر، خواسته است تا با مداخله فوری، برای تضمین دسترسی بدون تبعیض پناهجویان به خدمات اساسی، توقف بازداشت و اخراج، و ایجاد سازوکارهای حفاظتی ویژه برای زنان، معترضان و فعالان مدنی اقدام کنند.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که ایران از چندین دهه به اینسو میزبان رقم درشت مهاجران افغانستانی بوده است. این کشور، در سالهای پسین روند اخراج مهاجران را تشدید کرده و روزانه هزاران نفر به افغانستان بازگردانده میشوند.
اخراج گستردهی مهاجران، نگرانیها از وضعیت امنیتی افراد در معرض خطر در افغانستان را افزایش داده است. پیش از این، نهادهای حقوقبشری خواستار بازگشت «امن و دواطلبانه»ی مهاجران شده بود؛ اما با این حال، روند اخراج همهروزه ادامه دارد.
