اعتراض زنان از خیابان تا رسانه‌های اجتماعی

زنان تحت حاکمیت طالبان، با محدودیت‌های شدیدی در حقوق و آزادی‌های عمومی خود مواجه شده‌اند. آنان از اساسی‌ترین حقوق شان محروم شده است. در صورت اعتراض و مخالفت با این محرومیت‌ها، آنان توسط طالبان پی‌گیری و بازداشت می‌شوند. به تازگی “افغان ویتنس” دریافته است که زنان فعال افغانستانی برای اعاده‌ی حقوق شان به استفاده از پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی رو آورده‌اند.

افغان ویتنس، با نشر گزارشی می‌گوید که به دلیل وضع محدودیت‌ها بر زنان در زندگی اجتماعی، آنان برای برقراری ارتباطات اجتماعی، حمایت از حقوق‌شان و ارتباط با جامعه‌ی جهانی به استفاده از پلتفرم‌های اجتماعی رو آورده‌اند.

این نهاد گفته است که پژوهشی را با هشتک (AfghanWitness)، از “چگونه زنان افغانستانی فعال در حوزه‌های سیاسی از فضاهای دیجیتالی استفاده می‌کنند”، با انجام مصاحبه‌های تجربه‌ها و مشاهده‌های زنانی که به رسانه‌های اجتماعی پناه برده‌اند، را بررسی کرده است.

این زنان در مصاحبه با افغان ویتنس تاکید کرده‌اند که شبکه‌های اجتماعی نقش مهمی در حفظ و آزادی‌های زنان در افغانستان ایفا کرده است.

این در حالی‌ست که طالبان پس از به دست گرفتن قدرت، با صدور بیش از ۵۰ فرمان آزادی‌های اساسی زنان را سلب کرده است. زنان پس از حاکمیت طالبان از زندگی عمومی به‌گونه‌ی کلی به حاشیه رانده شده است.

طالبان؛ اما در بیش از این دو سال حاکمیت‌شان، به محدودیت‌های شان اسم تطبیق “شریعت اسلامی” را گذاشته است. در حالی‌که افغانستان اکنون تنها کشوری در جهان است که دختران در آن از آموزش‌های بالاتر از صنف ششم منع شد‌ه‌اند.

زنان نیز، در واکنش به این فرمان‌های طالبان دست به اعتراض زدند. آنان به گونه‌ی گروهی به خیابان‌های بزرگ‌شهرهای افغانستن آمده و صدای اعتراض‌شان را بلند کردند. پاسخ طالبان به صدای زنان اما خشونت، سرکوب و بازداشت این زنان معترض بود. 

باوجود این، زنان به اعتراض‌های شان ادامه دادند. پس از سرکوب اعتراض‌های خیابانی آنان اعتراض‌های شان را در مکان‌های سربسته برگزار و در پلتفرم‌های اجتماعی منتشر کردند.

علاوه بر سرکوب زنان و اعتراض‌های آنان، طالبان آزادی بیان که دست‌آورد دو دهه‌ی دموکراسی در افغانستان بود، را محدود کرد. رسانه‌های داخلی در کشور با سانسور محتوا مواجه است و طالبان هم‌چنان در این مدت به بازداشت خبرنگاران ادامه داده است.

افغان‌ ویتنس می‌افزاید که محدودیت‌های شدید طالبان در حوزه‌ی رسانه و آزادی مطبوعات، باعث شده که زنان افغانستانی به شبکه‌های اجتماعی متوسل شوند تا اعتراض‌ها و کمپین‌های خود را به نمایش بگذارند و تازه‌های بین‌المللی را ایجاد کنند.

اغلب زنانی که با افغان ویتنس صحبت کرده‌اند، معتقداند که زنان افغانستانی پس از تصرف طالبان، به لطف کمپین‌های آنلاین، نمایانی بیش‌تری آنلاین به دست آوردند.

با این حال، مصاحبه‌شوندگان هم‌چنین اعلام کردند که تصرف طالبان به طور هم‌زمان باعث کشاندن زنان زیادی افغانستانی به عقب‌نشینی یا محدودکردن فعالیت‌های آنلاین آنان شده است. 

پیش‌تر افغان ویتنس، گفته بود که از زمان حاکمیت طالبان در افغانستان، آزار و اذیت زنان فعال سیاسی در افغانستان از طریق فضای مجازی “آنلاین” به گونه‌ی قابل توجهی افزایش یافته است.

افغان ویتنس، با نشر گزارش از نتایج یک بررسی مدعی شد که نوشتن پست‌های توهین آمیز، تهدید و آزار و اذیت آنلاین زنان فعال سیاسی از ماه جنوری تا دسمبر سال ۲۰۲۱ تا مدت زمان مشابه در سال ۲۰۲۲، ۲۱۷ درصد یعنی سه برابر افزایش را نشان می‌دهد.