کاهش 30 درصدی ازدواج زیر سن در هرات

مسئولان اداره‌ی امور زنان هرات از کاهش 30 درصدی ازدواج زیر سن خبرمی‌دهند. براساس آماری که این اداره به‌دست می‌دهد، در شش ماه پسین، پنج پرونده‌ی ازدواج زیر سن در این اداره ثبت شده است.

سهیلا صبری، مدیر ارتباط و آگاهی عامه اداره‌ی امور زنان هرات می‌گوید که در شش ماه نخست پارسال هفت پرونده‌ی ازدواج زیرسن را ثبت کرده بودند اما در شش ماه پسین پنج پرونده را ثبت کرده‌اند.

«دلیل کاهش ازدواج‌های زیر سن، بلند رفتن آگاهی خانواده‌ها از تبعات ازدواج زیر سن بالای دختران است.»

ازدواج زیر سن درافغانستان چیزی تازه نیست. کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان گفته است که با وجود کاهش در ثبت ازدواج‌های زیر سن، آمار این نوع ازدواج‌ها در افغانستان همچنان بالاست.

 با این‌که اداره‌ی امور زنان هرات از کاهش آمار ازدواج زیر سن سخن می‌زند اما دختران زیادی هستند که کودکی‌شان به قمارزده شده و تن به ازدواج زیر سن داده‌اند.

تنها چهارده سال داشت که به خانه بخت‌اش رفت. خانه‌ای بختی که برایش خوش‌بختی نداشت. آزیتا(اسم مستعار) یکی از قربانیان ازدواج زیر سن است.

 اومی‌گوید: «به دلیل بارداری زود هنگام در رحم اش یک غده به وجود آمده و با هر بار بارداری، مشکلات جدیدی برایش پیش می­‌آید. آزیتا که مادر سه فرزند است می‌گوید داکتران برایش گفته اند؛ هر بار که حامله می‌شود غده‌ای رحم‌اش بزرگترمی‌شود.»

فاطمه (نام مستعار) که نمی‌­خواهد شناخته شود؛ نیز قربانی ازدواج زیرسن و زودهنگام است. سرنوشت فاطمه هم مثل آزیتا است. یعنی رفتن به خانه شوهر زمانی که تنها ۹ ساله بود. فاطمه اکنون از مشکلات جسمی زیادی رنج می‌برد.

 او می‌گوید: «علاوه بر مشکلات مقاربتی، در زمان زایمان خود نیز  با مشکلات و خطرات زیادی مواجه شده است.»

در همین متخصصان زنان و زایمان تبعات ازدواج زیر سن را برای  کودکان خطرناک می‌خوانند.

سعیده راضیه ایوبی پزشک زنان و زایمان می‌گوید؛ دوران نوجوانی برای دختران و پسران دوران رشد و تکامل اعضای بدن به ویژه اعضای تناسلی است و زمانی که دختر قبل از سن هژده سالگی ازدواج می‌کند، اعضای تناسلی آن به رشد کامل نرسیده و این مسئله خطرات زیادی را برای دختران به وجود می‌آورد.

این پزشک زنان و زایمان می‌افزاید؛ ازدواج دختران زیرسن قانونی سبب به وجود آمدن بیماری‌های مقاربتی زیادی می‌شود، ناتوانی در کنترل ادرار از جمله مشکلاتی است که پس از زایمان نزد این زنان به وجود می‌آید.

وی هم چنان افزود؛ این زنان زمانی که مادر می‌شوند طفل آن‌ها نیز به دلیل کوچکی رحم رشد نمی‌کند و ولادت‌های غیر طبیعی و قبل از وقت از جمله پیامدهای ازدواج زیر سن است.

با باور این پزشک زنان و زایمان، عدم توانایی در کنترل ادرار از مشکلاتی است که ناشی از بارداری و زایمان زیرسن است و این مشکل تا حدی برای این زنان آزار دهنده است که بسیاری از آن‌ها مرگ را ترجیح می‌دهند..

شماری دیگر از متخصصان اما توقف رشد دختران را یکی از پیامدهای ازدواج زیر سن می‌دانند. هما نیک‌سیر پزشک متخصص زنان و زایمان، عدم رشد اعضای تناسلی را از عمده‌ترین مشکلاتی می‌داند که در اثر ازدواج زیر سن برای دختران به وجود می‌آید.

خانم نیک­سیر می­گوید: «وقتی اعضای تناسلی زن به اندازه کافی رشد نکند این می‌تواند یکی از عواملی باشد که خانم در پروسه ولادت به مشکل مواجه شود و ممکن است که طفل نتواند به صورت نورمال کانال ولادی را عبور کند چون ممکن است که کانال ولادی مادر هنوز به اندازه کافی تکامل نکرده باشد و این ممکن است سبب مشکل شود.»

پی‌­آمد دیگر ازدواج زودهنگام از دید این پزشک زنان و زایمان تاخیر رشد جسمی دختران است: “زمانی که دختران در کودکی ازدواج می‌کنند سبب می‌شود تا رشد آن‌ها به تاخیر بیافتد و اگر در این سن باردار شوند مواد ضروری بدن مادر نیز برای رشد کودک به مصرف می‌رسد و زن به کمبود آهن، کلسیم، مگنیزیم، سرب و زینک به مصرف می‌رسد و مادر و کودک به کمبود این مواد مواجه می‌شوند.»

در این میان برخی از فعالان حقوق زن، برنامه‌های آگاهی‌دهی در مورد پی­آمدهای منفی ازدواج زیر سن را کارآمد نمی‌دانند.

حلیمه سلیمی، فعال حقوق زن، می‌گوید: «برنامه‌های آگاهی‌دهی در مورد اضرار ازدواج زیر سن بنابر مشکلاتی نتوانسته بر کاهش ازدواج‌های زیر سن تاثیرگذار باشد، برنامه‌های آگاهی معمولا به صورت یکسان در سطح شهر و ولسوالی‌ها برگزار نمی‌شود و همچنان این برنامه‌ها از آغاز تاکنون برای یک قشر از جامعه یعنی زنان برگزار شده است و زمانی می‌توانست این برنامه‌ها تاثیرگذار باشد تا همه جانبه و یکسان برگزار می‌شد.»

خانم سلیمی می‌افزاید دختران باید خودشان تلاش کنند تا سطح آگاهی خود را بالا ببرند و هیچ دختری نباید به ازدواج زیرسن و اجباری تن بدهند.

مرگ و میر مادران هنوز یکی از مشکلات نگران کننده زنان درافغانستان است. مسوولان اداره صحت عامه درهرات مرگ و میر مادران و فرزندان را یکی از پیامدهای ازدواج زیر سن می‌دانند.

عبدالحکیم تمنا رئیس صحت عامه ولایت هرات می‌گوید؛ اطلاع رسانی از پی­‌آمدهای خطرناک ازدواج زیر سن از جمله اولویت‌های این اداره است.

به گفته او این تبلیغات به وسیله‌ی مراکز صحی و کنفرانس‌ها به مردم داده می‌شود اما به دلیل حساسیت برانگیز بودن، این اطلاعات رسانه‌یی نشده است.

آقای تمنا می­‌گوید: «اطلاع رسانی‌ از طریق نصب پوسترها درمراکز صحی و تبلیغات خانه به خانه انجام می‌شود.»

براساس ماده ۷۱ قانون مدنی افغانستان، حداقل سن ازدواج برای دختران در افغانستان ۱۶ سال و برای پسران ۱۸ سال تعیین شده است.

گزارشگر: سیما دولتی