از فرصت کاری تا مکان سرگرمی؛ رستورانت ویژهی زنان در بدخشان آغاز به کار کرد
گزارشگر: مهتاب | ویراستار: یاسمن رها
چهار دختر جوان در ولسوالی بهارک بدخشان، با سرمایهای محدود رستورانت کوچکی به نام «کلبه» راهاندازی کردهاند؛ مکانی که قرار است فراتر از یک محل غذاخوری، فضایی برای دورهمی و برگزاری جشنهای کوچک زنان و دختران باشد و همزمان زمینهی کار و درآمد را برای آنان فراهم کند. مسوولان این رستورانت میگویند که نبود فضای مناسب برای زنان و دختران در این ولسوالی، آنان را به راهاندازی این کسبوکار سوق داده است.
نادیه حفظی، مسوول این رستورانت، میگوید که طرح راهاندازی این مکان زمانی شکل گرفت که آنان متوجه شدند زنان و دختران در ولسوالی بهارک برای برگزاری جشنهای تولد و دورهمیهای کوچک، فضای مناسبی در اختیار ندارند. به گفتهی او، آنان تلاش کردهاند تا با هزینهی ۲۰۰ هزار افغانی، رستورانتی ایجاد کنند که زنان در آن احساس راحتی بیشتری داشته باشند.
او میافزاید که نام «کلبه» نیز برای آنان معنای ویژهای دارد و آن را نمادی از مکانی برای آرامش و زیبایی میدانند. نادیه میگوید: «تلاش ما این است که دخترخانمها بتوانند جشن تولد و دورهمیهای کوچک خود را بدون مشکل برگزار کنند.»
برای جذب بیشتر زنان و دختران، مسوولان این رستورانت، بخشی از آن را به طور ویژه برای محفلهای زنانه آماده کردهاند. آنان همچنان نمایندگی فروش کیک از «قند پارسی» را در این مکان ایجاد کردهاند تا مشتریان بتوانند در کنار غذا و نوشیدنی، برای مناسبتهای کوچک نیز خدمات مورد نیاز خود را دریافت کنند.
نادیه، میگوید که آنان در کنار این بخش، در حال آمادهسازی یک اتاق فرهنگی نیز هستند؛ اتاقی که قرار است با طرح و دیزایین مناسب با فرهنگ بدخشان ساخته شود. او میافزاید مه هدفش از این کار این است که بخشی از پیشینه و فرهنگ محلی این ولایت نیز در فضای کلبه، بازتاب پیدا کند. نادیه افزوده است: «میخواهیم این بخش بازتابدهنده فرهنگ بدخشان باشد؛ چون بدخشان پیشینه و فرهنگ غنی دارد.»
راهاندازی این رستورانت تنها به ایجاد یک فضای تفریحی برای زنان محدود نمیشود؛ چهار زن دیگر، شریک این رستورانت امیدوارند این مکان بتواند به یک فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل شود. با وجود محدودبودن سرمایه، آنان تلاش کردهاند فضای رستورانت را مناسب با نیاز مشتریان طراحی کنند.
به گفتهی مسوولان در فهرست غذایی کلبه، خوراکیهایی مانند نوشیدنیهای سرد و گرم، شیرینیهای مختلف بهویژه شیرچای و کلچه نیز وجود دارد.
برای برخی از کارمندان، این مکان تنها یک کسبوکار نیست؛ بلکه فرصتی برای رسیدن به درآمد و کمک به خانوادههای شان است. هدیه، یکی از کارمندان این رستورانت که در بخش پذیرایی از مشتریان کار میکند، میگوید که فعالیت کلبه، هنوز در روزهای نخست قرار دارد و تنها سه روز از آغاز کار آن گذشته است.
هدیه، میافزاید که پیداکردن این شغل برای او اهمیت زیادی دارد؛ زیرا میتواند از طریق درآمد خود بخشی از هزینههای خانواده را تامین کند و در کنار آن، مصروفیت و استقلال کاری داشته باشد. او میگوید: «خیلی خوشحالم که وظیفه پیدا کردم و صاحب درآمد شدم. با استفاده از همین درآمد میتوانم مشکلات اقتصادی خانوادهام را تا حدی رفع کنم.»
شماری از مشتریان این رستورانت نیز از راهاندازی آن استقبال میکنند و میگویند وجود چنین مکانهایی، فرصت مناسبی برای زنان فراهم میکند تا در محیطی آرام و بدون دغدغه وقت بگذرانند.
نجلا، یکی از مشتریان این رستورانت میگوید که پیش از این، زنان در این ولسوالی برای رفتن به رستورانتها، با محدودیتهایی روبهرو بودند؛ زیرا در بسیاری از این مکانها بیشتر کارمندان و مشتریان مرد بودند و فضای اختصاصی برای زنان وجود نداشت.
به گفتهی او، نبود چنین فضایی سبب شده بود که برخی زنان هنگام حضور در رستورانتها احساس راحتی نکنند و از رفتن به این مکانها خودداری کنند. نجلا، میگوید: «قبلاً چنین مکان خوبی برای بانوان نبود. بیشتر پرسونل مرد بودند و ما احساس راحتی نمیکردیم و خجالت میکشیدیم. حالا از اینکه چنین مکانی ساخته شده، بسیار خوشحال هستم.»
او امیدوار است که ایجاد چنین رستورانتهایی برای زنان دیگر نیز انگیزهای باشد تا به راهاندازی کسبوکارهای کوچک روی بیاورند و برای خود و دیگر زنان زمینهی کار فراهم کنند.
در همین حال، مسوولان بخش صنعت و تجارت بدخشان میگویند که فعالیت گروهها و کسبوکارهای کوچک میتواند به افزایش مشارکت اقتصادی مردم کمک کند. ثمرالدین، مسوول اتاق صنعت و تجارت بدخشان، میگوید در این ولایت صدها گروه در بخشهای مختلف اقتصادی فعالیت دارند و تلاش برای حمایت از این فعالیتها ادامه خواهد داشت.
او میافزاید که ۵۸۰ کارگاه زیر مجموعهی این اتاق فعالیت دارند و روند کارهای آن بهخوبی پیش رفته است. به گفتهی او، ریاست صنعت و تجارت در آینده نیز تلاش میکند تا از ایجاد چنین گروههایی حمایت کند.
فعالیت این رستورانت در حالی آغاز شده که زنان در بسیاری از بخشهای اقتصادی با محدودیتهای مختلف روبهرو هستند و دسترسی آنان به سرمایه و بازار همچنان یکی از چالشهای مهم بهشمار میرود. از اینرو، کارشناسان مسایل اجتماعی، حمایت از کسبوکارهای زنان را بخشی از تلاش برای تقویت اقتصاد خانوادهها میدانند.
ستایش، آگاه مسایل اجتماعی از بدخشان، میگوید که اشتغال زنان میتواند مستقیما بر وضعیت اقتصادی خانوادهها تاثیر بگذارد؛ زیرا زنان دارای درآمد میتوانند بخشی از نیازهای خانواده را تامین کنند و در هزینههای زندگی سهم بگیرند.
به گفتهی او، اثرگذاری اقتصادی زنان تنها به خانواده آنان محدود نمیشود؛ زیرا کارآفرینان زن میتوانند با توسعهی فعالیتهای خود، برای زنان دیگر نیز فرصتهای کاری ایجاد کنند و به کاهش بیکاری کمک کنند.
او میافزاید که نبود سرمایه، دسترسی محدود به بازار، کمبود آموزشهای تخصصی و مشکلات اقتصادی، از مهمترین موانعی هستند که در برابر رشد کسبوکارهای زنان قرار دارند.
ستایش تاکید میکند که فراهمکردن آموزشهای حرفهای، ایجاد دسترسی بهتر زنان به بازار، حمایت مالی و راهاندازی برنامههای انگیزشی میتواند به دوام کسبوکارهای زنان و گسترش فعالیت آنان کمک کند.
کسبوکارهای خصوصی زنان در افغانستان، در سالهای اخیر به یکی از راههای ایجاد درآمد و حفظ استقلال اقتصادی آنان تبدیل شده است. با این حال، کارآفرین زن برای راهاندازی و ادامه فعالیتهای اقتصادی خود با چالشهایی مانند دسترسی محدود به سرمایه، بازار فروش، آموزشهای تخصصی و فرصتهای کاری روبهرو هستند.
محدودیتهای وضعشده بر فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی زنان نیز دامنهی انتخاب آنان را محدودتر کرده است. شماری از زنان به دلیل نبود فرصتهای کاری و محدودیت در دسترسی به شغلهای رسمی، به راهاندازی کسبوکارهای کوچک و خصوصی روی آوردهاند تا بتوانند برای خود درآمد ایجاد کرده و بخشی از نیازهای اقتصادی خانوادههایشان را تامین کنند.
در کنار مشکلات اقتصادی، برخی کسبوکارهای ویژهی زنان نیز با محدودیت یا تعطیلی روبهرو شدهاند. پیش از این، شماری از رستورانتها و کافههای ویژهی زنان در هرات فعالیت داشتند که برخی از آنان به دلیلهای مختلف بسته شدند. این وضعیت، دسترسی زنان و دختران به فضاهای اختصاصی برای تفریح، دورهمی و برگزاری برنامههای کوچک را نیز محدود کرده است.
با وجود این محدودیتها، شماری از زنان همچنان تلاش میکنند با سرمایههای اندک، کسبوکارهای کوچک راهاندازی کنند. آنان امیدوارند این فعالیتها افزون بر ایجاد درآمد برای خودشان، زمینهی اشتغال برای زنان دیگر را نیز فراهم کند.
