کارگاهی برای رویاهای ممنوع؛ روایت دخترانی که با رنگ و بوم به آینده امید بسته‌اند

صدای آرام قلم‌مو بر بوم سفید، سکوت کارگاه هنری را می‌شکند. رنگ‌ها یکی پس از دیگری جان می‌گیرند و تصویری تازه‌ زیر دستان دختر جوانی متولد می‌شود. ثریا سروش، دختری با رویایی بزرگ، در کارگاه نقاشی خود در حاشیه‌ی کابل، پشت بوم نشسته است تا با ظرافت و خلاقیت هنری‌اش تصویری از حقیقت خلق کند. او که از کودکی به نقاشی علاقه‌مند بوده، اکنون به عنوان یک نقاش آماتور، هنر نقاشی را در سبک رئالیسم آموزش می‌دهد.

ثریا سروش، باشنده‌ی کابل، می‌گوید پس از بسته‌شدن دروازه‌های مکتب‌ها و دانش‌گاه‌ها به روی دختران، تصمیم گرفت کارگاه هنری خود را راه‌اندازی کند. به گفته‌ی او، هدف اصلی از ایجاد این کارگاه، حمایت از دخترانی بوده است که امید خود را نسبت به آینده از دست داده‌اند.

اکنون این کارگاه نقاشی در میان هیاهوی کابل، به مکانی برای ثریا و شماری از دختران تبدیل شده است؛ دخترانی که می‌خواهند از میان رنگ‌ها و بوم‌های سفید، مسیر تازه‌ای به سوی آینده‌ای بگشایند که در هاله‌ای از ابهام و ناامیدی فرو رفته است.

این هنرمند جوان می‌گوید زمانی که هنرآموزانش با شوق و امید به نقاشی می‌پردازند، انگیزه بیش‌تری پیدا می‌کند تا فعالیت‌های هنری خود را گسترش دهد. او از یکی از هنرآموزانش یاد می‌کند که با وجود معلولیت، آثار هنری چشم‌گیری خلق می‌کند و به منبع الهام و انگیزه برای دیگران تبدیل شده است.

در حالی که در نزدیک به پنج سال گذشته، بسیاری از مسیرهای آموزشی برای دختران بالاتر از صنف ششم در افغانستان بسته بوده است، کارگاه هنری ثریا این روزها میزبان بیش از ۲۰ هنرآموز دختر است؛ دخترانی که هم‌چنان به آینده امیدوارند و تلاش می‌کنند رویاهای خود را زنده نگه دارند.

سروش در حالی که از راه‌اندازی این کارگاه و آموزش نقاشی به دختران ابراز خرسندی می‌کند، می‌گوید که این مسیر برایش خالی از دشواری نبوده است. او می‌افزاید که گشت‌وگذارهای مکرر نیروهای امربه‌معروف طالبان و نگرانی‌ها درباره‌ی گردهمایی دختران، سبب شده که بسیاری از خانواده‌ها به دختران خود اجازه حضور در این کارگاه را ندهند.

با وجود این چالش‌ها، ثریا هم‌چنان استوار ایستاده و متعهد است که این هنر را گسترش دهد. او از علاقه‌مندان نقاشی نیز می‌خواهد که رویاها و هدف‌های خود را دنبال کنند و اجازه ندهند موانع، آن‌ها را از مسیرشان باز دارد.

ثریا سروش، هم‌چنان می‌گوید که هر سال یک نمایش‌گاه هنری برگزار می‌کند تا آثار هنرآموزانش در معرض دید قرار گیرد و آنان از این طریق تشویق شوند. او تاکید می‌کند که آموزش و خلق آثار هنری برایش احساس عمیق رضایت و خوش‌حالی به هم‌راه دارد و نقاشی را هنری می‌داند که روان انسان را نوازش می‌کند.

این هنرمند جوان در بخشی از گفت‌وگویش با خبرگزاری بانوان افغانستان، درباره‌ی آرزوها و هدف‌هایش می‌گوید: «آرزوی من این است که گالری کوچک امروز، روزی به یکی از بزرگ‌ترین گالری‌های هنری جهان تبدیل شود و شاگردانم را در بالاترین جایگاه‌های هنری ببینم.»

در گوشه‌ای از این کارگاه، نری لیلیما شایان، یکی از هنرآموزان ثریا، سرگرم نقاشی است. او می‌گوید در آغاز، نقاشی را تنها به عنوان یک سرگرمی شروع کرده بود، اما امروز این هنر به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی و درمانی برای آرامش روانش تبدیل شده است. او حدود سه سال پیش قدم در مسیر یادگیری نقاشی گذاشت؛ مسیری که در ابتدا حتا خودش نیز باور نداشت روزی چنین جایگاهی در زندگی‌اش پیدا کند.

او می‌گوید: «هرگز فکر نمی‌کردم نقاشی تا این اندازه برایم مهم شود. زمانی که نخستین و دومین نقاشی‌ام را ترسیم کردم، انگیزه‌ای تازه در وجودم شکل گرفت. همان نقاشی دوم باعث شد هدف‌های بزرگی برای خود تعیین کنم و با جدیت وارد دنیای هنر شوم.»

لیلیما اکنون در سبک رئالیسم یا واقعیت‌گرایی آموزش می‌بیند و تلاش می‌کند واقعیت‌های جهان پیرامون خود را به تصویر بکشد. به باور او، نقاشی تنها خلق یک اثر هنری نیست، بلکه سفری به دنیای درون انسان است.

به گفته‌ی این هنرمند جوان، آثار هنری تنها بر خالق آن‌ها تأثیر نمی‌گذارند، بلکه بازدیدکنندگان نیز با دیدن تابلوها ارتباط عمیقی با آن‌ها برقرار می‌کنند. او می‌گوید بارها شاهد بوده که بازدیدکنندگان دقیقه‌های طولانی در برابر یک اثر ایستاده‌ و در دنیای رنگ‌ها و مفهوم آن غرق شده‌اند.

با وجود علاقه‌ی فراوان، مسیر هنری لیلیما نیز خالی از چالش نبوده است. او از نبود حمایت‌های کافی، مشکل‌های اقتصادی و محدودیت‌های موجود به عنوان مهم‌ترین موانع پیش‌رفت هنر یاد می‌کند. به گفته‌ی او، خانواده‌اش در آغاز از انتخاب این مسیر حمایت نمی‌کردند، اما با مشاهده تلاش، پشتکار و پیشر‌فت‌هایش، به تدریج با خواسته او موافقت کردند.

لیلیما باور دارد که هنر می‌تواند روایت‌گر واقعیت‌های جامعه باشد. او آرزو دارد روزی آثارش را در نمایش‌گاه‌های داخلی و خارجی، بدون محدودیت، به نمایش بگذارد و از طریق نقاشی، دردها و رنج‌های زنان در افغانستان را به تصویر بکشد.

ثریا سروش آرام و با اطمینان در میان میزهایی قدم می‌زند که هنرآموزانش هر یک سرگرم جان‌بخشیدن به طرحی بر کاغذ یا بوم‌ اند. بوی رنگ در فضای کارگاه پیچیده است و او با حوصله و لب‌خند، به هنرآموزانش می‌آموزد چگونه قلم و قلم‌مو را بر صفحه حرکت دهند تا تصویرهای‌شان جان بگیرد.