ممنوعیت کار زنان در دفترهای سازمان ملل؛ «روند کمکرسانی را مختل کرده است»
حدیث حبیبیار
سازمان ملل متحد در گزارش سالانهی خود دربارهی وضعیت افغانستان در سال ۲۰۲۵ گفته که از سپتامبر سال گذشتهی میلادی، طالبان محدودیتهایی را بر دسترسی کارکنان زن به دفترهای این سازمان اعمال کرده اند؛ محدودیتهایی که در برخی منطقههای مرزی، ارایهی کمکهای بشردوستانه با حضور کارکنان زن را نیز مختل کرده است.
این گزارش روز چهارشنبه، ۲۶ حمل، تحت عنوان «حمایت ملل متحد در پاسخ به نیازمندیهای بنیادین بشری مردم افغانستان» منتشر شده و توسط نهادهای مختلف سازمان ملل در افغانستان تهیه شده است.
در این گزارش تأکید شده که کاهش حضور و مشارکت کارکنان زن، دامنهی برنامههای پاسخگو به جنسیت را محدود کرده و دسترسی زنان و دختران، بهویژه زنان سرپرست خانواده و بازگشتکنندگان، به خدمات اساسی را کاهش داده است.
اندریکا راتواته، هماهنگکنندهی کمکهای بشردوستانهی سازمان ملل در افغانستان، گفته است که با وجود این محدودیتها در سال گذشته میلیونها افغانستانی به خدمات اساسی و فرصتهای اقتصادی دسترسی پیدا کرده اند.
در این گزارش آمده که بیش از ۳۴ میلیون نفر، شامل ۴۳ درصد مردان و ۵۷ درصد زنان، از خدمات درمانی بهرهمند شده اند و بیش از ۴.۶ میلیون کودک با حمایت سازمان ملل به آموزش دسترسی یافته اند؛ از این میان ۵۸ درصد پسر و ۴۲ درصد دختر بوده اند. همچنان در این مدت حدود ۴۵ هزار شغل بلندمدت ایجاد شده است.
سازمان ملل همچنان تداوم ممنوعیت آموزش دختران را یکی از مهمترین موانع ساختاری در مسیر توسعهی عادلانه سرمایه انسانی عنوان کرده و هشدار داده که این وضعیت نابرابری جنسیتی را تشدید کرده و خطر ازدواج زودهنگام را افزایش میدهد.
در بندی از این گزارش تأکید شده که در سال جاری برای حفاظت از حقوق زنان و دختران و اطمینان از دسترسی آنان به خدمات ضروری در افغانستان تلاش خواهد کرد و در عین حال، تعامل استراتژیک با طالبان را برای تضمین دسترسی بشردوستانه همچنان ضروری دانسته است.
این گزارش همچنان نشان میدهد که جابهجاییهای جمعیتی بهعنوان یک «شوک سیستمی» مهم باقی مانده است. بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۸۸ میلیون نفر از ایران و ۸۹۹ هزار نفر از پاکستان به افغانستان بازگشته اند؛ روندی که سبب افزایش قیمت اجارهی خانه و زمین در برخی منطقهها شده و در کنار محدودیتهای اعمالشده بر کارکنان زن، روند ارایهی کمکهای بشردوستانه را نیز با مشکل مواجه کرده است.
سازمان ملل افزوده که زلزله در شرق افغانستان بار سنگین انسانی و نیازهای گستردهی بازسازی در سطح محلی ایجاد کرده است. برآوردها نشان میدهد که مجموعهی خسارات و زیانهای ناشی از این زلزله ۸۶.۸ میلیون دالر و نیازهای بازسازی آن حدود ۱۲۸.۸ میلیون دالر است.
بر اساس این گزارش، در سال گذشتهی میلادی حدود ۲۲.۹ میلیون نفر در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز داشتند؛ اما میزان بودجهی تأمینشده تنها به حدود ۹۱۳ میلیون دالر رسیده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که بیثباتی مرزی با پاکستان در اواخر سال ۲۰۲۵، زنجیرههای تجارت و تأمین بشردوستانه افغانستان را بهطور قابل توجهی مختل کرده است. پس از بسته شدن گذرگاههای اصلی از دهم اکتبر ۲۰۲۵، جریان تجارت دوجانبه بهشدت کاهش یافته و صادرات افغانستان به پاکستان از میانگین حدود ۷۰ میلیون دالر در ماه به حدود ۵ میلیون دالر سقوط کرده است.
سازمان ملل گفته که این اختلالها بر واردات حیاتی مانند غذا، سوخت و دارو تأثیر گذاشته و همزمان صادرات مهم افغانستان از جمله زغالسنگ و میوهی تازه را نیز محدود کرده است. سازمان ملل هشدار داده است که بسته ماندن طولانیمدت گذرگاهها خسارات قابل توجهی برای تاجران، حملکنندگان و جوامع مرزی به همراه داشته و در برخی منطقهها، اقتصادهای محلی عملاً متوقف شده اند.
در این گزارش همچنان نوشته شده که کاهش سطح برخی کمکها، بازگشت گسترده مهاجران و رویدادهای اقلیمی در سال گذشته، فشارهای سنگینی بر خانوادهها، بازارها و خدمات اساسی وارد کرده است.
با وجود کاهش کمکهای جهانی در سال ۲۰۲۵، سازمان ملل اعلام کرده است که ارائه خدمات اساسی و تقویت مسیرهای بهبود برای مردم افغانستان ادامه داشته است. بر اساس این گزارش، در فاصله سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷، بودجه برنامههای مرتبط با نیازهای اساسی انسانی برای سومین سال پیاپی افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ به ۱.۷ میلیارد دالر رسیده است.
طالبان پس از بهدستگرفتن قدرت، کار زنان در دفترهای سازمان ملل را ممنوع کردند؛ اما پس از واکنش و مداخله این سازمان، به برخی زنان اجازه ادامهی کار داده شد. با این حال، این گروه حدود هشت ماه پیش بار دیگر کار زنان افغانستانی در دفترهای سازمان ملل را ممنوع اعلام کرد.
