نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل: نگرانیهای جهانی از وضعیت حقوق زنان تحت حاکمیت طالبان
حدیث حبیبیار
در شصتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در جنیوا، نمایندگان کشورها و نهادهای بینالمللی، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به وخامت روزافزون وضعیت حقوق بشر در افغانستان، بهویژه سرکوب سیستماتیک زنان و دختران توسط طالبان ابراز نگرانی کردهاند و خواستار ایجاد سازوکار تحقیق مستقل، توقف عادیسازی روابط با طالبان و بازنگری در سیاست اخراج اجباری مهاجران شدهاند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان در سخنرانیاش بار دیگر بر ضرورت ایجاد سازوکار تحقیق مستقل بینالمللی برای رسیدگی به موارد گستردهی نقض حقوق بشر در افغانستان تأکید کرده است.
به گفتهی آقای بنت، این مکانیسم باید بهصورت مکمل در کنار دفتر یوناما، ماموریت گزارشگر ویژه و دادگاه کیفری بینالمللی فعالیت کند تا روند پاسخگویی به جنایات احتمالی طالبان تقویت شود.
بنت هشدار داده که ادامهب سکوت و بیاقدامی در برابر نقضهای سیستماتیک، بهویژه تبعیض جنسیتی، ممکن است به جنایت علیه بشریت منجر شود. او گفت: «افغانستان پروندهای از دسترفته نیست. جهان باید قاطعانه در برابر تبعیض جنسیتی بایستد و صدای زنان افغانستانی را در کانون توجه قرار دهد. پاسخگویی نباید به تعویق بیافتد».
گزارشگر ویژهی حقوق بشر سازمان ملل همچنین در این نشست افزوده که زنان و دختران با آزار و حذف سیستماتیک روبهرو هستند. آقای بنت آمار نگرانکنندهای از افزایش مجازاتهای بدنی ارایه داده و گفته که تنها در یک سال گذشته، بیش از ۶۰۰ تن توسط طالبان مجازات شدهاند که ۵۷۰ تن آنها مرد بودهاند. به گفتهی بنت، این آمار در مقایسه با دوره مشابه در سال گذشته، افزایش یافته است.
نگرانی از افزایش مرگومیر مادران
ولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، در این نشست اعلام کرده که افغانستان یکی از بالاترین آمارهای مرگومیر مادران را در جهان دارد. او دلیل اصلی این بحران را محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان بر دسترسی زنان به خدمات صحی عنوان کرده است.
آقای ترک در سخنرانی خود تأکید کرده که چهار سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، زنان و دختران بهطور سیستماتیک از مشارکت در زندگی عمومی حذف شدهاند.
او این اقدامها را نقض آشکار حقوق بشر دانسته و خواهان اقدام فوری جامعهی جهانی برای پایان دادن به وضعیت کنونی در افغانستان شده است.
کمیسر عالی حقوق بشر همچنین نسبت به افزایش اخراج مهاجران افغانستانی از کشورهای همسایه، بهویژه ایران و پاکستان، ابراز نگرانی کرده است. به گفتهی او، در سال جاری بیش از دو میلیون مهاجر افغانستانی از این دو کشور به افغانستان بازگردانده شدهاند.
وی هشدار داده که سیاستها و رفتارهایی که حقوق پناهجویان و مهاجران را نقض میکنند، در برخی کشورها بهسرعت در حال تبدیلشدن به یک وضعیت عادی و پذیرفتهشده هستند.
وخامت وضعیت حقوق بشر
نهله حیدر، رییس کمیتهی رفع تبعیض علیه زنان سازمان ملل در این نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل، دربارهی وضعیت وخیم حقوق بشر در افغانستان هشدار داده است. همچنین او نگرانی خودش را از تبعیض سیستماتیک علیه زنان و دختران و محدودیتهای دسترسی به آموزش ابراز کرده است.
او گفته که طالبان در چهار سال گذشته ۸۰ فرمان محدودکننده بالای زنان و دختران صادر کردهاند. بانو حیدر این اقدامهای طالبان را نقض آشکار تعهدات الزامآور کنوانسیون منع تمام اشکال تبعیض علیه زنان دانسته است.
بهگفتهی بانو حیدر، افغانستان این کنوانسیون را در سال ۲۰۰۳ بدون هیچ قیدوشرطی تصویب کرده و این تعهدات صرف نظر از تغییرات در رهبری سیاسی همچنان پابرجا هستند.
او تأکید کرده که استناد مقامهای طالبان به تفسیر «افراطیشان» از قانون شریعت و «فرهنگ افغانستان» نمیتواند تبعیض سیستماتیک علیه زنان را توجیه کند.
رییس کمیتهی رفع تبعیض علیه زنان سازمان ملل متحد به زمینلرزه در شرق افغانستان نیز اشاره کرده و گفته که این زمینلرزه، رنج زنان و دخترانی را که از پیش با محرومیت سیستماتیک مواجه بودند، تشدید کرده است.
او گفته زنانی که در این زمینلرزه آسیب دیدهاند، فقط بهدلیل زن بودن از عملیات نجات کنار گذاشته شدهاند.
نهله حیدر گفته که کمیتهی رفع تبعیض علیه زنان سازمان ملل متحد از جامعهی بینالمللی میخواهد که از طریق تحریمهای هدفمند فشار دیپلماتیک پایدار بر طالبان را حفظ کند و هرگونه حمایت از این گروه را به «بهبودهای ملموس» در زمینهی حقوق زنان، مشروط کنند.
او افزوده که این کمیته همچنین خواستار یک مکانیسم ویژه پاسخگویی از سوی سازمان ملل متحد برای افغانستان است.
ندا النشف، معاون کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، نیز اعلام کرده که از زمانی که طالبان قدرت را در افغانستان بهدست گرفتند، آنها تعداد زیادی فرمان و قانون صادر کردهاند که نقض حقوق بشر در این کشور را تشدید کرده است.
او میگوید که تحت حاکمیت طالبان، وضعیت زنان و دختران هر روز بدتر از پیش میشود و محدودیتهای بیشتری برای دسترسی آنان به آموزش وضع شده است.
همزمان اتحادیهی اروپا هم در این نشست، نسبت به وخامت وضعیت حقوق بشر در افغانستان ابراز نگرانی کرده و گفته که نقض حقوق بشر در افغانستان، بهویژه در برابر زنان و دختران، همچنان به شدت ادامه دارد.
این اتحادیه اشاره کرده که طبق گزارشهای دفتر حقوق بشر سازمان ملل، زنان و دختران در افغانستان با نقضهای سیستماتیک مواجه هستند که ممکن است به عنوان جنایت علیه بشریت شناخته شود.
اتحادیهی اروپا تاکید کرده که این وضعیت باید بهطور جدی متوقف شود. این اتحادیه افزوده است که برای ایجاد صلح و ثبات در افغانستان، باید یک فرآیند سیاسی همهشمول و به رهبری مردم افغانستان آغاز شود و در آن زنان و دختران هم بهطور کامل مشارکت داشته باشند.
شصتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد روز دوشنبه ۸ سپتمبر آغاز شده و تا ۸ اکتوبر ادامه دارد.
این نشست در حالی برگزار میشود که پیش از این شمار زیادی از ادارههای سازمان ملل متحد به شمول دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان «یوناما»، ریچارد بنیت گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد برای حقوق بشر افغانستان، دیدهبان حقوق بشر و فعالان حقوق بشر از نقض گستردهی حقوق بشر بهویژه حقوق زنان در افغانستان از سوی طالبان ابراز نگرانی کردهاند.
طالبان در چهار سال گذشته بیشاز ۸۰ فرمان محدودکننده بالای زنان و دختران صادر کردهاند. اکنون زنان در افغانستان از ابتداییترین حقوق شان از جمله حق کار، اموزش، سفر، تفریح و مشارکتهای سیاسی محروماند.
این گروه چهار سال میشود که به نقض کنندهگان حقوق بشر از سوی کشورهای جهان متهم هستند. شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در نشستهای گذشتهی خود نیز وضعیت حقوق بشر در افغانستان را بررسی و نسبت به محدودیتهای طالبان علیه زنان و دختران ابراز نگرانی کرده بود.
