محو زنان از اجتماع؛ «بدون زنان، سیاست افغانستان ابزار سکوت است»
آینور سعیدپور
در سایهی حاکمیت طالبان، زنان و دختران از هرگونه مشارکت سیاسی حذف شدهاند؛ تصمیمگیری دربارهی سرنوشتشان، بدون حضور و صدایشان در سایهی سانسور، ترس و ارعاب ادامه دارد.
طاهره ناصری، فعال حقوق زن در گفتوگو با ما میگوید که ریشهی تبعیض جنسیتی در افغانستان، سیاستی مردانه و انحصاری است. او تأکید میکند که بدون حضور معنادار زنان در سیاست و دیپلماسی، نه از برابری خبری خواهد بود و نه از عدالت. «زنان باید قانونگذار باشند، نه قربانی قوانینی که مردان برایشان مینویسند.»
گپوگفتی با طاهره ناصری:
سعیدپور: حضور زنان در افغانستان در سیاست چقدر مهم است؟
ناصری: حضور زنان در سیاست افغانستان به اندازهی مهم است که حضور آنان در اجتماع و خانه مهم است. به دلیل این که همین سیاست است که دربارهی سرنوشت یک ملت چه در افغانستان و چه در جهان تصمیمگیری میکند.
سعیدپور: پس چرا حضور زنان در سیاست افغانستان کمرنگتر بوده است؟
ناصری: افغانستان یک جامعهی سنتی است و متاسفانه ساختارهای اجتماعی و فرهنگی همواره در برابر زنان و دختران بوده است. این سبب شده که زنان در اجتماع همواره به مثابهی یک انسان نه؛ بلکه به عنوان یک جنس دوم پنداشته شود. این دیدگاه زنان را از همهی حقوق اجتماعی فرهنگی و حتا سیاسی شان محروم کرده است.
هر گاهی که نظام سیاسی در افغانستان تغییر کرده، زنان جایگاهی و نقش مهم و اساسی نداشته و یا کاملا حذف شده اند.
سعیدپور: اما مسیر تاریخ، زنان در سیاست افغانستان نقشهایی نیز داشته است
ناصری: بلی درست است؛ اما جایگاه زنان در همان بازههای زمانی در بخشهای کلیدی و تصمیمگیریهای کلان نبوده و بیشتر نقش سمبولیک داشته است. یعنی آن گونه که ما میخواهیم که زنان مانند مردان در سیاست به گونهی معنادار دخیل باشند؛ نبوده است.
آن گونه که مردان در تعیین سرنوشت سیاسی افغانستان و پالیسیسازی نقش دارند، زنان نقش نداشته اند.
اگر نگاهی گذارا داشته باشیم، مردان همیشه جایگاه شان در سیاست افغانستان بهتر و بالاتر بوده است.
سعیدپور: حذف زنان از سیاست چقدر محرومیتها و محدودیتها بر زنان را تشدید کرده است؟
ناصری: زن به صورت معنادار در سیاست حضور نداشته و این سبب شده که دربارهی سرنوشت آنان نیز، مردان تصمیمگیری کنند. زنان نتوانسته با حضور در سیاست در برابر سیاستها و پالیسیهای که در برابر زنان وضع شده، ایستادگی کرده و آن را تغییر دهند.
حتادر نظامهای قانونمند زنان جایگاهی مناسبت در سیاست افغانستان نداشته اند؛ اکنون که وضعیت طالبانی است؛ زنان در سیاست دخیل نیست.
در سوی دیگر، آنان از ابتداییترین حقوق شان نیز محروم اند.
باید دقت کرد که حذف زنان از سیاست در مسیر تاریخ سبب شده که زنان از تمام حقوق انسانی و بشری شان محروم بمانند.
سعیدپور: با توجه به اهمیتی که شما اشاره کردید؛ چگونه حضور زنان در دیپلماسی باید تضمین شود؟
ناصری: حضور زنان زمانی در دیپلماسی تضمین شده میتواند که نظامها ثبات داشته و پابرجا باشد. یعنی نظامها غیرمترقبه تغییر نکند.
ما حتا زمانی که دموکراسی و قانون داشتیم و به نحوی حضور زنان در دیپلماسی را تضمین کرده بود، این بیشتر به صورت سبمولیک بود.
به طور کلی، زمانی حضور زنان در دیپلماسی تضمین شده میتواند که نظام دموکراتیک حاکم باشد، قانون اساسی داشته باشیم و نظام با ثبات داشته باشیم.
اکنون که ما در افغانستان ما هیچ یک از موردها را نداریم، حضور زنان نیز به هیچ صورت در سیاست تضمین شده نمیتواند.
سعیدپور: چه کسانی در این عرصه مسوولیت دارد؟
ناصری: به نظرم مسوولیت اساسی و مهم را خود زنان و دختران برعهده دارند. با توجه به دغدغهها، فرهنگ و سطح سوادی که در افغاستان حاکم است، مانع این میشود که به زنان دید انسانی داشته و اجازه داد شود که آنان در اجتماع جایگاه بهتری داشته باشد و یا در سیاست به زنان اجازهی فعالیت و مشارکت داده شود.
در طرف دیگر، زنانی که در چوکات مختلفی در نظام پیشین در سیاست حضور داشتند نقش مهمی دارند. آنان از سیاست، فرهنگ و تمامی موضوعهای که مربوط به افغانستان است به خوبی آگاهی دارند و تفکیک کرده میتوانند که چطور و چگونه به صورت واقعی در داخل نظام حضور زنان حفظ شود و آنان بتواند نقش کلیدی داشته باشد.
زنان و دختران دیگر نیز باید برای تثبیت جایگاه شان ایستادگی کنند تا بتوانند تبعیض چندلایهای که در برابر زنان در جامعه و اجتماع افغانستان است، با حضور زنان در سیاست از بین برود.
سعیدپور: حضور زنان در سیاست، چقدر بر برابری جنسیتی تاثیرگذار است؟
ناصری: به نظرم حضور زنان در سیاست صددرصد به برابری جنسیتی در افغانستان تاثیر گذار است. آپارتاید جنسیتی که در افغانستان حاکم است، به دلیل سیاستهای پوسیدهای میباشد که مردان در آن حضور داشته و زنان در آن حضور نداشته است.
فکر میکنم که حضور زنان در سیاست تاثیر بسیار مستقیم با برخورداری آنان از سایر حقوق شان را دارد.
زنان در سیاست افغانستان باید به صورت واقعی و اساسی جایگاه داشته باشد و بتواند قانون بسازد نه این که آنان برای عملیسازی قانونهای که به دست مردان ساخته شده، مورد سواستفاده قرار بگیرد.
