برگزاری جشن یلدا در سایه‌ی «آپارتاید فرهنگی» طالبان

زنان معترض، عضو «جنبش شنبه‌های ارغوانی»، از ولایت‌های بلخ و کابل، بلندترین شب سال (شب یلدا) را تجلیل کرده و می‌گویند که این شب نمادی از هویت و فرهنگ مردم افغانستان است که طالبان، در بیش‌تر از سه سال اخیر آن را ممنوع کرده‌اند.

«جنبش شنبه‌های ارغوانی»، با نشر اعلامیه‌ای که نسخه‌ی از آن به خبرگزاری بانوان افغانستان ارسال شده، می‌گوید که برخلاف میل طالبان، شهروندان افغانستان به ویژه زنان، شب یلدا را به‌صورت پنهانی و با ترس از سرکوب این گروه تجلیل می‌نمایند.

زنان معترض، عضو این جنبش گفته‌اند: «گروه طالبان در دور نخست حاکمیت سیاه‌اندیش و تمدن‌گریز خود جشن‌های باستانی چون شب یلدا و نوروز را ممنوع کرده بودند، اکنون نیز برای سومین سال پیاپی، تجلیل این آیین کهن و میراث فرهنگی را در افغانستان ممنوع اعلام کرده‌اند».

«جنبش شنبه‌های ارغوانی»، ممنوعیت‌های طالبان، را نه تنها سرکوب یک جشن ملی، بلکه نقض آشکار حقوق فرهنگی، آزادی‌های اساسی و آزادی بیان شهروندان افغانستان بیان کرده و می‌گوید؛ اقدام‌های طالبان، نوعی از «آپارتاید فرهنگی» است که به هدف نابودی میراث های فرهنگی، مختل‌سازی انتقال آیین‌ها و نمادهای فرهنگی به نسل‌های آینده، از بین بردن تنوع فرهنگی و یک دست‌سازی ایدئولوژیک جامعه‌ی افغانستان، انجام می‌شود که قطعا نشان‌دهنده‌ی عدم تغییر ایدئولوژی گروه طالبان است.

در اعلامیه‌ی این جنبش آمده است که سیاست‌های گروه طالبان، از یک سو به خطر افتادن و فراموشی بسیاری از عناصر فرهنگی و تضعیف هویت ملی مردم افغانستان را به هم‌راه دارد و از سوی دیگر، به خدشه‌دار شدن حس هم‌بستگی ملی و افزایش فرار نخبگان فرهنگی از کشور منجر خواهد شد؛ امری که بیش از هر زمان دیگر زمینه‌ساز آسیب‌های غیرقابل جبران به تنوع فرهنگی افغانستان است.

زنان معترض با انتقاد از یونسکو، نگاشته‌اند؛ سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)، با آن‌که شب یلدا را به‌عنوان میراث فرهنگی مشترک افغانستان و ایران در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشری ثبت نموده و به‌طور تخصصی در زمینه فرهنگ، حفظ و ترویج ارزش‌های فرهنگی، آزادی‌های فرهنگی و مراسم‌های سنتی فعالیت می‌نماید، مسئولیت دارد در برابر اقدام‌های گروه طالبان واکنش جدی نشان دهد؛ اما تاکنون هیچ اقدام عملی و مؤثری در این راستا انجام نداده است.

در بخشی از اعلامیه زنان افغانستانی، با ابراز نگرانی از نقض سیستماتیک و محدود‌سازی برنامه‌ریزی شده حقوق و آزادی‌های فرهنگی مردم افغانستان توسط گروه طالبان، می‌گویند؛ محدودیت‌های فرهنگی طالبان، منتج به نابودی تنوع و انقراض فرهنگی، توقف یا کاهش انتقال میراث فرهنگی به نسل‌های آینده و تقویت افکار طالبانی توأم با ترویج خشونت می‌شود.

زنان معترض، تجلیل و گرامی‌داشت از جشن‌های کهن تاریخی و فرهنگی چون شب یلدا، را تنها تجلیل از یک روز فرهنگی ندانسته و اضافه می‌کنند: «یلدا، پیام مقاومت و ایستادگی در برابر طالبان، ایدئولوژی طالبانی و نوعی از مبارزه فرهنگی، جهت فراهم کردن حقوق و آزادی‌های فرهنگی است که مستلزم اتحاد و هم‌بستگی قوی، شکستن مرزهای سنتی جنسیتی و مبارزه‌ مشترک است».

شب یلدا، طولانی‌ترین شب سال به عنوان یک جشن فرهنگی در شماری از کشورها چون افغانستان، ایران، تاجیکستان، ازبیکستان و شماری از کشورهای دیگر تجلیل می‌شود.

طالبان، در کنار محدودیت‌های دیگر، تجلیل این شب را نیز ممنوع اعلام کرده‌اند.