محدودیتهای تحصیلی و کاری؛ مجبوری زنان و دختران به انتخاب درسهای آنلاین
به دنبال محدودیتهای تحصیلی به روی دختران در افغانستان، از یک سال به این سو آموزشهای آنلاین در این کشور افزایش یافته است.
بسیاری از نهادها سعی دارند که خلاء آموزشی تحصیلی را در افغانستان جبران کنند و از سوی دیگر زنان و دختران افغانستانی ناگزیر به فراگیری آموزش از راه برنامههای آنلاینی هستند که اکثر این صنفها که شروع به آموزشهای آنلاین برای دختران کردند؛ دچار محدودیتهای بودجه و امکانات آموزشی مواجهاند اما با آن هم زنان و دختران در پی یادگیری درس از راه دور هستند.
برگزارکنندهگان این صنفها میگویند که بسیاری از متقاضیان این دورههای آموزشی را دانشجویان خانم تشکیل میدهند. که در برخی از صنفهای غیرحضوری آنلاین در افغانستان از سال 2021 تاکنون تعداد این افراد از 50 شاگرد به 100 حتا 500 دانشجو افزایش داشته است.
الیاس نجیبی یک تن از نوجوانان هژده ساله پس از روی کار آمدن حکومت طالبان در افغانستان برای بیش از دهها دختر محروم از درس صنفهای آموزشی را فراهم کرده است.
این جوان ۱۸ ساله صنفهای آنلاین را برای دور دوم با شعار «درس برای همه» آغاز کرده است و هدف خود را از برگزاری این صنفها آموزش برای دختران محروم از درس عنوان میکند.
او در حال حاضر ۱۰۶ خانم را در صنف آموزش کامپیوتر آموزش میدهد و حدود ۳۰ خانم دیگر را در صنفهای عروض و شعرنویسی آموزش میدهد.
او بیان داشت که: “صنفهای انلاین زمانی آغاز شد که مراکز آموزشی ودانشکاهها ها بروی دخترا بسته شد و هدف از برگزاری این بود که فرهنگ آموزشی در افغانستان متوقف نشود و ما این را بیان کنیم که تحت هرشرایطی که باشیم با خانمها هستیم و خانمها هم در هر شرایطی باشند؛ درس خوانده بتوانند و این محدودیتها زنان را از فراهم گرفتن آموزش نمیدارد.”
الیاس همچنان بیان میدارد که در دور اول درسهای آنلاین بیشتر از ۵۰ دانشجو، دانشآموزد را تدریس کرد اما در این دور دوم اکثر شاگردان وی اقشار مختلفی از دانشجویان، دانشآموزان، فارغان ماستر و دوکتورا را تدریس میکند.
او بیان داشت: “دور اول که بود بیشتر از پنجاه شاگرد خانم بود و موفقانه به پایان یافت صنف انگلیسی بود همراه با ریاضی صفری، در دور دوم ما صنف عروض وقافیه داریم و کسانی در این صنوف اشتراک کردند که به یا محروم از درس شدند یا هم به دلیل بیکاری به صنفهای آنلاین روی آوردند.”
الیاس بیان داشت که بیشترین شاگردان او از کابل، مزار، پنجشیر هستند “در بخش چالشها باید یاد آور شوم که مشکل انترنت بیشتر است که انترنت شبانه دوصد سیصد امبی میخواد در یک شب درسی چون بصورت تصویری است وبیشتر شاگردا مشکل اقتصادی هم دارند که نمیتوانند در صنفها اشتراک کنند. اما بصورت ریکورد هم میفرستم.”
از سوی دیگر شاگردان این صنفها آنلاین دلیل اشتراک در این صنفها را بیکاری و عقب نماندن از درس عنوان میکنند.
ثریا امینی (نام مستعار) یک تن از خانمهای است که به دلیل بیکار شدن از وظیفه او برای یافتن سرگرمی به این صنفها روی آورده است.
بانو امینی که دانشجویی دوکتورایی رشتهی ادبیات در یکی از دانشگاههای ایران است، او از ولایت پنجشیر دیریست که در این صنفها اشتراک میکند او میگوید که به دلیل بیکار شدن او مجبور به رها کردن تحصیلات خود شده است.
“خیلی خوب بود و من در یکی از موسسات کار میکردم و تحصیلات خود را همینطوری ادامه دادم اما پس از اینکه بیکار شدم متاسفانه مجبور شدم که برای مدتی تعجیل بگذارم.”
امینی اشتراک در صنفهای آنلاین یک فرصت خوب برای خودش میداند او بیان میدارد که در شرایطی که او نه میتواند کار کند و نه هم میتواند درس بخواند؛ اشتراک در این صنفها بهترین چانس برای خودش است.
“در شرایط فعلی که من از همه چیز محروم شدم واقعا این صنفها یک سرگرمی و در کنار او یادگیری یک هنر جدید است، شما اگر محاسبه کنید واقعا میبینید که ما در این مدت چه چیزها را از دست دادیم، درسته که من درس آنلاین میخوانم اما این هرگز نمیتواند جایگزین درسهای حضوری باشد.”
در این صنفهای آنلاین شمار زیادی از دانشجویان و دانشآموزان نیز اشتراک کردند، ساجده و شبنم دو تن از دانشجویانی هستند که به دلیل بسته ماندن صنفهای دانشگاه انان مجبور شده اند که درس از راه دور را انتخاب کنند، آنان بیان میدارند که در کنار تمام مشکلات اقتصادی و انترنتی آنان بخاطری بهبودی اوضاع روحی و روانی خود مجبور هستند که درس را از راه دور بخوانند.
از سوی دیگر کارشناسان میگویند که درسهای آنلاین هرگز نمیتواند جایگزین درسهای حضوری باشند.
دیبا عزیز، یک تن از کارشناسان مسایل اجتماعی میگوید که امروزه یادگیری آنلاین بیشتر انجام می شود، بسیاری از دانشگاهها و مکتبها، پس از وضع محدودیتها شروع به درسهای آنلاین کردند اما متاسفانه این موضوع نمیتواند که جایگزین درسهای حضوری برای زنان و دختران باشد.
“پس از بسته شدن مکتبها و دانشگاهها به روی دختران، همین موضوع صنفهای انلاین زیاد شده که این موضوع نمیتواند جایگزین درسهای حضوری گردد، دختران هرگز نمیتوانند که با درسهای آنلاین آنقدر تاثیر بگیرند.”
اما مقامات طالبان در افغانستان وعدهی بازگشایی مکتبها را برای مردم افغانستان بارها داده بودند.
سراج الدین حقانی، عباس استانکزی، نعیم وردک، ذبیح الله مجاهد و انس حقانی در مصاحبهها و نشستهای گونهگون جهانی از باز شدن مکتبهای دختران در آیندههای نزدیک خبر داده بودند.
سراج الدین حقانی، سرپرست وزارت داخله، گفته بود: “هیچ کس مخالف آموزش دختران و زنان نیست در حال حاضر دختران صنف های اول تا ششم به مکتب ها میروند و کار در باره یک راهکار ادامه دارد که دختران بالاتر از صنف ششم نیز به مکتب بروند.”
و اما در میان این وعدهها و گفتهها سخنگویان طالبان و وزارت معارف کمیته نه نفری به رهبری عبدالحکیم حقانی، سرپرست دادگاه عالی و نشست سراسری عالمان دین را آدرس میدادند که تصمیم بازگشایی مکتبهای دختران را نهایی خواهند ساخت.
این در حالیست که ۷۵۸ روز میشود دختران بالاتر از صنف ششم مکتب نرفتهاند.طالبان پس از ۳۳ روز حکومت خود دروازه های مکتبهای دختران بالاتر از صنف ششم بسته و پس از یک و نیم سال، دروازههای دانشگاهها را به روی تمام دانشجویان بسته کردند اما با وجود واکنشهای فراوان تاکنون تصمیمی برای بازگشایی دانشگاهها و مکتبها نگرفته اند.
