آیا جایگاه زنان در نهادهای دولتی افزایش یافته است؟
محمداشرف غنی رییس جمهور، در مراسم افتتاح لویهجرگه مشورتی صلح درباره جایگاه و سهم زنان در حکومت افغانستان گفت: «حضور برجسته زنان افغانستان هم در شورای ملی و هم در تمام نهادها – که امروز حضورشان به ۳۰ درصد رسیده – و هم در لویهجرگه مشورتی، بر رونق جرگه میافزاید.» پرسشی که به میان میآید این است، آیا همان گونه که رییس جمهور گفته است، جایگاه زنان در نهادهای دولتی افزایش یافته است؟ اگر «بلی» این افزایش در کدام بخشها بوده و چقدر است؟ در این نبشته تلاش میکنیم تا به این پرسشها پاسخ بدهیم.
هفته گذشته، ارگ ریاست جمهوری لیست باقی مانده نامزدوزیران را معرفی کرد که در میان ۱۰ تن، تنها یک بانو شامل است. همچنان پیش از این در میان نامزدوزیرانی که معرفی شدهاند، تنها دو تن بانو بودند. اگر فرض را بر این بگیریم که نامزد وزارت اقتصاد – که تاکنون معرفی نشده است – نیز بانو باشد؛ در مجموع در میان ۲۴ نامزدوزیر، تنها چهار زن شامل میشود. این یعنی ۱۶.۶ درصد.
از سوی دیگر لیست اعضای شورای مصالحه ملی کشور نیز هفته گذشته اعلان شد. با آنکه سپیدار به آن اعتراض نمود که ارگ به میل خودش در لیست پیشنهادی این نهاد تغییرات آورده است؛ اما در همین لیست دلخواه ارگ ریاست جمهوری، از میان ۴۶ تن عضو، تنها نُه زن عضویت آن را دارند که کمتر از ۲۰ درصد میشود. همچنان در میان ۱۰ تن اعضای رهبری این شورا، تنها یک زن شامل است.
آمار و ارقام نشر شده سالهای گذشته نیز روایت بهتری از جایگاه زنان در حکومت افغانستان ندارد. در گزارش سالنامهی احصائیهای ۱۳۹۸ افغانستان، که در ماه ثور سال جاری به نشر رسید، سهم زنان در بستهای خدمات ملکی به کمتر از ۲۵ درصد رسیده و در پُستهای بلند دولتی این جایگاه سیر نزولی را میپیماید. به گونهی مثال در اداره امور ریاست جمهوری سه بست خارج رتبه و هشت بست مافوق رتبه وجود دارد که همه توسط مردان به پیش برده میشود و از میان ۵۵ بست فوقرتبه تنها شش بست آن توسط زنان به پیش برده شده و متباقی در اختیار مردان قرار دارد.
جایگاه و سهم زنان در حکومتداری محلی نیز روایت بهتری ندارد. از ۲۰۰۱ بدینسو نظام نو شکل گرفت، تنها در ولایتهای بامیان و دایکندی و غور، زنانی به حیث والی، آن هم برای زمانهای کوتاه، تعیین شده بودند، اما حالا هیچ زنی به حیث والی در هیچ ولایتی تعیین نشده است.
جایگاه زنان در میان اعضای هیأت مذاکرهکننده دولت افغانستان با طالبان نیز کمتر از ادعای رییس جمهور است. از میان ۲۱ تن عضو هیأت، تنها پنج تن از میان زنان برگزیده شدهاند که تنها ۲۳.۸ درصد را تشکیل میدهد.
در همان لویهجرگه مشورتیای که اشرف غنی ادعا کرد، سهم زنان در حکومتش به ۳۰ درصد افزایش یافته است، از میان سه هزار و ۲۰۰ اشتراککننده، تنها ۷۲۰ تن، زن بودند که درصدی آن به ۲۲ ممیز ۵ میرسد.
تا کنون دولت افغانستان نتوانسته است که سهم زنان را در نظام آموزشی (تحصیلات عالی)، که از مؤلفههای مهم پیشرفت هر جامعه به شمار میرود، به بیشتر از ۲۶ درصد برساند. سهمیهبندی تحصیلات عالی هم به این معضل کمک چندانی نکرده است.
با در نظر داشت موارد یادشده، میتوان گفت که جایگاه و سهم زنان در نهادهای حکومتی بسیار کمتر از آن چیزی است که اشرف غنی ادعا کرده است. این جایگاه نسبت به سالهای گذشته تفاوت چندانی نکرده است. در بسیاری از موارد، این جایگاه به کمتر از ۲۰ درصد رسیده است. در میان همه نهادهای دولتی، زنان بیشترین سهم را در دو مجلس شورای ملی دارند که در مجلس نمایندهگان از میان ۲۴۹ کرسی، ۶۸ کرسی آن به زنان اختصاص داده شده و در مجلس سنا نیز از میان ۶۸ کرسی، ۱۹ کرسی آن به زنان تعلق دارد، اما در نهادهای حکومتی هیچ ادارهای را شاهد نیستیم که جایگاه زنان در آن به ۳۰ درصد برسد.
منبع: هشت صبح
