از سفرهی بهاری تا خون؛ تیراندازی دهمهری، زنان را با زخم و مسئولیت تنها گذاشت
حدیث حبیبیار
عصر یک روز بهاری و سرسبز در حالیکه خانوادهها در سایهی درختان زیارتگاه «سیدمحمد آقا» در منطقهی دهمهری ولسوالی انجیل هرات، سفرهی غذاخوری انداخته بودند، صدای گلوله همهچیز را در چند دقیقه به خون و وحشت بدل کرد؛ حملهای که نهتنها جان چندین نفر را گرفت، بلکه دهها خانواده را با زخمهای عمیق و آیندهای نامعلوم تنها گذاشت؛ زنانی که هم عزیزانشان را از دست داده و هم زخمهای خودشان هنوز تازه است.
نرگس، از بستگان یکی از خانوادههای قربانیان رویداد تیراندازی منطقهی دهمهری است. او میگوید که نازیهی ۳۵ساله و پسرش در این رویداد جان باختند و دو پسر و یک دختر خردسالش از این رویداد جان سالم به در بردند. «در خانواده ما این حادثه خیلی سنگین بود. محمد خودش زخمی شده؛ اما همسر و یک پسرش در همان محل جان باختند. دو پسر خردسال و یک دختر هفتسالهیشان زنده ماندهاند؛ اما از نظر روانی خیلی آسیب دیدهاند. هنوز نمیدانند چه اتفاقی افتاده است».
نرگس، میگوید در میان بستگانشان، دستکم پنج نفر جان باخته و حدود ۱۰ نفر زخمی شده اند. به گفتهی او، وضعیت خمیان نیز، وخیم گزارش شده است. «وضعیت سه نفر هنوز هم خوب نیست. در میان کشتهشدگان، یک زن و یک زن جوان که تازه مادر شده بود نیز شامل اند.»
او میافزاید که این رویداد بار دیگر نگرانی امنیتیشان را افزایش داده و اکنون در بیموترس بهسر میبرند و نمیتوانند با آسودهخاطر در رویدادهای دستهجمعی شرکت کنند. «این فقط یک حمله نبود؛ زندگی چندین خانواده از هم پاشید. زنانی که همسرانشان را از دست دادهاند، حالا با درد و مسئولیتهای سنگین روبهرو هستند و آینده برایشان نامعلوم است.»
اما این تنها یک خانواده نیست. در همین رویداد، زنان دیگری نیز یا عزیزانشان را از دست داده یا خود زخمی شدهاند و با وضعیت دشوار روانی و جسمی دستوپنجه نرم میکنند.
زهره، از نزدیکان «اسد خان»، یکی از کشتهشدگان این رویداد است. او، میگوید که افراد مسلح پس از جمعآوری وسایل قیمتی غیرنظامیان، نخست به سوی مردان شلیک کرده و سپس زنان و کودکان را هدف قرار داده است که یکی از قربانیان اسدخان بوده است. دراین رویداد خانم باردار او و سه فرزندش زخمی شدهاند.
او به نقل از شاهدان عینی در خانواده چنین میگوید: «روز جمعه بود و همه تازه برای نانخوردن نشسته بودند. خانواده ما هم برای نماز جمعه و تفریح به زیارت رفته بودند. ناگهان صدای تیراندازی آمد. هیچکس باور نمیکرد چه اتفاقی قرار بود رخ دهد. بدون وقفه به مردان شلیک شد و سپس به زنان و کودکان».
او، میگوید که اسدخان، تنها نانآور خانواده بوده و در همان محل جان باخته است. «او نانآور خانواده بود. در همانجا کشته شد. همسرش زخمی شده و باردار است. دو پسرش هم زخمی شدهاند. وضعیت یکی بسیار خراب است و قرار است برای درمان به ایران منتقل شود. دختر هشتسالهشان هم زخمی شده است».
به گفتهی زهره، برادر اسدخان نیز از این حمله در امان نمانده و زخم برداشته است. «برادر اسدخان، هم در محل بوده و او نیز زخمی شده، اکنون در شفاخانه بستری است و وضعیتش از سوی پزشکان وخیم عنوان شده است».
زهره، چشمدیدش را از این روز در شفاخانهی حوزهوی هرات چنین روایت میکند: «عصر وقتی خبر شدیم به شفاخانهی حوزهوی رفتیم. مردم همه سراسیمه بودند و وضعیت بسیار خراب بود. زخمیان زیاد بودند و خیلیها بهدلیل اینکه دیر منتقل شده بودند، جان باختند».
زهره از بیتوجهی مسوولان انتقاد کرده و میافزاید که آمبولانسها با تأخیر به محل رویداد رسیدهاند. «تقریباً تا دو ساعت بعد کمکهای صحی به محل رسیده بود. این تأخیر سبب شد وضعیت برخی زخمیها بدتر شود و حتا شماری جان خود را از دست بدهند».
منطقهی دهمهری در ولسوالی انجیل هرات، از جمله منطقههای نسبتاً آرام و پررفتوآمد این ولایت بهشمار میرود که باشندگان آن برای تفریح، زیارت و برگزاری مراسمهای مذهبی به زیارت «سیدمحمد آقا» رفتوآمد میکنند. روزهای جمعه معمولاً این محل شاهد حضور خانوادههایی است که برای ادای نماز، تفریح و گذراندن زمان فراغت گردهم میآیند.
این حمله هفتهی گذشته روز جمعه، ۲۱ حمل در نزدیکی یک زیارت در ولسوالی انجیل رخ داد. بر اساس آمار دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد (یوناما)، در این رویداد ۱۱ نفر کشته و ۱۱ نفر دیگر زخمی شده که در میان آنان زنان و کودکان نیز حضور دارند.
این رویداد در حالی رخ میدهد که طالبان همواره از تامین امنیت به عنوان یکی از اصلیترین دستآوردهایشان در پنج سال پسین یاد میکنند.
تاکنون هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است و طالبان نیز، دربارهی عاملان و بررسی این رویداد سکوت کردهاند.
مراسم خاکسپاری قربانیان، روز سهشنبه، ۲۵ حمل در مسجد «صادقیه»، با حضور شماری از باشندگان این ولایت برگزار شد و هشت تن از قربانیان در زیارتگاه «سلطان آقا» به خاک سپرده شدند. همچنان سه تن دیگر که باشندگان روستای «دهمیری» بودند، در همان روستا دفن شدند.
این تیراندازی با واکنشها و محکومیتهای گسترده بههمراه بود و شماری از چهرههای سیاسی افغانستان و نهادهای حقوقبشری خواستار تحقیق همهجانبه و مستقلانه دربارهی آن شدهاند.
*نامها بهدلیل وضعیت امنیتی و ممنوعشدن مصاحبه با رسانهها از سوی طالبان، مستعار آورده شده است.
