در آستانهی چهارمین سالگرد سقوط کابل؛ کارزاری برای راهپیمایی جهانی راهاندازی شد
آینور سعیدپور
با نزدیکشدن به چهارمین سالگرد سقوط کابل بهدست طالبان، گروهی از فعالان حقوق بشر، زنان معترض و مدافعان حقوق زن، کارزاری را برای راهاندازی راهپیمایی جهانی در ۱۵ اگست آغاز کردهاند. این کارزار با هدف جلب توجه جامعهی جهانی به وضعیت وخیم حقوق بشر در افغانستان، مخالفت به تعامل با طالبان و حمایت از زنان افغانستانی در سراسر جهان به راه افتاده است.
حلیمه پژواک، فعال حقوق بشر که یکی شرکتکنندگان این حرکت اعتراضی است، در شبکههای اجتماعی برای دعوت مردم و آگاهیرسانی دربارهی این راهپیمایی کمپاین میکند. او میگوید که در چهار سال گذشته، وضعیت حقوق بشر در افغانستان نهتنها بهبود نیافته؛ بلکه به حاشیه رانده شده و در اولویت سیاستگذاریهای بینالمللی نیست.
پژواک میافزاید: «هدف اصلی این کارزار، بازتابدادن وضعیت بحرانی حقوق بشر، بهویژه آزادی بیان و حقوق زنان در افغانستان است. ما میخواهیم بار دیگر توجه جهانیان را به واقعیتهای تلخ زندگی زنان زیر حاکمیت طالبان جلب کنیم و صدای ستمدیدهگان باشیم.»
به باور خانم پژواک، بیتوجهی کشورها به وضعیت افغانستان و تعامل برخی دولتها با طالبان، پیامدهای خطرناکی برای آینده حقوق بشر دارد. او بر این باور است که چنین حرکتهایی، نهتنها افکار عمومی جهانی را بیدار میکند؛ لکه بر دولتهایی که میزبان مهاجران افغانستانی اند نیز فشار وارد میکند تا از تعامل بدون پیششرط با طالبان دوری کنند.
پژواک، تأکید میکند که زنان افغانستانی طی سالهای اخیر بارها نشان دادهاند که صدایشان را خاموش نخواهند کرد. «دادخواهی ما متوقف نخواهد شد. ما سکوت نمیکنیم، حتا اگر فضای رسانهای سرکوب شده باشد. این اعتراض، ادامهی همان مبارزه است.»
در همین حال، طاهره ناصری، از دیگر فعالان حقوق بشر، نیز از شرکتکنندگان این کارزار است. او هدف اصلی این حرکت را جلوگیری از بهرسمیتشناسی طالبان از سوی جامعه جهانی میداند. «ما میخواهیم یادآوری کنیم که هر گونه تعامل سیاسی یا اقتصادی با طالبان باید به وضعیت حقوق بشری در افغانستان گره بخورد.»
ناصری میگوید که در چهار سال گذشته، زنان و دختران افغانستانی از حق آموزش، کار، آزادی بیان و حضور در اجتماع محروم شدهاند؛ اما جامعه جهانی واکنش کافی و سازندهای نشان نداده است. به باور او، تداوم این بیتوجهی، نهتنها سبب عادیسازی این وضعیت میشود؛ بلکه طالبان را در بیاعتنایی به حقوق بشر جسورتر میکند.
او میافزاید: «زنان افغانستانی امروز در اعماق فقر، محرومیت و بیعدالتی زندگی میکنند. ما با این کارزار میخواهیم جهان را تکان بدهیم و بگوییم که رنج این مردم واقعی است و نباید نادیده گرفته شود.»
به گفتهی ناصری، فضای حاکم بر افغانستان آمیخته با سانسور، ارعاب و فشارهای امنیتی است و صدای اعتراض بهسختی از مرزهای کشور بیرون میرود. او معتقد است که برگزاری راهپیماییهای همزمان در کشورهای مختلف میتواند به جامعهی جهانی نشان دهد که طالبان نمایندهی شهروندان افغانستان نیست و با سیاستهای این گروه مخالف اند.
این فعال حقوق بشر، از آمادگی گروههای مختلف در کشورهای مختلف برای برگزاری این اعتراضها خبر میدهد: «برای برگزاری گستردهی این حرکت در ۱۵ اگست، گروههایی در کشورهای گوناگون شکل گرفتهاند. از رسانههای اجتماعی برای آگاهیرسانی، هماهنگی و بسیج عمومی استفاده میشود.»
ناصری از همهی فعالان حقوق بشر و شهروندان افغانستانی در تبعید میخواهد که در این کارزار شرکت کنند و سهم خود را در دفاع از حقوق زنان ایفا کنند. «از همه میخواهیم که از هر راه ممکن صدایشان را بلند کنند. این مبارزه، مبارزهی همهی ماست.»
ترنم سیدی، دیگر چهرهی فعال در حوزهی حقوق بشر و جامعه مدنی، نیز در این کارزار شرکت کرده است. او وظیفهاش را زنده نگهداشتن صدای زنانی میداند که در میان هیاهوی جهانی، نادیده گرفته شدهاند. سیدی میگوید: «چهار سال است که ما با درد آوارگی، فقر، محدودیت و تبعیض زندگی میکنیم. در همین حال، برخی کشورها تلاش میکنند با طالبان وارد تعامل شوند. ما نمیخواهیم این سکوت جهانی به معنای پذیرش ظلم تلقی شود.»
او میافزاید که سقوط کابل، پایان «راه مقاومت برای آزادیخواهان» افغانستانی نبوده؛ بلکه آغاز فصل جدیدی از ایستادگی است. سیدی تأکید میکند که بحران انسانی در افغانستان رو به گسترش است و طالبان هیچ برنامهای برای بهبود وضعیت مردم ندارند.
به باور او، جامعه جهانی همچنان میتواند با ابزارهای دیپلماتیک و فشارهای بینالمللی، بر رفتار طالبان تأثیر بگذارد. «ما میخواهیم دولتها را متوجه کنیم که عادیسازی روابط با طالبان، بدون توجه به حقوق بشر، به معنای خیانت به زنان و کودکان افغانستانی است.»
ترنم سیدی، خاطرنشان میسازد که این کارزار قرار است در افغانستان، کشورهای همسایه، اروپا و ایالات متحده برگزار شود و هدف آن، رساندن یک پیام روشن به جامعه جهانی است: «افغانستان را فراموش نکنید.»
در چهار سال گذشته، زنان افغانستانی با یکی از محدودکنندهترین الگوهای تبعیض نظاممند روبهرو بودهاند؛ محروم از آموزش، کار، سفر، مشارکت سیاسی و حتا حضور در پارکها و رستورانتها. سیاستهای طالبان علیه زنان، نهتنها حقوق اولیه آنها را از بین برده؛ بلکه حضور اجتماعی زنان را به حاشیه رانده و عملاً آنان را از صحنهی زندگی عمومی حذف کرده است.
گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد که حقوق بشر در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به شکل بیسابقهای نقض شده است. اعدامهای میدانی، بازداشتهای خودسرانه، شکنجهی مخالفان، ناپدیدشدنهای قهری و ارعاب فعالان اجتماعی تنها بخشی از واقعیتهای افغانستان در چهار سال گذشته است که نهادهای بینالمللی از آن پرده برداشتهاند..
بر اساس گزارش سازمانهای حامی رسانهها، رسانهها زیر سایهی سانسور، فشار و تهدید نفس میکشند. دهها رسانهی آزاد تعطیل شدهاند، خبرنگاران بازداشت یا مجبور به فرار شدهاند و آنانی که باقی ماندهاند، ناگزیرند در شرایطی کار کنند که حتی اشاره به نقض حقوق بشر میتواند به زندان و شکنجه منتهی شود.
طالبان، هرگونه اعتراض مسالمتآمیز را با خشونت پاسخ دادهاند. زنان معترض که در خیابانها فریاد «نان، کار، آزادی» سر داده بودند، هدف گلوله، ضربوشتم یا بازداشت قرار گرفتند. شماری از آنان ماهها بدون دسترسی به وکیل و خانواده در بند ماندند و پس از آزادی، از هر نوع فعالیت اجتماعی محروم شدند. برخی نیز پس از تهدید مستقیم، ناچار به ترک کشور شدند.
