بیم روزهایی بدتر در سایۀ بازگشت طالبان
نسل جدیدی از زنان شاغل در افغانستان میترسند که اگر طالبان پس از گفتگوها بازگردند، تمام آنچه را برایش جنگیدهاند از بین برود.
منبع: نیویارک تایمز/ دیوید زوچینو و فاطمه فیضی/شریفه عرفانی
وقتی گیسو یاری ۶ساله بود، به نامزدی پسر ۶ساله یکی از فرماندهان طرفدار طالبان در شرق افغانستان درآمد.
خانم یاری گفت که در ۱۸سالگی از نامزدی اجباری نجات یافت و با کمک سربازان امریکایی به ایالات متحده گریخت. وی پنجسال پیش با مدرک ماستری از دانشگاه کلمبیا به افغانستان بازگشت و اکنون به عنوان کمیشنر خدمات ملکی کار میکند.
اما خانم یاری ۳۲ساله میترسد که با بازگشت طالبان به قدرت در سایه توافقنامۀ که با امریکا امضا کردهاند و خروج نیروهای امریکایی از افغانستان یکی از شرایط آن است، موقعیت برجسته او و «تمام دستاوردهایش» از بین برود.
زنان شاغل که تحت حاکمیت طالبان موجودیتشان کاملا نادیده گرفته شده بود، بسیار نگران بازگشت احتمالی افراطگرایان هستند. هزاران زن افغان ۱۹سال پس از سرنگونی طالبان توسط امریکا و پایان یافتن شرایط سختی که زنان در خانههایشان محصور شده و به دلیل تخلفات (از نگاه حکومت طالبانی) به طور وحشیانه مجازات شده بودند، به جامعه برگشتند و مشغول کار شدند.
پیشبینی میشود که پس از توافق در مذاکرات صلح بین دولت و گروه طالبان، طالبان در دولت پساجنگ در قدرت سیاسی سهم بگیرند. معاون رهبر طالبان گفته که به «حقوق زنان بر اساس قوانین اسلام» احترام گذاشته خواهد شد. اما این همان اصلی است که در دوران حکمرانی سختگیرانه طالبان نیز بر آن تأکید میشد.
فقط چهار نفر از ۲۱عضو تیم مذاکرهکننده دولت افغانستان زن هستند. فوزیه کوفی، یکی از مذاکرهکنندگان در ۱۴ اگست از سوءقصد توسط افراد مسلح ناشناس در کابل جان سالم به در برد.
خانم یاری و سه زن دیگر در مورد نگرانیهایشان با نیویارک تایمز صحبت کردند. همه گفتند افزون بر نگرانیشان از بازگشت طالبان، همین حالا هم تلاش دارند تا در جامعه مردسالاری که با تساوی حقوق زنان دشمنی عمیقی دارند، راه خود را بگشایند.
وقتی خانم یاری اولین گزارش تلویزیونی از توافقنامۀ صلح را دید به یاد پدرش افتاد.
وی گفت همان فرمانده طرفدار طالبان که پدرش را مجبور کرده بود با نامزدی خانم یاری با پسرش موافقت کند، خواهر بزرگتر خانم یاری را برای خودش خواستگاری کرد. خواهرش پس از آنکه پدرش امتناع کرد در سال ۲۰۰۰ ربوده شد و از آن زمان خبری از او نیست.
خانم یاری گفت سرنوشت پدرش به یادش آورد که از کجا آمده و دارایی پنداشتن زنان در افغانستان تا چه حد رواج دارد.
وی گفت: «در خوشبینانهترین حالت، افغانستان هنوز محیط دوستانهیی برای زنان نیست.»
حتی در کابل، زنانی که به طور کامل موهای خود را نمیپوشانند و یا با مردی که عضو فامیلشان نیست در ملاءعام ظاهر میشوند از سوی مردان مورد لعن یا حمله قرار میگیرند. کودکهمسری در مناطق روستایی رایج است. صدها هزار دختر افغان در مکتب تحصیل نمیکنند.
خانم یاری شغل مهمی دارد: او پروندههای حقوق بشر و حقوق شهروندی را که توسط کارمندان خدمات ملکی در کابل مطرح شده مرور میکند.
خانم یاری گفت: این موقعیت برای زنی تحت سلطۀ طالبان، غیرقابل تصور است، اما هیچ ضمانتی برای در امان بودن از آزار و اذیت و قضاوتهای اشتباه وجود ندارد.
وی گفت: «وقتی میخواستم از ازدواج در سن کودکی فرار کنم به اندازۀ حالا احساس نگرانی نداشتم. من هنوز هم در بسیاری از سطوح فشار را احساس میکنم. آیا آرایش کنم یا نه؟ آیا چادر بپوشم یا نه؟ آیا لباسهای چسب بپوشم یا نه؟»
وی گفت برخی از همکارانش در کمیسیون خدمات ملکی به عقاید سنتی درباره نقش حرفهیی یک زن پایبند هستند. اینکه وی باید در پسزمینه باقی بماند و میدان را تسلیم مردان کند.
«احساس میکنم همیشه مرا به چشم زنی عصبانی میبینند که از غرب آمده و در تلاش است فمنیزم را به روشی اجرا کند که در اینجا امکانپذیر نیست. مردم از من ناراحت میشوند، اما من اهمیتی نمیدهم.»
خانم یاری گفت وقتی زنان نیز در تیم مذاکرهکنندگان افغان که در تاریخ ۲۸ مارچ برای مذاکره با طالبان انتخاب شدند، او احساس خوشحالی کرد.
او گفت که از نزدیک همه چیز را زیر نظر خواهد گرفت تا معلوم شود که آیا نقش زنان چیزی بیش از نمایندگانی سمبولیک است یا نه.
خانم یاری گفت پس از اینکه در سال ۲۰۱۵ با مدرک ماستری به افغانستان بازگشت از قصاص شدن توسط فرمانده و نامزد شاکی خود میترسید.
او گفت تا زمانی که فهمید این دو مرد توسط یک جناح رقیب کشته شدهاند از شبکههای اجتماعی دور ماند و از مصاحبههای رسانهیی خودداری کرد.
اکنون او به صراحت داستان سفر خود از ازدواج سنتی در کودکی تا بدل شدن به یک زن حرفهیی را قصه میکند.
منبع: روزنامه راه مدنیت
