محدودیت‌های زنان برای سفر به خارج از کشور

با آنکه کدام ماده‌ی مشخص در ارتباط به سفر زنان به خارج از کشور بدون رضایت‌پدر یا همسر در قانون اساسی افغانستان ذکر نیامده است اما با آن‌هم زنان در افغانستان، با وجود داشتن سن قانونی نمی‌توانند بدون رضایت پدر و یا شوهر به خارج از کشور سفر کنند.

زنان افغانستانی وجود دارند که، با وجود سال‌ها فعالیت در حوزه‌های مختلف اجتماعی، نتوانسته‌اند بدون رضایت شوهر شان به خارج از کشور سفر کنند.

آزیتا رفعت، نامزد حزب مرکز در پارلمان شهری کشور سویدن است او با آنکه شش سال به عنوان نماینده مردم در پارلمان افغانستان و معاون حزب عدالت وظیفه اجرا کرد و سال‌ها برای احقاق حقوق زنان مبارزه کرد؛ زمانیکه از کتاب‌اش در کشور سویدن، رونمایی می‌شد خواست با فرزندانش عازم کشور سویدن شود؛ اما تا زمانیکه شوهرش رضایت‌نامه را امضانکرد نتوانست از کشور خارج شود.

خانم رفعت می‌گوید: “وقتی شوهرم رضایت‌نامه کتبی را که وزارت خارج داده بود امضا کرد توانستم از کشور خارج شوم”.

تنها آزیتا رفعت نیست که با رضایت شوهرش توانسه است از کشور خارج شود امروزه دختران زیادی هستند که  گرفتن رضایت‌نامه، قوانین دست‌وپاگیری را برای شان وضع کرده است.

سمیرا نظری، 25 سال سن دارد او می‌گوید، بار‌ها فرصت تحصیلی برایش در خارج از کشو مهیا شده است اما چون رضایت یکی از برادرانش را نتوانسته کسب کند فرصت‌ها را از دست داده است .

وی می‌گوید: “پدر و مادرم زنده نیستند و به دلیل مشکلات خانوادگی برادرم رضایت‌نامه را امضا نمی‌کند به همین دلیل هیچ راهی برای حل این چالش ندارم “.

این موارد دست‌و پاگیر، توانسته است مانع  دیدار برخی از زنان از نزدیکان و بستگان شان شود.

مینا عظیمی، می‌گوید: بارها خواسته است برای دیدن دوست‌اش به یکی از کشورهای همسایه برود اما برایش بدون رضایت نامه ویزای سفر داده نشده است.

این در حالی است که کارشناسان حقوقی وجود اینگونه موارد را در قانون اساسی افغانستان بی اصل و بی بیناد عنوان می‌کنند.

مهوش کریمی، حقوق‌دان می‌گوید، داشتن رضایت‌نامه‌ی پدر یا همسر برای سفر زنان به خارج از کشور جنبه‌ حقوق نداشته و در قانون اساسی کشور در این مورد هیچ ماده وجود ندارد.

وی در ادامه می‌افزاید: “در قانون اساسی ذکر شده که حقوق تمام اتباع در مقابل قانون یکسان است اما چنین موردی در قانون ذکر نشده است که بر اساس آن زن نتواند بدون رضایت شوهرش سفر کند “.

در همین حال فعالان حقوق زن این چنین موضوعات را برخواسته از عرف اجتماعی دانسته و آن را راهی برای مانع پیشترفت زنان می‌دانند.

عارفه پیکار، فعال حقوق زن، در رابطه می‌گوید، این موضوع که زنان نمی‌توانند بدون رضایت‌نامه و داشتن محرم سفر کنند توانسته است تا امروز خیلی از فرصت‌ها را از زنان سلب کند.

خانم پیکار در ادامه می‌افزاید: این عرف بازدارنده عقب برنده زنان افغانستان است و سبب می‌شود خیلی از امیتازات از زنان سلب شود”.

در همین حال جامعه شناسان به این باور اند که بافت‌های جوامع مرد سالاری، باور‌های سنتی که مرد به عنوان رهبر جامعه می‌شناسد به این موضوع که زن نمی‌تواند بدون رضایت شوهرنمی سفر کند مشروعیت می‌دهد.

عصمت االله جعفری، جامعه شناس در رابطه می‌گوید: زنان چون در سطوح تصمیم‌گیری‌ها حضور کم‌رنگی دارند به همین دلیل مردان توانسته اند بعضی از موضوعات را برچسپ قانونی بزنند.

وی در ادامه می‌افزاید: راه حل این موضوع تغییر قوانین یا وضع قوانین نیست بل باید حضور زنان در سطوح رهبری افزایش یابد تا زنان بتوانند از این معضل رهایی یابند.

گزارشگر: ضیاگل عظیمی