روز جهانی سوادآموزی؛ زنان هراتی برای آموزش و یادگیری تلاش می‌کنند

امروز ۸ سپتمبر، برابر با روز جهانی سوادآموزی است؛ روزی که در بسیاری از کشورها جشن آگاهی و یادگیری است؛ اما برای شمار زیادی از زنان در افغانستان، یادآور آرزوهای ناتمام، مکتب‌های بسته و کتاب‌هایی است که خوانده نشدند. در هرات، زنانی هنوز هم با وجود فقر، مهاجرت، جنگ و ممنوعیت آموزش از سوی طالبان، برای رسیدن به سواد و دانش تلاش می‌کنند؛ زنانی که می‌خواهند با قلم، سرنوشت خود و فرزندان‌شان را تغییر دهند.

پریسا، یکی از زنان سوادآموز در هرات، با وجود چالش‌های امنیتی، اجتماعی و اقتصادی، مسیر یادگیری را در پیش گرفته است. او می‌گوید انگیزه‌اش زمانی شکل گرفت که پسرش از او خواست دیگر به مکتبش نرود؛ چون بی‌سواد است.

پریسا که به دلیل وضعیت دشوار اقتصادی از آموزش رسمی بازمانده، تصمیم گرفته است که برای آینده‌ی بهتر فرزندانش، سواد بیاموزد. او می‌گوید: «به جلسه‌ی اولیای شاگردان در مکتب پسرم رفته بودم. وقتی به خانه برگشتم، پسرم گفت دیگر به مکتبش نروم، چون سواد ندارم. همان لحظه تصمیم گرفتم درس بخوانم».

او می‌افزاید که در آغاز، با خریدن کتاب صنف اول و با حمایت خانواده، آموزش را از خانه آغاز کرده است. اکنون توانایی خواندن کتاب‌های صنف ششم را دارد. پریسا گفت: «کتاب‌ها را به‌صورت خودآموز یاد گرفتم؛ اما آرزو دارم روزی بتوانم به دانش‌گاه بروم و ممنوعیت آموزش از سوی طالبان برداشته شود».

با این حال پرویز، شوهر پریسا که از ابتدا حامی تلاش‌های همسرش برای یادگیری بوده، در صحبت با خبرگزاری بانوان افغانستان، بر نقش مردان در حمایت از آموزش زنان تأکید می‌کند. او می‌گوید: «مردها باید به‌جای اهمیت دادن به اتو شدن لباس‌شان، در کارهای خانه کمک کنند تا همسران‌شان فرصت یادگیری پیدا کنند. علم ما را به خدا نزدیک می‌کند و جامعه‌ی باسواد، جامعه‌ای سالم است».

اما پریسا تنها زن سوادآموز در هرات نیست. زینب نظری، زن دیگری است که به‌دلیل مهاجرت از آموزش بازمانده و اکنون تلاش می‌کند تا از طریق برنامه‌های تلویزیونی سواد بی‌آموزد. او می‌گوید: «در زمان پخش برنامه، تمام کارهای خانه را زودتر تمام می‌کنم تا فرصت دیدن آن را داشته باشم».

با این حال، زینب معتقد است که آموزش حضوری تأثیرگذاری بیش‌تری دارد. او امیدوار است که در آینده‌ای نزدیک، مرکز‌های آموزشی برای زنان بازگشایی شود تا بتواند آموزش خود را به‌صورت منظم و موثر ادامه دهد.

در همین شهر، مدینه غلامی، دختر ۲۲ ساله‌، یکی از زنانی است که به‌دلیل بسته شدن مرکزهای آموزشی توسط طالبان، از ادامه‌ی صنف سوادآموزی بازمانده است. او که با انگیزه‌ی بالا راه آموزش را آغاز کرده بود، می‌گوید این تصمیم طالبان، مسیر یادگیری و رشد فکری‌اش را به‌طور ناگهانی متوقف کرده است.

مدینه هدف خود از یادگیری را تغییر در طرز فکر، آگاهی بیش‌تر و ساختن آینده‌ای بهتر برای خود و جامعه‌اش عنوان می‌کند. او می‌گوید که تجربه‌ی حضور در صنف، دیدگاهش را نسبت به زندگی تغییر داده و برای او نوعی روشنایی و امید به ارمغان آورده است. مدینه بیان کرده است: «زمانی‌که به صنف می‌رفتم، طرز فکرم تغییر کرد. روشنایی به زندگی‌ام آمد. هدفم این بود که یاد بگیرم».

او از طالبان می‌خواهد که به ممنوعیت آموزش برای زنان پایان دهند و فرصت یادگیری را دوباره در اختیار آنان قرار دهند. مدینه تأکید می‌کند که اگر فرصت مناسبی فراهم شود، با تلاش بیش‌تری مسیر آموزش را ادامه خواهد داد، چون باور دارد که «سواد، کلید توان‌مندی زنان و نجات آینده‌ی کشور از فقر و بی‌عدالتی است».

در همین حال فرید احمدی، یکی از آموزگاران سوادآموزی در هرات، می‌گوید که زنان علاقه و انگیزه‌ی زیادی برای یاد گرفتن دارند؛ اما شرایط برای‌شان ساده نیست. او تأکید می‌کند که بسیاری از زنانی که به صنف‌های سوادآموزی می‌آمدند، با همه‌ی مسئولیت‌های خانه و زندگی، باز هم با شوق و علاقه درس می‌خواندند و هیچ‌وقت خسته نمی‌شدند.

به گفته‌ی او، مشکل این نیست که زنان نمی‌خواهند درس بخوانند؛ بلکه مشکل از جای دیگری‌ست؛ از نبود کتاب و مواد درسی، نبود کمک و حمایت از طرف نهادهای مسئول و همین‌طور از وضعیت بد اقتصادی که بسیاری از خانواده‌ها توان پرداخت حتی هزینه‌ی رفت‌وآمد را ندارند.

آقای احمدی باور دارد که اگر این موانع برطرف شوند، زنان افغانستانی می‌توانند نقش بزرگی در ساختن آینده‌ی کشور داشته باشند. او می‌گوید: «زن‌ها انرژی و اشتیاق‌شان برای درس خیلی بالاست؛ اما راه برای‌شان سخت شده است‌. اگر امکان آموزش باشد، خیلی از این زن‌ها می‌توانند حتی تا دانش‌گاه پیش بروند».

روز جهانی سوادآموزی یک رویداد سالانه است که در ۸ سپتامبر، برگزار می‌شود. این روز توسط سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد یا یونسکو نام‌گذاری شده است.

امسال این روز در حالی فرارسیده که هزار و ۴۴۸ روز می‌شود که دختران بالاتر از صنف ششم به‌دلیل ممنوعیت آموزش از سوی طالبان، از رفتن به مکتب و دانش‌گاه‌ها محروم‌اند.