نقض حقوق بشر در افغانستان؛ افزایش نگرانیها از وضعیت زنان و اقلیتها
آینور سعیدپور
جنبش شنبههای ارغوانی، با انتقاد از سکوت جامعهی جهانی در برابر نقض حقوق بشر در افغانستان میگوید به اندازهی که «طالبان در نقض حقوق بشر با سرعت و قساوت عمل کردهاند، جامعه جهانی با انفعال فاجعهبار و مسئولیتگریزی آشکار در دفاع از آن تعلل» ورزیده است.
این جنبش با نشر اعلامیهای تاکید کرده است که در بیش از سه سال گذشته، گزارشهای متعددی از سوی نهادهای بینالمللی و فعالان حقوق بشر در مورد محدودیتهای گسترده بر زنان، سرکوب مخالفان و وضعیت امنیتی در افغانستان منتشر شده؛ اما جهان همچنان در برابر این وضعیت سکوت کرده است.
در اعلامیه آمده که گروه طالبان در بیش از سه سال گذشته، نه تنها نظام «تبعیض ساختاری مستحکم» را بر زنان تحمیل کرده و «جنایتهای جدی علیه بشریت» انجام داده؛ بلکه با اجرای صدها محکمهی صحرایی بهشمول زنان و کودکان زیر سن ۱۸ سال، شکنجههای غیرانسانی و شدید، کوچ اجباری و کشتار هدفمند هزاران فرد ملکی نیز مرتکب شدهاند.
این زنان معترض با انتقاد تند از رویکرد تعاملی جامعهی جهانی و سکوت سازمانهای حقوق بشری افزوده که «تعلل و اتفعال فاجعهبار توام با مسوولیتگریزی آشکار» سبب شده که طالبان همچنان با سرعت در پی گسترش دامنهی این «جایتهای بدون پاسخگویی» باشند.
آنان از سازمان ملل متحد، عفو بینالملل، دادگاه کیفری بینالمللی و جامعهی جهانی خواستهاند تا در برابر این وضعیت بهویژه محکمههای صحرایی، کوچ اجباری، جنایتهای جنگی، کشتار و شکنجهی سیستماتیک غیرنظامیان، توسط طالبان واکنش جدی بدون تعلل داشته و تحقیقات بیطرفانه، شفاف و مبتنی بر عدالت کیفری بینالمللی را انجام دهند.
اعضای این جنبش با ابراز نگرانی از وضعیت زندانهای طالبان، خواهان نظارت جدی بر آنها شدهاند.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان در اوت ۲۰۲۱، وضعیت حقوق بشر در این کشور دستخوش تغییرات اساسی شده است. گزارشهای متعدد از نهادهای بینالمللی و سازمانهای حقوق بشری نشان میدهند که طالبان محدودیتهای گستردهای را بر زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی اعمال کردهاند. یکی از مهمترین تغییرات، حذف زنان از بسیاری از عرصههای اجتماعی، اقتصادی و آموزشی بوده است. بر اساس سیاستهای این گروه، دختران بالاتر از صنف ششم از ادامهی تحصیل منع شدهاند و زنان از کار در نهادهای دولتی و غیردولتی، بهجز برخی موارد محدود، بازماندهاند.
