تبعیض جنسیتی و بی‌پاسخ‌گویی طالبان؛ چالش‌های روزنامه‌نگاران زن در دست‌رسی به اطلاعات

سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان می‌گوید که روزنامه‌نگاران زن در سال ۲۰۲۴ با محدودیت‌های شدید و تبعیض‌های جنسیتی در دست‌رسی به اطلاعات روبه‌رو بودند. بربنیاد یافته‌های این نهاد، ۵۸ درصد از روزنامه‌نگاران زن در صورت رد دریافت اطلاعات از سوی طالبان، به هیچ مرجعی برای پی‌گیری حقوق دست‌رسی نداشتند.

این سازمان با نشر گزارشی در مورد «حق دست‌رسی بانوان خبرنگار به اطلاعات»، گفته که روزنامه‌نگاران زن که در حرفه‌ی خود با چالش‌های سیستماتیک روبه‌رو بوده‌اند، در دوره‌ی حکومت طالبان وضعیت بسیار بدتری دارند.

در گزارش آمده است که نهادهای امنیتی طالبان، به‌ویژه دفتر ریاست وزرای این گروه، به بانوان خبرنگار اطلاعات نمی‌دهند، در حالی که به تحلیل‌گران مستقل و کارکنان بهداشتی نسبتاً با سهولت بیش‌تری اطلاعات ارایه می‌شود.

روزنامه‌نگاران زن در صحبت با مرکز خبرنگارن افغانستان، تبعیض جنسیتی را ۳۸ درصد و ترس از افشای حقایق را ۳۳ در صد از عامل‌های عمده‌ای می‌دانند که سبب شده، حاکمیت طالبان اطلاعات را به اشتراک نگذارند.

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که 58 درصد از خبرنگاران زن در صورت رد اطلاعات هیچ‌گونه ارجاعی به مراجع قانونی ندارند یا نمی‌توانند این کار را انجام دهند که نشان‌دهنده ضعف مکانیزم‌های موجود در سیستم اطلاع‌رسانی است.

دو سوم از پاسخ‌دهندگان به عدم وجود تضمین‌های قانونی برای دست‌رسی به اطلاعات اشاره کرده‌اند و این عدم پاسخ‌گویی طالبان را به عنوان یکی از دلیل‌های اصلی دست‌رسی نیافتن خبرنگاران زن به اطلاعات عنوان کرده اند.

بر اساس نتایج این پژوهش، ۴۰ درصد از خبرنگاران زن برای به دست آوردن اطلاعات به منابع طالبان و ۴۰ درصد دیگر به ترکیب منابع طالبان و غیرطالبان مراجعه می‌کنند. در مقابل، تنها ۷ درصد از آنان به منابع غیرطالبان اتکا دارند.

این نهاد گفته که یکی از مهم‌ترین دلایلی که موجب عدم دست‌رسی به اطلاعات در میان خبرنگاران زن شده، تبعیض جنسیتی است که ۳۸ درصد از پاسخ‌دهندگان آن را عامل اصلی محدودیت‌ها می‌دانند. افزون بر این، ۳۳ درصد باورمند اند که ترس طالبان از افشای حقایق و واقعیت‌ها سبب کاهش دست‌رسی به اطلاعات شده است.

۴۵ درصد از پاسخ‌دهندگان به مرکز خبرنگاران افغانستان گفته که کار شان به شدت تحت تاثیر محدودیت‌های طالبان قرار گرفته است.

در بخش از این گزارش آمده که آزادی مطبوعات پس از تغییر رژیم در افغانستان در آگوست ۲۰۲۱ کاهش یافته است. صدها رسانه بسته شده‌اند و هزاران خبرنگار که توانستند فرار کنند، کشور را ترک کرده‌اند. روزنامه‌نگارانی که در افغانستان باقی‌مانده‌اند و هم‌چنان به کار ادامه می‌دهند با محدودیت‌های شدیدی مواجه هستند که از جمله آن‌ها خودسانسوری است.

مرکز خبرنگاران افغانستان با اشاره به محدودیت‌های که بر آزادی بیان وضع شده، افزوده که خبرنگاران زن هدف اصلی این محدودیت‌های بوده؛ طوری‌که آنان باید در دفترهای جداگانه کار کنند، در تلویزیون با ماسک ظاهر شوند. این نهاد تاکید کرده که صدای روزنامه‌نگاران زن در ولایت‌ها در حال حذف شدن کامل است.
‎
این پژوهش بر اساس نظرسنجی از ۱۰۲ خبرنگار زن، که ۸۰ درصد از آنان در افغانستان و ۲۰ درصد دیگر در کشورهای مختلف مانند پاکستان، فرانسه، و ایالات متحده حضور دارند، تهیه شده است.