زندگی در سایه‌ی ترس؛ روایت تلخ زنان افغانستانی از خشونت‌های ایرانیان

پس از حاکمیت طالبان موج دیگری از مهاجرت‌ها آغاز شد؛ شماری از شهروندان افغانستان به کشورهای همسایه پناه برده‌اند؛ اما در آن‌جا نیز درگیر مهاجرستیزی استند. شماری از زنان و دختران که پس از حاکمیت طالبان به ایران پناه برده‌اند، می‌گویند که در آن‌جا با خشونت پولیس و شهروندان این کشور مواجه استند. برخی از آنان مدعی‌ست؛ افغانستانی‌های که ویزا و یا کارت اقامت دارند نیز در معرض خشونت و اخراج اجباری قرار دارند. 

چند دهه جنگ و سپس حاکمیت دوباره‌ی طالبان بر افغانستان، باعث افزایش مهاجرت‌های قانونی و غیرقانونی شد. زنان و دخترانی که از سیاست‌های طالبان فرار کرده و به کشورهای همسایه پناه برده‌اند در آنجا نیز درگیر خشونت و خطر بازگشت اجباری به افغانستان قرار دارند. 

ایران از سال‌ها به این‌سو میزبان رقم درشت شهروندان افغانسان است. براساس آمار وزارت خارجه‌ی این کشور، حدود پنج میلیون افغانستانی در ایران زندگی می‌کنند. شماری از دختران در صحبت با خبرگزاری بانوان افغانستان، افزایش خشونت‌ها در برابر شهروندان افغانستان را تایید کردند. آنان هم‌چنان افزوده که در گذشته مردان از سوی پولیس بازداشت می‌شدند؛ اما اکنون زنان و دختران نیز بازداشت شده و به گونه‌ی اجباری از این کشور اخراج می‌شوند.

زهرا نادری، یکی از هزاران زنی‌ست که به امید ساختن زندگی بهتر از حاکمیت طالبان فرار کرده و در ایران پناهنده شده است. به گفته‌ی او به شهروندان افغانستان در این کشور کارت اقامت داده نمی‌شود و آنان به مشکل‌های زیادی روبه‌رو استند. 

زنان و دختران در حاکمیت طالبان از همه‌ی حقوق شان محروم اند و حتا آزادی گشت‌وگذار نیز از آنان سلب شده است. زهرا می‌گوید که از مجبوری کشورشان را ترک کرده و به ایران آمده‌اند؛ اما در آن‌جا نیز با به‌نام افغانستانی‌ها هر نوع خشونت فزیکی و کلامی مواجه اند.

این زن مهاجر هم‌چنان از چگونگی تمدید ویزا شاکی است. به گفته‌ی نادری، آنان مجبور اند که پس پایان مدت ویزای شان دوباره به افغانستان برگردند، جای که خودشان را در خطر حس می‌کنند و به همین دلیل هم از افغانستان فرار کرده‌اند.

باوجودی که نادری و خانواده‌اش با گرفتن ویزا و به گونه‌ی قانونی وارد ایران شدند؛ اما با آن‌هم ایرانی‌ها به آنان خانه اجاره و یا کرایه‌ی نمی‌دهند و با آنان بدرفتاری می‌کنند. زهرا، می‌گوید که حتا اگر برای آنان خانه‌ای هم بدهند، چندین برابر هزینه‌ی درخواست می‌کنند.

زهرا از سیاست‌های طالبان نیز شکایت دارد و می‌گوید که آنان به دلیل محدودیت‌های طالبان مجبور شده‌اند که تحقیر و توهین‌های ایرانی‌ها را متحمل شوند: «ما در کشور خودما هم بی‌گانه بودیم و در کشور مردم، ایران، پاکستان و هر کشور دیگه هم برویم بی‌گانه استیم».

خانم نادری می‌افزاید که شهروندان افغانستان در این کشور کارهای شاق را با دست‌مزد اندک انجام می‌دهند؛ اما در بسیاری از موردها در آخر ماه، دست‌مزد آنان پرداخت نمی‌شود. به گفته‌ی او، چون بیش‌تر افغانستانی کارت اقامت ندارند و یا به‌گونه‌ی غیرقانونی در این کشور زندگی می‌کنند، حق شکایت را نیز ندارند. «کار می‌دهند. کار کن، کار کن تا آخر ماه. آخر ماه حقوق شان را نمی‌دهند. میگه تو غیرقانونی استی و شکایت هم نمی‌توانی، برو دستت خلاص.»

برخی از زنان دیگر می‌گوید که پس از روی کار آمدن دولت جدید در ایران زنان و دختران نیز از سوی پولیس این کشور مورد بدرفتار قرار می‌گیرند.

نازنین محمدی –نام مستعار- یکی از نظامی‌های پیشین که پس از حاکمیت طالبان به ایران رفته است. او می‌گوید که پس از روی کار آمدن حکومت جدید در ایران، محدودیت‌ها بر مهاجران افزایش یافته است. به گفته‌ی محمدی در ماه‌های پسین، پولیس ایران زنان و دختران را نیز بازداشت کرده و آنان را به‌گونه‌ی اجباری اخراج می‌کند. «این‌جا هم روزبه‌روز وضعیت وخیم‌تر می‌شود و نگرانی‌های مهاجران افغانستانی در ایران نیز بیش‌تر. چون شهرهای ایران حالت نظامی داره و ما نگران آینده‌ی خود استیم در این‌جا. … دولت ایران اقدام به اخراج اجباری افغانستانی کرده.»

این نظامی پیشین از جامعه‌ی جهانی می‌خواهند که به مشکل‌های شهروندان افغانستان در این کشور توجه و رسیدگی کند. به گفته‌ی محمدی زنان و دخترانی که به این کشور پناه آورده‌اند، در حاکمیت طالبان، جان در خطر است و آنان نمی‌توانند به افغانستان برگردند.

هم‌چنان مجمع مدافعان حقوق بشر نیز با نشر اعلامیه‌ای از بدرفتاری‌ها و خشونت فزیکی در برابر شهروندان افغانستان در ایران ابراز نگرانی کرده است. این نهاد حقوق بشری از جامعه‌ی جهانی و سازمان ملل متحد خواسته که هرچه زودتر برای رفع محدودیت‌ها، توهین، تحقیر، لت‌وکوب و برخوردهای فزیکی با افغانستانی در ایران مداخله کرده و آن‌را پایان دهد.

این مجمع مدعی شده که اخیرا اداره‌های محلی ایران اعلامیه‌های را منتشر کرده که بر محدودیت سرپناه و قرار ندادن امکانات ابتدایی برای افغانستانی‌ها تاکید کرده است. 

هرچند بدرفتاری‌ها با شهروندان افغانستان در این کشور تازگی ندارد؛ اما در ماه اخیر این بدرفتاری‌ها افزایش یافته و حتا به درگیری‌های فزیکی منجر شده است. در روزهای اخیر ویدیوهای از خشونت‌های فزیکی ایرانیان در برابر افغانستانی‌ها در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و دیده می‌شود که شهروندان افغانستان توسط ایرانیان مورد ضرب‌وشتم قرار می‌گیرند.