تجلیل از روز عشاق در میان محدودیتهای طالبان
لیدا بارز
امروز ۱۴هم فبروی برابر با روز عاشقان (ولنتاین) است. همهساله عاشقان در کشورهای مختلف از این روز تجلیل میکنند. در سالهای اخیر این روز از سوی شماری از جوانان در افغانستان نیز تجلیل میشد. برای سومین سال متوالیست گلفروشیها برای روز عاشقان زیر سایهی حکومت طالبان، برای تجلیل از این روز آمادگی گرفتهاند. اما ترس از طالبان باعث شده است که تجلیل از این روز بسیار کمرنگ باشد.
نرگس، از کابل میگوید که امروز کارکنان وزارت امر به معروف طالبان و نهی از منکر طالبان و همچنان جنگجویان این گروه در شهر گشتزنی میکنند.
به روایت نرگس، فضای کابل خلوتتر از همیشه است و فقط افرادی بنا بر ضرورت در شهر گشتوگذار دارند. “از کورس/آموزشگاه که بیرون شدم. سرک و بازار کلا خالی بود. هیچ کس نیست. فقط خیلی طالب زیاد بود. هر روز امر به معروف دو-دو نفر ای طرف و او طرف میگشت. امروز ده-ده نفر”
مردم در بزرگ شهرهای افغانستان به ویژه در پایتخت پیش از حاکمیت طالبان از این روز باشکوهتر تجلیل میکردند. درختان در جادههای «پل سرخ» در شهر کابل با بادکُنکهای قرمز و صورتی مزین میشد. تمامی گلفروشیهای پایتخت، دستهگلهای مخصوص را بهمناسبت از این روز تهیه میکردند. کافه و رستورانتهای کارته سه و کارته چهار شهر کابل در این روز میزبان عاشقان بودند. در برخی موارد در سالهای پسین، همسران که ازدواج کرده بودند نیز از این روز تجلیل میکردند. روز عاشقان [ولنتاین] تبدیل به یک مناسبت خوشی میان زوجها شده بود. اما پس از بازگشت طالبان در اگوست ۲۰۲۱، تجلیل از این روز در میان جوانان و نوجوانان، کمرنگ شده و رفتهرفته منع شد.
سمیه [نام مستعار]، باشندهی هرات نیز؛ اما میگوید که باوجود محدودیتهای شدید طالبان؛ اما گلهای رز در گلفروشی به نمایش گذاشته شده و شماری از فروشگاهها نیز هدیهی ویژهی این روز از جمله خرسک برای فروش آوردهاند. وی، میگوید شماری از جوانان نیز برای خرید گل و تحفه به شهر آمده اند. «بازارهای گلفروشی این شهر[هرات] بامداد روز چهارشنبه بیشتر میزبان تجلیل کنندگان روز عاشقان بود. دهها پسر و دختر برای خریداری شاخه گلهایتازه و خرسکهای رنگی به بازارها آمدند.»
سمیه، میگوید که عشق ورزیدن و محبتکردن معنای واقعی زندگیست. به باور وی، خوشحالی، محبت و عشق ورزیدن حق اساسی هر فرد است و نباید از آنان به هیچ نامی سلب شود.
چهاردهم فبروری روز ولنتاین یا روز عاشقان در فرهنگ غربی برای ابراز عشق میباشد. اما تجلیل از این روز در افغانستان در بسیاری از شهر تابو است. باوجود جامعهی سنتی اما بزرگ شهرهای کشور از جملهکابل، هرات و شهر مزار شریف، امروز با هزارویک محدودیت میزبان دلدادههای عاشق و یا زوجهای بههم رسیده است که بهمناسب از این روز و به بهانههای مختلف برای خرید، هدیه دادن و غذا خوردن بیرون آمدهاند.
در این روز خبرگزاری بانوان افغانستان، به سراغ دکانداری رفته است که دکان گلفروشی دارد. قاسم [نام مستعار] در یکی از مارکیتهای شهر هرات، دکان گلفروشی دارد. او در مورد روز عاشقان و بازار کارشان در این روز، چنین میگوید: «در کل کاروبار وضع خوبی نداره، ما قبلا پنج شاگرد داشتیم و با چهار گلسازی و خیلی از خانمهای خانه همکار بودیم که وسایل تزئینی و گلدست و خرسک درست میکردند. حدود دوسال میشه که دیگر از صنایع دستی هرات استفاده نمیکنیم، چون بازار ما کساد شده و مشتری نداریم.»
قاسم که سالهای گذشته در روز عاشقان خسته از مشتری بود؛ امأ میگوید: «فعلا مشتری نیست. حتی همین امروز تعداد زیادی نیامدن تا خرسک و گل بخرند. دکان را ماه چهلهزار افغانی کرایه میدیم و از شش ماه بدینسو کرایهی خود را هم نمیشه پیدا کنیم. خوشبین به این روز بودیم که کمی فروشات داشته باشیم ولی کسی نیامد تا این دم که ظهر شده جوانا خو اصلا سر نزدند. قبلا نامزاددارها زیاد میامدن، ولی حالی با وجود سخت شدن شرایط زندهگی و بعضی ممانعتها نمیتوانن خرید بیایند.»
امأ در گوشهی دیگر از کشور، شهر مزار شریف، مریم و خدیجه[نامهای مستعار] دو خواهر خواندهاند که برای غذا خوردن در یکی از رستورانتهای شهر بنام «ویتامینها» آمدهاند. مریم میگوید به بهانهی «ولنتاین » بیرون آمدند تا این روز را با بهترین دوست خود در رستورانت غذا میل کنند. «با خدیجه جان که دوست صمیمی و همکارم است گفتیم بریم بین خود این روز را تجلیل کنیم. ولا ما سالهای گذشته هم برای دیدن رنگ و رخ شار و بازار از روی کنجکاوی در روز ولنتاین بیرون میامدیم ولی امسال اصلا تجلیل خاصی ندیدیم. حتی زوجهای جوان را در این رستورانت ندیدم که آمده باشند برای صرف غذا.»
در همین حال، عبدالله که در رستهی قندانی شهر مزارشریف، دکان شیرینی پزی و شیرینی فروشی دارد، در صحبت با خبرگزاری بانوان افغانستان، چنین گفت: « بهمناسبت روز ولنتاین به هزینهی ۱۰ هزار دالر جنس خریدم. کیکهای متفاوتی آماده کردیم که مشتری بیاید و دمدست باشد. وسایل تزینی و سلیقهی هم داریم و فعلا مردم صرفا به شکم خود و پول برق و آب فکر میکنند. مردم اصلا مناسبتها را فراموش کردن. تا این وقت روز که چاشت هم شده ما فقط پنج کیک تحفهی فرمایش داشتیم.»
چهاردهم فبروری، روزیکه قلبهای عشاق بیشتر از هر زمانی میتپد. این روز به گفتهی زوجهای عاشق، قدری نمکاش بیشتر است. روزیکه به گلها آبیاری میشود. روز رهایی از دلخوری و فکر کردن به عشق در میان عاشقان. روزیکه بوسهها دیگر فروشی نیست. ولنتاین یا روز عاشقان، روز سخاوتمندی و ثبت دفترچهی باهمی میان عشاق است.
