پی‌آمد ممنوعیت‌های آموزشی؛ افزایش کودک همسری در افغانستان

هم‌زمان با فرا رسیدن روز جهانی آموزش، این روز در سایر کشورها با خوش‌حالی و خوش‌بینی به آینده‌ی آموزشی و استقبال از آن، جشن گرفته می‌شود. امأ برای میلیون‌ها زن و دختر افغانستانی، بزرگ‌داشت از این روز «ماتم» است. طالبان نیمی از پیکر جامعه را که زنان و دختران هستند؛ از فراگرفتن آموزش منع کرده‌اند. 

دانش‌گاه «جورج تاون» که برای زنان، صلح و امنیت و نقش مهم زنان در جلوگیری از درگیری و ایجاد صلح، کار می‌کند؛ ناوقت شام چهارشنبه، ۲۴ جنوری و همزمان با روزجهانی آموزش با نشر مطلبی در وب‌سایت شان به وضعیت زنان و دختران افغانستان پرداخته است. 

این دانش‌گاه به سراغ دخترانی رفته‌اند که محروم از آموزش هستند و به روایت یکی از دختران چنین نوشته است. «در خانه ماندن بدون آموزش یا آینده، احساس مسخره‌ای به من می‌دهد. نسبت به همه چیز احساس خسته‌گی و بی‌تفاوتی می‌کنم. مثل این است که دیگر هیچ چیز مهم نیست. بدون مکتب، آموزگاران و دانش‌آموزان زن چشم‌انداز محدودی دارند.» 

در همین حال نگاشته‌اند که برخی از زنان افغانستان که می‌توانند کار کنند، ساعات طولانی را صرف انجام کارهای ضعیف با سنت می‌کنند، در حالی که آن‌هایی که قادر به یافتن کار نیستند، به‌طور فزاینده‌ای تحت فشار ازدواج‌های اجباری قرار می‌گیرند. بسیاری از دختران افغانستان در مواجهه با این آینده‌ی تلخ، صنف ششم را با گریه ترک می‌کنند، زیرا می‌دانند که احتمالاً آخرین باری است که پا در کلاس درس می‌گذارند.

ممنوعیت آموزشی توسط طالبان، حقوق اساسی زنان و دختران افغانستان را گرفته و محدودیت‌ها حق رهبری را از یک نسل بعدی یعنی زنان ربوده است: «دخترانی که امیدوار بودند پزشک، وکیل، فعال و رهبر تجاری شوند، اکنون مجبورند در خانه بمانند و قادر به آموزش در دوره متوسطه نیستند. مکتب‌ها و دانشگاه‌ها در برخی از استان‌ها، دختران از صنفی سوم ابتدایی از صنف‌های درسی دور شده‌اند.» پس از بیست سال پیش‌رفت و دست‌آوردهای چشم‌گیر، افغانستان بار دیگر تنها کشور در جهان است که زنان و دختران به دلیل جنسیت خود به طور سیستماتیک از آموزش محروم می‌شوند.

این اقدام طالبان، حق دست‌رسی بدون تبعیض به آموزش را نقض می‌کند. حق جهانی که توسط اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر، کنوانسیون مبارزه با تبعیض در آموزش، و کنوانسیون حقوق کودک و غیره ذکر شده است. نقض این حق به ویژه مضر است، زیرا کارشناسان سازمان ملل در توصیف وضعیت افغانستان گزارش‌های را ارائه می‌کنند. 

آموزش زنان و دختران جوامع را ارتقا می‌بخشد و دست‌رسی به فرصت‌های شغلی و ارائه دهنده‌گان مراقبت‌های صحی که آموزش ایجاد می‌کند برای آینده‌ی افغانستان بسیار مهم خواهد بود.

در نوشته‌ی این دانشگاه آمده است؛ دختران بدون فرصت‌های حیاتی آموزشی و مسلکی برای حمایت از بحران اقتصادی افغانستان با چالش‌های درهم تنیده‌ای مواجه هستند. دخترانی که از مکتب دور شده‌اند، در خانه با خشونت‌های جنسیتی و خانوادگی رو به افزایش هستند. دخترانی که نمی‌توانند کار پیدا کنند به عنوان کودک همسر، فروخته می‌شوند تا خانواده هایشان از جهیزیه برای خرید غذا استفاده کنند. این شرایط کابوس‌وار باعث ایجاد «همه‌گیری افکار خودکشی» می‌شود و یک اصل اساسی در رژیم «آپارتاید جنسیتی» طالبان است. ممنوعیت‌های آموزشی یکی از شدیدترین نمونه‌های تبعیض سیستماتیک و مبتنی بر جنسیت را نشان می‌دهد که هدف آن تحت سلطه‌شدن زنان و دختران است.

این دانش‌گاه روز جهانی آموزش را فرصتی برای بسیج مجدد اقدامات بین‌المللی برای بازگرداندن دست‌رسی به آموزش باکیفیت برای زنان و دختران افغانستان می‌داند. 

این موسسه‌ی که هدف آن حمایت از زنان است، می‌نویسد؛ بازی‌گران بین‌المللی باید طالبان را تحت فشار قرار دهند تا ممنوعیت آموزشی خود را لغو کنند. آنان باید تأکید کنند رژیمی که حقوق اساسی نیمی از جمعیت خود را انکار می‌کند، مشروع نیست. در حالی که از بازگشت دختران به مکتب حمایت می‌کند، جامعه بین‌المللی باید جای‌گزین‌های موقت، از جمله با حمایت مالی از برنامه‌های آموزش آنلاین، کمک هزینه‌های بورسیه برای دانش‌آموزان افغانستان و همکاری گسترده‌ی با سازمان‌های مبتنی بر جامعه در محل ایجاد کند. 

پس از روی کار آمدن طالبان، بسیاری از دختران افغانستان به آموزش آنلاین روی آورده‌اند. این ابتکارات به رهبری افغانستانی‌ها، پیش‌رفت‌هایی داشته‌اند و برنامه های درسی جامعی را ارائه کرده‌اند که زمینه‌های فرهنگی را ادغام می‌کند. 

مریم راید، یکی از اعضای شبکه‌ی زنان افغانستانی در صحبت با این موسسه‌ی آموزشی، گفت: «در حالی که جهان ممکن است از رویاهای یک افغانستان آزاد و مرفه دست بکشد، زنان و دختران آن کشور دست از این رویا نکشیده‌اند.

من از کشورم دست نکشیده‌ام و نسل جدید زنان افغان نیز چنین نکرده‌اند. ما در کاشت ریشه‌هایی که نمی‌توان از بین رفت اصرار داریم. ما تلاش می‌کنیم آینده و کشوری را آموزش دهیم و تصور کنیم که ارزش جنگیدن برای آن را داشته باشد.»