مدرسه به جای مکتب؛ خطر طالبپروری دختران افغانستانی
لیدا بارز
واکنشها در پی عادی سازی آموزش دختران در مدارس دینی از سوی طالبان و انتقاد از سازمان ملل متحد، در سطح ملی و بینالمللی در رسانهها و فضایی مجازی همراه بوده است.
شماری از خبرنگاران، فعالین آموزشی، زنان و چهرههای حقوقی، مدارس را مکانی برای «نهادینهکردن افراطگرایی» میدانند.
این واکنشها در حالی افزایش یافتهاست که سخنگویی معارف طالبان، مدارس دینی را جایگزین مکاتب برای دختران افغانستانی میداند
در پیوند به این موضوع، ثریا دلیل، استاد دانشگاه و نویسنده در صحبت با خبرگزاری بانوان افغانستان ضمن رد این پیشنهاد سخنگویی طالبان، میگوید؛ نمیتوانیم مراکز علمی را با نهادهای دینی مقایسه کنیم، زیرا این دو هیچگاه جایگزین هم شده نمیتوانند.
دلیل در مورد بیشتر گفت؛ این از منطق بهدور است. زیرا مراکز علمی و آکادمیک نیاز مبرم یک جامعه در جهت رشد و سیر علمی و عملی است. وی اضافه کرد که این درست است که نیاز داریم تا از نهادهای دینی هم معنویات، باورها و عقاید دینی بیاموزیم؛ امأ این دو هرگز جایگزین هم شده نمیتوانند.
کوثر یکی دیگر از دانشجویان دختر که با دستور منع آموزش طالبان، خانهنشین شده است؛ در یک مصاحبهی با خبرگزاری بانوان گفت؛ به هیچ وجه مدارس دینی پاسخگویی نیازهای آموزشی نیست. کوثر با انتقاد از این موضوع، افزود: «در سایر کشورها، پس از صنف نهم، شاگردان میتوانند به رشته دلخواه خود درس بخوانند اما در کشور ما نظر به سایر کشورها، این میتود جدا سازی آموزشی دیده نمیشود؛ پس شما تصور کنید وقتی مکاتب ما نتوانسته زمینه انتخاب رشتههای آموزشی را بعد از صنف نهم فراهم کند؛ چطور مدارس این کار را میتواند؟»
این واکنشها به دانشجویان و استادان دانشگاه، خلاصه نشده است؛ هیدر بار، رییس بخش زنان دیدهبان حقوق بشر در واکنش به جایگزینی مدرسههای دینی بهجای مکاتب،گفته است که مدارس، مطلقا جایگزین قابل قبولی برای مکتبها، برای پسران و دختران نیست.
او با انتقاد نگاشته است که سازمان ملل به دنبال تایید این است که طالبان به دختران اجازهی آموزش در مدرسههای دینی را میدهند و برای کشوری که فرزندانش «آموزههای افراطی» را فرا بگیرد، هیچ آیندهی وجود ندارد.
در ادامهی واکنشها، لینا روزبه، خبرنگار و نویسنده با انتقاد سخنان رزا اتونبایوا، در صحفهی اجتماعی اکس خود نوشت؛ «جهان بهای حماقت خود را خواهد پرداخت.»
روزبه میگوید؛ آگاهانه بیش از نیمی از جمعیت افغانستان را رادیکال نکنید، زیرا خطر تروریسم در جهان، فراتر از توانایی شما برای مهار، سر به فلک خواهد کشید. هدف اصلی مدارس آموزش نفرت علیه «کفار» یا غرب است.
روزبه میگوید؛ اگر غرب این ایده را بپذیرد که مدارس را جایگزین مدارس در افغانستان کند، موافقت میکند که به القاعده، داعش، تحریک طالبان پاکستان، طالبان و سایر گروههای تروریستی اجازه دهد تا مراکز استخدام و آموزش خود را از افغانستان اداره کنند.
افزایش مدرسههای دینی و گسترش افراطیت در حالی باعث نگرانی شده است که طالبان آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را در افغانستان ممنوع کرده است.
همچنان وزارت معارف وتحصیلات عالی تحت کنترول طالبان تغییرهای در نصاب آموزشی پسران ایجاد کرده است.
به تازهگی وزارت تحصیلات عالی طالبان، فرمان داده است که دانشگاههای خصوصی باید از وجود کتابهای خلاف فقه حنفی، کتابهای سیاسی، و کتابهایی که «مشکلات عقیدتی» به میان میآورند؛ تصفیه شود. در این نامه تاکید شده است که بهجای این کتابها، باید «کتابهای خوب سیرت نبوی جابهجا و فهرست آن از قبل با ریاست دعوت و ارشاد وزارت تحصیلات عالی شریک شود.»
ریاست ارشاد و دعوت، پس از تسلط این گروه، در بدنه وزارت تحصیلات عالی ایجاد شد که مسئولیت این اداره بررسی محتوای درسی و موضوعهای درسی در دانشگاهها و دیگر نهادهای آکادمیک است.
در ادامهی محدودیتهای طالبان بالای نهادهای آموزشی و محتویات درسی، این گروه، زنان و دختران، زبان فارسی و کتابهای سیاسی و فلسفی را حذف کردهاند.
با این حال، رئیس یوناما پس از نشست شورای امنیت سازمان ملل، در صحبت با رسانهها گفت که طالبان معتقدند که مدرسه یک چیز «بومی و اصیل» است در حالی که مکتب یک امر «غربی» است.
شاهگل رضایی، عضو پیشین پارلمان کشور، در واکنش به صحبتهای رزا اتونبایوا، در اکس خود نوشت؛ از آدرس نمایندگی سازمان ملل، بجای اینکه مدافع حقوق بشر و برابری باشد، توجیهات طالبان را تکرار میکند و از جایگاه یک زن بجای ایستادن مقتدرانه در کنار زنان افغانستانی، هدفمند و زیرکانه در راستای عادیسازی طالبان تلاش میکند.
بیشتر از دو سال میشود که طالبان کار ساخت مدرسههای دینی را در سراسر کشور افزایش داده است.
ممنوعیت و محرومیتهای آموزش دختران در افغانستان، باعث شده که تعداد زیادی از دختران رو به آموزشهای دینی آوردند
