عنعنات نامتعارف در مراسم عید قربان

نگارنده:فرشته کریمی

بدون شک دو عید فطر و قربان برای مسلمانان سرتاسر جهان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، در جوامع سنتی و متکی به رسم و  عنعنات کهن این پافشاری بر رسم و رواج‌ها هر ازگاهی چالش برانگیز می‌شود. در افغانستان که سی درصد شهروندان زیر خط فقر قرار دارند و اکثریت جوانان با فقر و بیکاری دست و پنجه نرم می‌کنند رسم و عنعنات نا متعارف و بیجا، گلوی خیلی از جوانانی که در شروف ازدواج کردن هستند را سخت می‌فشار.در فرهنگ کهن باشندگان هرات رسم است که قبل از عید داماد باید برای نامزد خویش یک گوسفند قربانی بیاورد و این رسم ناشی از چشم و هم چشمی‌های بی‌جا است. طی سال‌های پسین به ندرت دیده شده که کسی این رسم را بیجا نیارود و همواره به دلیل اینکه برخی‌ها بجا نیاوردن این رسم را عیب می‌پندارند افرادیکه نامزدار هستند به ناچار پول قرض می‌کنند و برای اینکه نزد فامیل شان سر افگنده نشوند این عرف را بجا میاروند.

از سویی دیگر هنوز خرافات و رسم و عنعنات نامتعارف در کشور ما ریشه کن نشده است و طی شانزد سال گذشته با وجود کثرت رسانه، افزایش مراکز تعلیمی و تحصیلی بازهم ذهنیت‌ها آن طوری که باید انکشاف می‌کرد، رشد نکرده است و این موضوع به صراحت نشان می‌دهد که جامعه در حال توسعه ما نیاز مبرم به آموختن علم و کسب تجارب مدرن دارد، وقتی به سلبرتی‌های مطرح دنیا نگاه می‌کنید با وجودیکه میلیون‌ها دالر سرمایه و پول دارند اما سبک زندگی شان بی نهایت ساده است، هرچند شاید مقایسه فرهنگ و جامعه ما با جوامع متمدن مقایسه درستی نباشد و با آن گذشت زمان تا حدودی نگران کنند است و می‌بایست در سال های اخیر اندکی در نگرش و گرایش های فکری مان تغییراتی ایجاد میشد.مسئله دیگری که در خور توجه است مصارف هنگفت بر سر چیدمان سفره عیدی میباشد، برخی‌ها سفر عیدی شان را آن چنان پر زرق و برق می‌چینند که گویا عضویت خاندان آل سعود را دارند، در حالی که وقتی سری به کوچه و خیابانهای هرات بزنید می‌بینید که هزاران کودک خیابانی از طلوع آفتاب تا غروب آفتاب به دنبال پیدا کردن چند افغانی هستند تا به خانه ببرند و از گرسنگی نمیرند. دیده میشود که در جامعه ما حتی فلسفه اصلی عید قربان را خیلی‌ها تا هنوز درک نکرده اند، اصولا عید فرصتی است برای دید و بازدید اقوام، دوستان و آشنایان و رفع کینه و دل مکدری!‌

همچنان در ایام عید باید مطابق به آموزه های دین مقدس اسلام از بیوه زنان، یتیمان، فقرا، کهن سالان، خانواده شهدا و معلولان دیدن کرد، یک فرهنگ و عرف نا متعارف دیگری که تا جدی چندش آور است در جامعه ما تقسیم کردن گوشت قربانی است، برخی ها بعد از ذبح و قربانی حیوانات در ایام عید قربان گوشت آن را به اقوام خویش تقسیم می‌کنند، در حالیکه اصولا باید گوشت و صدقه قربانی به افراد فقر توزیع گردد اما این مسئله در نوع خودش نا معتارف است و برخی ها به آن توجه نمیکنند که باز هم سرچشمه این موضوع برمیگردد به چشم و هم چشمی ها بیجا و رقابت های نا سالمی که میان شمار زیادی در جامعه ما مخصوصا بانوان وجود دارد.

به هر صورت باید در نوع نگرش و زاویه دیدمان به رسم و عنعنات بیجا تجدید نظر کنیم و اجازه ندهیم این عرف و عنعنات بیجا ما را از قابله متمدن شدن و پیشرفت باز دارد.