نمایشگاه کشاورزی و دامداری در کابل؛ زنان کارآفرین در جستوجوی بازار
آینور سعیدپور
زنان و دختران در سیوچهارمین نمایشگاه فرآوردههای کشاورزی و دامداری در بادامباغ کابل، با آمیزهای از امید و نگرانی حضور یافتهاند؛ امید به بازاریابی و فروش تولیداتشان و نگرانی از نظارت سختگیرانه و برخورد احتمالی کارمندان وزارت امربهمعروف و نهیازمنکر طالبان بر گشتوگذار و پوشش آنان.
این نمایشگاه با حضور ۲۶۳ غرفه گشایش یافته است؛ رویدادی که ۶۵ غرفه آن به زنان تجارتپیشه اختصاص دارد. نمایشگاه برای چهار روز برگزار شده و در آن، تولیدات داخلی و فرآوردههای کشاورزی و دامداری از ولایتهای مختلف افغانستان به نمایش و فروش گذاشته شده است.
این رویداد با شعار «زراعت و مالداری عصری، زمینهساز امنیت غذایی و رشد اقتصاد کشور» از دوم تا پنجم ثور از سوی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری برگزار شده است. در این نمایشگاه، انواع فرآوردههای کشاورزی و باغداری، تولیدات دامداری، مواد غذایی پروسسشده، صنایعدستی، ماشینآلات کشاورزی، زعفران، گیاهان دارویی، تجهیزات مدرن آبیاری، نهالهای مثمر و غیرمثمر، سیستمهای تولید برق آفتابی و دیگر تولیدات داخلی عرضه شدهاند.
در میان غرفهها، حضور زنان کارآفرین جلوه ویژهای دارد. آنان محصولات خود را از ولایتهای مختلف به کابل آورده و امیدوارند که این رویداد بتواند دریچهای تازه برای فروش، بازاریابی و حتا عقد قراردادهای تجاری برایشان باز کند.
نورحیا، یکی از زنان تجارتپیشه که از بلخ برای شرکت در این نمایشگاه به کابل آمده، در گوشهای از محوطه غرفهای برپا کرده است. او، با امیدواری میگوید که میخواهد در همین چهار روز، تمام محصولاتی را که با خود آورده به فروش برساند و با دست پر به شهرش بازگردد.
در غرفه او، انواع فرآوردههای لبنی بهگونهای منظم چیده شدهاند: ماست، پنیر، چکه، قروت، مسکه، روغن و دوغ. بوی تازهی لبنیات تا چند متر دورتر نیز بهخوبی احساس میشود. نورحیا در بلخ شبکهای از زنان روستانشین ایجاد کرده که در بخش دامداری فعالیت دارند. آنان محصولاتشان را به او میسپارند و او تلاش میکند این تولیدات را در بازارهای شهری به فروش برساند.
او میگوید آوردن این محصولات به کابل، تلاشی است برای یافتن بازار بهتر و ایجاد مسیرهای پایدار درآمد برای زنان روستا. به باور او، اگر این روند ادامه یابد، میتواند زمینهساز شکلگیری یک چرخهی اقتصادی کوچک اما موثر برای زنان شود.
نورحیا با لبخند و در حالی که به مشتریانش پاسخ میدهد، میگوید: «میخواهم کارم رشد کند و بتوانم دکان بزرگتری داشته باشم. میخواهم با مردم کابل بیشتر آشنا شوم و لبنیات مزار را به آنان بفروشم. خوشبختانه مردم هم آمده و از ما خرید کردهاند.»
در شرایطی که زنان کارآفرین در افغانستان با محدودیتهای گسترده در دسترسی به بازارها مواجهاند، برگزاری چنین نمایشگاههایی برای بسیاری از آنان یک فرصت کمنظیر به شمار میرود. برخی از شرکتکنندگان میگویند این رویدادها نهتنها امکان فروش را فراهم میکند، بلکه زمینه آشنایی با مشتریان جدید و حتا شرکای تجاری را نیز ایجاد میکند.
بنفشه، یکی دیگر از زنان شرکتکننده، در غرفهای صنایعدستی زنان را به نمایش گذاشته است. او میگوید این محصولات حاصل ساعتها کار دشوار و ظریف زنان است، اما نبود بازار مناسب و کاهش توان خرید مردم باعث شده که فروش آنها با مشکل روبهرو شود.
او بر این باور است که برگزاری نمایشگاهها میتواند مردم را به دیدن و خرید تولیدات داخلی ترغیب کند. به گفتهی او، حضور همزمان زنان و مردان در چنین رویدادهایی، به افزایش رفتوآمد و در نتیجه بهبود فروش کمک میکند.
بنفشه، با اشاره به رکود بازار از شهروندان و نهادها میخواهد که از کارآفرینان، بهویژه زنان، حمایت کنند. او تاکید میکند که خرید تولیدات داخلی بهجای کالاهای وارداتی میتواند نقش مهمی در تقویت اقتصاد خانوادهها و ادامه فعالیت زنان داشته باشد.
او همچنان به محدودیتهای موجود برای زنان اشاره کرده و میگوید: «امیدوارم شرایطی فراهم شود که زنان و دختران بتوانند آزادانه از نمایشگاه بازدید کنند. اینجا فرصت خوبی است تا هم از نزدیک با محصولات آشنا شوند و هم آنچه نیاز دارند را خریداری کنند.»
فریده، یکی دیگر از زنان شرکتکننده که از یکی از ولایتهای شمالی افغانستان به کابل آمده، صنایعدستی و فرآوردههای کشاورزی را برای فروش آورده است. او نیز با اشاره به دشواریهای تولید این محصولات، از مردم میخواهد با خرید آنها از زنان حمایت کنند.
در کنار فروشندگان، شماری از زنان و دختران نیز بهعنوان بازدیدکننده در نمایشگاه حضور یافتهاند. برای برخی از آنان، این رویداد تنها یک بازار خرید نیست، بلکه فرصتی است برای بیرون شدن از فضای محدود خانه و دیدار با دیگران.
رویا، یکی از بازدیدکنندگان، میگوید که در دومین روز نمایشگاه به بادامباغ آمده و از غرفههای مختلف دیدن کرده است. او لبنیات تازه خریداری کرده و از کیفیت آن ابراز رضایت میکند. به گفته او، این خرید تنها برای مصرف نیست، بلکه نوعی حمایت از زنانی است که با وجود محدودیتها همچنان به کار ادامه میدهند.
او میگوید: «میخواهم از زنان حمایت کنم تا کارشان ادامه پیدا کند و حتی گسترش یابد. اگر ما خرید کنیم، شاید برای زنان بیشتری فرصت کار فراهم شود.» او از دیگر زنان نیز میخواهد که از این فرصت استفاده کرده و با حضور در نمایشگاه، از تولیدات داخلی حمایت کنند.
با وجود این روزنههای امید، محدودیتها همچنان سایهی سنگینی بر این فضا انداختهاند. گشتوگذار زنان در نمایشگاه بدون قیدوشرط نیست. آنان ملزم به رعایت دستورالعملهای سختگیرانه پوشش هستند و محدودیتهایی در رفتوآمد میان بخشهای مختلف نیز اعمال شده است. بهعنوان نمونه، مردان اجازهی ورود به بخشهای ویژه زنان را ندارند و در مقابل، زنان نیز از بازدید برخی بخشهای دیگر محروم اند.
این محدودیتها در حالی اعمال میشود که در سالهای اخیر، فعالیت زنان در بسیاری از بخشهای رسمی بهشدت محدود یا متوقف شده است. در نتیجه، شمار زیادی از زنان به کارهای خصوصی، بهویژه در حوزههای کوچک و خانگی، روی آوردهاند.
با این حال، این مسیر نیز خالی از چالش نیست. نبود دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی، محدودیت در رفتوآمد و سفر، کمبود سرمایه و دشواری در تامین مواد اولیه، از جمله مشکلاتی است که زنان کارآفرین با آن دستوپنجه نرم میکنند.
در چنین شرایطی، نمایشگاههایی مانند رویداد بادامباغ، هرچند کوتاهمدت، اما برای بسیاری از زنان بهمنزله یک فرصت حیاتی تلقی میشود؛ فرصتی برای دیدهشدن، فروش، ایجاد ارتباط و حفظ چرخهای که معیشت آنان و خانوادههایشان به آن وابسته است.
