استقامت و هنر زنان؛ نمایشگاه «شین لاری» فرصتی برای نمایش توانمندیها در کابل
آینور سعیدپور
در حالی که فرصتهای کاری و مسیرهای کسب درآمد برای زنان و دختران در افغانستان روزبهروز محدودتر میشود، شماری از زنان و دختران تجارتپیشه با همت و پشتکار گردهم آمدند و نمایشگاهی را به هدف معرفی، بازاریابی و فروش صنایعدستی برگزار کردند.
نمایشگاه دوروزهی «شین لاری» با پشتیبانی اتاقهای تجارت و سرمایهگذاری زنان در کابل برگزار شد و میزبان بیش از ۶۰ زن و دختر تجارتپیشه از ولایتهای مختلف بوده است. برخی از این زنان حتا از منطقههای دوردست افغانستان برای بازاریابی صنایعدستی زنان روستانشین به کابل آمدهاند تا هنر و دستآوردهای خود را به نمایش بگذارند و بازار بهتری برای فروش محصولاتشان پیدا کنند.
فضای نمایشگاه پر از رنگ، زندگی و صدا است. هر غرفه داستانی دارد؛ از دستبندهای ظریف و زیورآلات سنتی گرفته تا لباسهای محلی رنگارنگ و تابلوهای نقاشی با طرحها و سبکهای متفاوت همچنان غذاهایی با طعمهای متفاوت از ولایتها و فرهنگهای شهروندان این کشور. بازدیدکنندگان با کنجکاوی از میان غرفهها عبور میکردند، کالاها را لمس میکردند، با زنان سازنده صحبت میکردند و تلاش دارند با هر خرید، سهمی در پشتیبانی از این زنان و دختران داشته باشند.
اشتراککنندگان این رویداد از برگزاری چنین نمایشگاههایی استقبال کردند و از شهروندان افغانستان خواستند که با خرید صنایعدستی، از زنان تجارتپیشه و روستانشین حمایت کنند. به گفتهی آنان، خرید هر محصول، مسیری برای خودکفایی و تأمین نیازهای زنان دوردست کشور است و میتواند زندگی آنان را بهبود بخشده و برای کارهای بیشتر آنان را تشویق کند.
ماریانا، نقاش است و در نمایشگاه شین لاری، تابلوهای متفاوت با سبکهای مختلف را در یکی از غرفهها به نمایشگذاشته است. او میگوید که سالهاست در این بخش به گونهی حرفهای کار میکند از هر فرصتی برای نمایش تابلوها و گرفتن فرمایش استفاده میکند تا بازار بهتری برای فروش آنها پیدا کند.
با این حال، او در جامعهی تلاش به فروختن اثرهای نقاشی گرانبها دارد که بیشتر آنان زیر خط فقر زندگی میکند؛ وضعیتی که به گفتهی ماریا بازار کار هنر بهویژه نقاشی را نیز، متاثر کرده است. با وجود بازار کمرنگ هنر و خرید تابلو و بهای بلند مواد خام؛ اما این هنرمند همچنان استوارانه در این مسیر قدم بر میدارد.
ماریانا، از شهروندان افغانستان بهویژه باشندگان کابل میخواهد که برای هدیهدادن به دیگران و تزیین خانههای شان از تابلوها و دیگر اثرهای هنری دستساز دختران استفاده کنند. «نمایش تابلوهای نقاشی در نمایشگاهها برای ما و هم و مردم بسیار خوب است. مردم ما را تشویق کنند تا ما بتوانیم اثرهای بهتر تولید کنیم.»
در سالهای اخیر، حضور دختران و زنان در زمینههای نقاشی، خطاطی و دیگر هنرهای سنتی پررنگتر شده است، اما بازار خریدوفروش این آثار هنوز محدود است. در بسیاری از نمایشگاهها در کابل و دیگر ولایتها، تنها بخش کوچکی به هنرهای نقاشی، خطاطی و میناتوری اختصاص دارد و همین موضوع باعث شده است که هنرمندان برای فروش آثار خود با دشواریهای فراوان روبهرو شوند.
پلوشه، از پکتیکا، غرفهای پر از لباسهای سنتی جنوب افغانستان دارد. این لباسها با چرمهها، مهرهها و دوخت ویژهی آن منطقهها طراحی و ساخته شدهاند و تمام مرحلههای تولید آنها توسط زنان روستانشین انجام میشود. او از برگزاری این نمایشگاهها استقبال کرده و خواستار برگزاری رویدادهای مشابه در ولایتهای دیگر و در زمانهای منظم است. او میگوید: «بیشتر زنان تجارتپیشه در افغانستان به بازارهای داخلی دسترسی ندارند و این وضعیت بر کسبوکار ما اثر گذاشته است.»
در کنار غرفههای لباس و هنرهای سنتی، غرفههای صنایعدستی کوچکتر نیز، توجه بازدیدکنندگان را جلب کرده بود. برخی از زنان و دختران با ابتکار و خلاقیت خود، محصولات متنوعی از جمله زیورآلات، کیفهای دستساز و وسایل تزیینی به نمایش گذاشته بودند. هر غرفه داستان زندگی و تلاش یک زن را روایت میکرد؛ داستانهایی از دشواریها، امیدها و استقامت بیوقفه در وضعیت دشوار.
با این حال، برخی بازدیدکنندگان به دلیل مشکلهای اقتصادی توان خرید محدود دارند. شگوفه، دانشجویی که برای بازدید آمده بود، تنها یک دستبند خریداری کرده و میگوید: «خیلی چیزهای خوب به نمایشگاه آورده شده، کالاهای افغانی را خیلی دوست داشتم. زیورآلات هم بسیار زیبا است، اما وقتی پول نداشته باشی، فقط میتوانیم تماشا کنیم.» فقر و بیکاری سبب شده است که بسیاری از خانوادهها تنها نیازهای اولیه خود را تأمین کنند و از خرید محصولات سلیقهای باز بمانند.
این نمایشگاه فرصتی برای نشاندادن ظرفیتهای زنان در حوزههای مختلف کسبوکار و هنر فراهم کرده است. در سالهای اخیر، محدودیتهای گستردهای بر کار زنان و دختران اعمال شده و این شرایط باعث شده است که فرصتهای کسب درآمد بسیار محدود شود. با این حال، زنان فعال در بخش خصوصی همچنان با امید و اراده مسیر خود را ادامه میدهند و تلاش میکنند تا هنر و صنایعدستی خود را زنده نگه دارند.
چالشهای اصلی زنان تجارتپیشه شامل کمبود بودجه، محدودیت دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی، نبود اعتماد، محدودیت سفر و افزایش قیمت مواد اولیه است. با وجود همه این چالشها، زنان و دختران در افغانستان با تلاش و خلاقیت خود توانستهاند محصولات متنوعی را تولید کنند تا به جامعه نشان دهند که حتا در وضعیت دشوار نیز میتوان مسیر رشد و خودکفایی را ادامه داد.
