شنبههای ارغوانی: آپارتاید جنسیتی و کشتار نظامیان نیازمند تحقیق بینالمللی است
آینور سعیدپور
اعضای جنبش «شنبههای ارغوانی» در گردهمایی تازهای اعلام کردند که زنان و دختران در افغانستان در سایهی حاکمیت طالبان، بهگونهای سازمانیافته از ابتداییترین حقوق انسانی و اسلامی خود محروم ماندهاند. این جنبش در اعلامیهای از نهادهای بینالمللی خواستار تحقیق جامع و مستقل در مورد بازداشتها، شکنجهها و کشتارهای هدفمند نظامیان و کارمندان حکومت پیشین و نیز نقض گستردهی حقوق بشر در افغانستان شده است.
در اعلامیهی این جنبش آمده است که طالبان با «سیاست انکار سازمانیافته و پنهانسازی ابعاد جنایات ارتکابی»، هزاران شهروند افغانستان را –بهویژه نظامیان پیشین و منتقدان سیاسی– بازداشت، شکنجه، و بهصورت فراقضایی اعدام کردهاند. اعضای جنبش تأکید کردهاند که حتی کسانی که با اعتماد به «عفو عمومی» طالبان به افغانستان بازگشتهاند، در بسیاری موارد ناپدید یا کشته شدهاند.
اعلامیه با اشاره به «آپارتاید جنسیتی» حاکم بر کشور، وضعیت زنان را نماد کامل فروپاشی حقوق بشر در افغانستان خوانده و گفته است: «زنان و دختران نه تنها از آموزش، کار و مشارکت اجتماعی محروم اند، بلکه با حذف سیستماتیک از عرصهی عمومی روبهرو استند.»
این جنبش خواهان دخالت فعال نهادهای معتبر بینالمللی از جمله سازمان ملل متحد، شورای حقوق بشر، کمیساریای عالی حقوق بشر و دادگاه کیفری بینالمللی برای مستندسازی و پیگرد «جنایتهای» طالبان شده است.
جنبش «شنبههای ارغوانی»، همچنان نسبت به اخراج اجباری مهاجران افغانستانی از ایران و پاکستان هشدار داده و آن را نقض صریح اصل «عدم بازگرداندن اجباری» در حقوق بینالملل خوانده است. در اعلامیه آمده است که این روند، «فرستادن آگاهانهی مهاجران به کام مرگ و شکنجه» است و باید فوراً متوقف شود.
اعضای جنبش، تأکید کردهاند که عدالت، آزادی و برابری، خواستهای اساسی شهروندان افغانستان است و بدون پاسخگویی طالبان در برابر جنایتشان، هیچ صلح پایداری در کشور شکل نخواهد گرفت.
این اعتراضها در حالی صورت میگیرد که زنان و دختران در بیش از چهار سال گذشته از ابتداییترین حقوقشان از جمله آموزش و کار محروم ماندهاند. تلاشهای جهانی برای لغو محدودیتهای وضعشده نتیجهی نداشته است.
در این مدت، شماری از چهرههای حقوقبشری و فعالان مدنی خواستار بهرسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی شدهاند؛ اما تا اکنون اقدام چشمگیری در این زمینه صورت نگرفته است.
