جنبش شنبه‌های ارغوانی: سلامت روان زنان افغانستانی به بحرانی خاموش بدل شده است

یک جنبش اعتراضی زنان موسوم به «جنبش شبنه‌های ارغوانی» در تازه‌ترین گزارش خود از افزایش بیماری‌های روانی و خشونت‌های خانگی در برابر زنان تحت حاکمیت طالبان ابراز نگرانی کرده و آن را «بحران خاموش» در حال گسترش خوانده است.

در این گزارش آمده است که سرکوب مداوم، حذف زنان از عرصه‌های اجتماعی و محرومیت از حقوق اساسی، سلامت روانی آنان را به‌شدت تهدید کرده است.

این جنبش گفته است که فروپاشی نهادهای قانونی و از میان رفتن فضای امن، زنان را در برابر خشونت‌های گسترده و خطرناک بی‌دفاع گذاشته است.

به‌گفته‌ی جنبش شنبه‌های ارغوانی، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، زنان افغانستانی به شکل سیستماتیک از حقوق شان از جمله حق آموزش، اشتغال، آزادی رفت‌وآمد و حضور در اجتماع محروم شده‌اند. در گزارش آمده است که این محرومیت‌ها پیامدهای روانی عمیقی بر زنان گذاشته و سبب افزایش افسردگی، اضطراب، استرس و خودکشی در میان زنان و دختران شده است.

در بخش دیگری از این گزارش، به افزایش نگران‌کننده‌ی خشونت‌های خانگی اشاره شده و آمده است که طالبان نه‌تنها در برابر خشونت‌ها سکوت کرده؛ بلکه با سیاست‌های «تبعیض‌آمیز» خود آن را تشدید کرده‌اند. این جنبش تأکید کرده است: «ما شاهد خاموش کردن صدای بازماندگان خشونت و عادی‌سازی خشونت هستیم؛ رژیمی که زن بودن را جرم می‌داند، نمی‌تواند مشروعیت انسانی یا سیاسی داشته باشد».

جنبش شنبه‌های ارغوانی هم‌چنین از تعامل برخی نهادهای بین‌المللی با طالبان انتقاد کرده و آن را «سازش خطرناک» خوانده است. این جنبش هشدار داده که هر نوع گفت‌وگو با طالبان، بدون شرط‌گذاری روشن درباره‌ی حقوق زنان، مشروعیت‌بخشی به رژیمی است که سیاست‌های «آپارتاید جنسیتی» را اعمال می‌کند. در بند دیگر این گزارش گفته شده است: «گفت‌وگوی بدون پاسخ‌گویی، دیپلماسی نیست؛ بلکه هم‌دستی است. شما نمی‌توانید با دولتی تعامل کنید که زن بودن را جرم می‌داند».

در ادامه جنبش شنبه‌های ارغوانی از جامعه‌ی جهانی خواسته است تا تحریم‌های هدف‌مند علیه رهبران طالبان را دوباره اعمال کند، بودجه‌ی حمایت از سازمان‌های زنان را افزایش دهد و مسیرهای امن برای تخلیه و پناهندگی زنان در خطر ایجاد نماید. این جنبش تأکید کرده است که «آپارتاید جنسیتی باید به عنوان جرم علیه بشریت شناخته شود» و جامعه‌ی مدنی جهان باید در برابر هرگونه تلاش برای عادی‌سازی حکومت طالبان ایستادگی کند.

این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که بر بنیاد داده‌های سازمان جهانی بهداشت، بیش از ۴۰ درصد زنان افغانستانی از نوعی اختلال روانی، از جمله افسردگی، اضطراب یا استرس شدید رنج می‌برند.

این نهاد پیش‌تر هشدار داده بود که تبعیض جنسیتی، فقر، خشونت و نبود خدمات روان‌درمانی سبب افزایش بی‌سابقه‌ی بیماری‌های روانی در میان زنان در افغانستان شده است. کارشناسان نیز هشدار دادند که در نبود مراکز حمایتی و متخصصان سلامت روان، شمار زیادی از زنان بدون هیچ درمان یا مشاوره‌ای، در سکوت و ترس روزگار می‌گذرانند.