زنان در چنگ اعتیاد همسران؛ «لت‌وکوب می‌کرد و پول به زور از پیشم می‌گرفت»

در کنار خشونت‌های خانگی که زنان و دختران افغانستانی هرروز آن را تحمل می‌کنند، تعدادی از زنانی که شوهرشان معتاد به مواد مخدر هستند؛ درچار خشونت‌های چندبعدی چون لت‌وکوب از سوی شوهر، عدم سرپرستی خانواده، رویارویی با ناداری و انگ اجتماعی نیز دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

افغانستان از سال‌ها به این‌سو مرکز امن کشت و تولید مواد مخدر بوده است. اکنون دست‌کم دو میلیون نفر در افغانستان به مواد مخدر اعتیاد دارند که بیشتر آن مردان و حدود ۳۵ درصد این معتادان زنان‌اند.

برخی از زنان که شوهران‌شان به مواد مخدر اعتیاد دارند؛ در صحبت با خبرگزاری بانوان افغانستان می‌گویند که شوهران‌شان به بهانه‌های مختلف آنان را مورد لت‌وکوب قرار می‌دهند.

٭سیما عزیزی، ۳۵ است و در کابل زندگی می‌کند. او مادر چهار فرزند است و از پنج سال به این‌سو بدون کمک شوهرش در تلاش تهیه‌ی نیازهای اولیه‌ی فرزندانش است.

زندگی سیما مانند میلیون‌ها زن دیگر در افغانستان، پر از مشکل‌های چندلایه است که او باید هر روز را با آن زندگی کند؛ اما به عنوان بانویی که شوهرش به مواد مخدر اعتیاد دارد، چالش دیگر به زندگی‌اش اضافه شده است.

شوهرش، گاهی ماه‌ها هم به خانه نمی‌آید؛ ولی زمانی‌که به منزل می‌آید، سیما و گاهی فرزندانش را لت‌وکوب می‌کند. این وضعیت برایش غیرقابل تحمل است؛ اما هیچ اقدامی برای منع ورودش انجام داده نمی‌تواند.

سیما زمانی‎که ازدواج می‌کند از اعتیاد شوهرش به مواد مخدر آگاهی ندارد. او می‌گوید که در ابتدا اعتیادش اندک بود؛ اما با گذشت زمان وضعیت بدتر می‌شود. «لت‌وکوب می‌کرد. هر جای که می‌دید، دو و فحش می‌داد.»

به گفته‌ی بانو عزیزی، روزهای هم بوده که شوهرش او و فرزندانش را در هوای سرد زمستانی در حالی‌ که برف از آسمان می‌آمد، از خانه بیرون کرده است. این حاشیه‌هایی از زندگی‌ست که مجبور به پذیرفتن خشونت‌های خانگی به‌دلیل نداشتن منبع درآمد و راهی برای طلاق بوده است.

سیما می‌افزاید که شوهرش افزون بر این‌که نیازهای اولیه و ضروری فرزندانش را تهیه نکرده؛ بلکه بارها به زور و خشونت، از نزدش پول گرفته است.

بانو عزیزی می‌گوید که خودش سواد ندارد و از سوی دیگر، در هیچ حرفه‌ای نیز مهارت ندارد تا بتواند کار کرده و مصرف‌های خانواده‌اش را تامین کند. به گفته‌ی سیما، آنان افزون بر خشونت‌ها با ناداری شدید نیز دست‌به‌گیربان‌اند.

روزها و شب‌های زیادی بوده که حتی لقمه‌ی نان بر سفره‌ی این خانواده نبوده است. می‌گوید که زمستان‌ها را در سردی، بدون مواد سوختی و گاهی حتی غذا سپری کرده است. «روزهای شده که گاز نداشتم، یک مشت آرد نداشتم که همو را خمیر کرده و برای همین‌ها نان پخته کنم.»

سیما می‌گوید، روند زندگی و داشتن لقمه‌ی نان خشک، بیشتر به کمک همسایه‌ها وابسته است؛ اما بازهم از رفتار شوهرش شکوه داشته و می‌گوید که حتی همین کمک‌ها را نیز از خانه گرفته و برای خرید مواد مخدر با خودش می‌برد.

٭نبیلا مهرزاد، چهل ساله است و در کابل زندگی می‌کند. شوهرش به مواد مخدر اعتیاد دارد و از مسئولیت‌‌پذیری خانواده شانه خالی کرده است. با این وضعیت، نبیلا مجبور شده که خود دست به هر کاری زده تا نیازهای خانواده‌اش را تامین کند.

مهرزاد می‌گوید که کارهای شاقه و گاهی در خانه‌های مردم نظافت‌کاری کرده است. ده سال به طور پیوسته نانوایی کرده تا بتواند با درآمد آن چرخ زندگی را بگرداند. اکنون که با زیاد شدن سن‌وسالش از این کار دست‌ کشیده، می‌گوید که سردردی شدید دارد.

نبیلا از شوهرش شکایت کرده و می‌افزاید که در ۲۰ سال زندگی مشترک «روی خوش زندگی» را ندیده است. در این مدت همیشه تلاش کرده که فرزندانش گرسنه و تشنه نباشند.

مهرزاد می‌گوید که مدتی هم خیاطی کرده و نیازهای پوشاک، خوراک، دارو و آموزش فرزندانش را تامین کرده است.

این بانو، نیز مانند سیما از رفتار شوهرش ابراز ناراحتی و نارضایتی کرده و می‌گوید که همواره مورد خشونت‌‌های فیزیکی و کلامی قرار گرفته است. «وقتی که از بیرون می‌آمد، شروع به لت‌وکوب می‌کرد. خودم و اولادهایم را می‌زد.»

نبیلا، باوجود خشونت‌های فزاینده همواره شب‌وروز با انجام کارهای مختلف برای تامین نیازهای مادی‌شان تلاش کرده؛ اما می‌گوید که شوهرش او را مورد لت‌وکوب قرار داده و «پولی را که کار کرده بود» را برای خرید مواد مخدر به‌زور از نزدش می‌گیرد.

اکنون تنها چشم‌امیدش و دل‌خوشی این‌روزهای نبیلا فرزندانش است که آنان را به مکتب ثبت‌نام کرده است. می‌گوید، دوست دارد که فرزندانش درس بخوانند و مانند پدرشان به مواد مخدر مبتلا نشوند.

مهرزاد می‌افزاید که زندگی خودش به تلخی گذاشته؛ اما نمی‌خواهد که سرنوشت پسران و دخترانش مانند پدر و مادرشان باشد. به گفته‏ی او، فرزندانش درس بخوانند، زندگی و کار «باعزت و آرام» داشته باشند.

٭نام مصاحبه‌شوندگان تغییر آورده شده است.

هر چند تا به حال آمار تازه‌ای از شمار افراد معتاد در افغانستان نشر نشده؛ اما دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در ماه سرطان سال گذشته شمار معتادان به مواد مخدر در افغانستان را ۳ میلیون اعلام کرده و گفته بود که شمار آنان در حال افزایش است.

این سازمان افزوده بود که از این میان تنها ۳۰ هزار تن به امکان‌های درمان ترک اعتیاد دست‌رسی دارند.