آموزگاران زن در افغانستان در روز جهانی آموزگار خواهان رسیدگی به مشکلات شان شدند

امروز پنجم اکتوبر برابر است با روز جهانی آموزگار.
از روز جهانی آموزگار در حالی در افغانستان گرامی داشته می‌شود که در پی حاکمیت طالبان از دو سال گذشته به این سو، سرنوشت نهادهای علمی-آموزشی در این کشور دست‌خوش تغییرات و تحولات زیادی شد.
پس از بسته شدن دروازه‌های نهادهای آموزش و مکتب‌ها بروی دختران از دوره‌های لیسه و متوسط، هزاران آموزگار نیز بیکار شدند.

شماری از آموزگاران در افغانستان در روز جهانی آموزگار می‌گویند، وضعیت زندگی‌ آنان دشوار است.
به گفته‌ی آن‌ها‌ بسته بودن مکتب‌ها شمار زیادی از آموزگاران را بیکار ساخته و در شرایط اقتصادی سختی بسر می‌برند.

زینب محمدی در یکی از مکتب‌های شهر هرات زبان انگلیسی آموزش می‌داد، می‌گوید پس از بسته شدن مکتب‌های‌ دخترانه به دلیل شرایط سخت کارش را ترک کرد.
می‌گوید که: “خودم استاد زبان انگلیسی بودم، بعد از اینکه مکتب‌ها بسته شد و استادهای لیسه را به نقاط دور دست و ولسوالی‌ها انتقال داد، دیگر رفتن به آن‌جا برایم مساعد نبود مجبور شدم وظیفه را ترک کنم. و مثل من چندتا از همکاران دیگر من هم مجبور به ترک وظیفه شدند، به نحوی این کار را کردند که مجبور شویم وظیفه را ترک کنیم.”

ژاله دانش، آموزگار دیگری‌ست که پانزده سال در مکتب‌های دولتی هم‌چون آموزگار زبان و ادبیات دری تدریس می‌کرد اما از سوی طالبان از وظیفه‌اش برکنار شد.
می‌گوید تنها نان‌آور خانواده‌ی ۹ نفری‌اش بود و مشکلات اقتصادی روی شانه‌هایش سنگینی می‌کند.
وی افزود که: “از دوران اول طالبان پنج سال گذشته بود که سند صنف دوازدهم خود را گرفتم و در یکی از مکتب‌های هرات مصروف آموزش مضمون دری شدم، وقتی طالبان امدند و در ماه سنبله ۱۴۰۰، مکتب‌ها بسته شد چند ماه دیگر هم به تدریس ادامه دادم بعدا از ریاست معارف مکتوب امد و من و چند تن از آموزگاران دیگر به ولسوالی‌های دور دست تبدیل شدیم که معاش ما نیم بیشتر‌اش کرایه راه می‌شد، مجبور به ترک وظیفه شدم چون آن سه هزار که می‌ماند کفاف مصارف خانواده ۹ نفری من را نمی‌کرد و فعلن با مشکلات اقتصادی بسیار زیاد روبرو هستم.”

در همین حال، شماری دیگر از آموزگاران در ولایت فراه می‌گویند که معاشات شان سر وقت پرداخت نمی‌گردد.

زرمینه سعیدی(نام مستعار) در ولایت فراه آموزگار است می‌گوید که از دو ماه به این‌سو معاش دریافت نکرده است و این وضعیت سبب دلسردی‌ برای آموزش کودکان در مکاتب شده است.

وی افزود که برای رفت و آمد به مکتب باید ۷۰ افغانی کرایه موتر بپردازد، اما به دلیل نداشتن پول ناگزیر است تا چندین کیلومتر فاصله را پیاده برود.

به گفته‌ی او: “معلم در افغانستان مظلوم‌ترین قشر این جامعه است، ۱۳ سال است معلمی می‌کنم، هیچ توجه به بهبود وضعیت ما نشد. همه وعده کردند، اما وعده ‌شان برای حل مشکلات ما عملی نشد. ما نه خانه داریم، نه کرایه موتر داریم و حالا معاش ما هم سر وقت پرداخت نمی‌شود. معلم برای درس دادن نیاز به فکر ارام دارد نه اینکه سر صنف به فکر شکم گرسنه‌ی اولاد‌هایش باشد.”

از سوی هم فعالان حقوق زن می‌گویند که در کشوری که دختران آن درس خوانده نمی‌توانند و آموزگارانش دو سال است سر صنف‌های درسی حاضر نشده‌اند تجلیل از روز معلم یک حرکت سمبولیک و نمایشی بیش نیست و برای ارج گذاشتن به مقام آموزگار و دانش باید دروازه‌های صنف‌های درسی بروی دختران باز شود.

میترا مونس فعال حقوق زن می‌گوید که: “در جامعه‌ای که حکومت آن دروازه‌ی مکتب را بروی پنجاه درصد از اعضای جامعه بسته می‌کند تجلیل از روز معلم یک کار سمبولیک است، برای حمایت از مقام معلم و علم باید دروازه‌های مکتب‌ها باز شود و دختران و معلمان برگردند به زندگی عادی و چیزی که نیاز جامعه است.”

در این حال، هیات معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) در کابل روز جهانی آموزگار را به این قشر جامعه مبارک گفته و افزوده که باید از آموزگاران در این کشور قدردانی شود.

یوناما گفته است: “ما از معلمان سخت‌کوش در سراسر افغانستان قدردانی می کنیم که می کوشند علی‌رغم چالش‌ها، نسل جوان را برای تحصیل برای آینده‌ای بهتر و روشن‌تر تشویق کنند.”

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در صفحه‌‌ی ایکس‌اش نوشته است که هنوز هم در سراسر جهان برای آموزش با کیفیت نیاز به آموزگار است.

به نوشته‌‌ی او: “۴۴ میلیون آموزگار اضافی هنوز در سراسر جهان برای دستیابی به آموزش با کیفیت برای همه و در همه جا مورد نیاز است. در روز جهانی آموزگاران، بیایید ارزش تدریس را جشن بگیریم و متعهد شویم که کمبود آموزگار فعلی را جبران کنیم.”

این در حالی‌ست که پس از تسلط دوباره‌ی طالبان بر افغانستان و بسته شدن مکتب‌های دخترانه دروازه‌ی مکتب‌ها و دانشگاه‌ها بروی دختران بسته شد و در کنار محرومیت دختران از تحصیل، هزاران آموزگار نیز بیکار شدند.

اکثریت دارالمعلمین‌ها نیز به مدرسه‌ی جهادی تبدیل شد.
وزارت معارف طالبان به تاریخ ۲۲ سرطان، سال جاری (۱۴۰۲) با نشر بیانیه‌ای گفت که به دستور ریاست‌الوزرای طالبان ساختار های غیر ضروری و‌غیر موثر ولایتی مرکز‌های تربیت‌ معلم حذف خواهد شد.

در پی آن ۴۹ دارالمعلمین و ۱۹۸ موسسه تحصیلی مرتبط با آن به دستور طالبان‌ از کار بازمانده و نزدیک به شش‌هزار آموزگار و کارمند اداری بیکار شد اما طالبان وعده سپرده بودند که این افراد را در بست‌های آموزگاری در مدرسه‌های جهادی جابجا خواهند کرد.

این همه در‌حالی‌ست که در سال‌های اخیر، مقام‌های حکومت پیشین افغانستان، بار‌ها از حل مشکلات آموزگاران مکتب‌ها به آن‌ها اطمینان داده بود، اما آموزگاران می‌گویند که این وعده‌ها کم‌تر جنبه عملی داشته و در حال حاضر با روی کار آمدن طالبان مشکلات آن‌ها بیشتر از پیش شده است.