فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران: دسترسی به اطلاعات در افغانستان به پایین‌ترین حد خود رسیده است

امروز (۲۸ سپتامبر) روز جهانی دسترسی به اطلاعات است. جهان درحالی از روز جهانی دسترسی به اطلاعات، بزرگ‌داشت به عمل می‌آورد که در افغانستان زیر حاکمیت طالبان، خبرنگاری و اطلاع رسانی به یکی از خطرناک‌ترین شغل‌ها مبدل گشته است.

فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران (ANJU) اعلام کرد که دست‌رسی به اطلاعات در افغانستان به پایین‌ترین حد خود رسیده است.

این نهاد امروز (پنج شنبه، ۲۸ سپتامبر) گفته است عدم دسترسی به اطلاعات جامعه را در تاریکی فرو خواهد برد.
به گفته‌ی‌ این نهاد، بر اساس یک نظر سنجی‌، ۹۷ درصد خبرنگاران افغان باور ندارند که طالبان دسترسی به اطلاعات را به عنوان “یک آزادی مدنی” بشناسند و اوضاع دسترسی به اطلاعات را در افغانستان بحرانی توصیف کردند.

در این میان خبرنگاران زن نیز با مشکلات گسترده‌ای مواجه بوده و از رسانه‌ها به‌شکل گروهی حذف شدند‌ و وضعیت آن‌ها تحت حاکمیت گروه طالبان به شدت وخیم گزارش شده است.
در شماری از ولایت‌ها نشر صدا و تصویر خبرنگاران زن از رسانه‌ها ممنوع شده و شماری از مسوولان و سخنگویان طالبان از خبرنگاران زن می‌خواهند که برای انجام مصاحبه همکاران مرد خود را بفرستند.

شماری از خبرنگاران زن با تایید عدم دسترسی به اطلاعات به موقع و درست، می‌گویند که از سوی طالبان مجبور به خود سانسوری شده و آزادی بیان از آن‌ها سلب شده است.

مروه (نام مستعار) یکی از بانوان خبرنگار که پس از تصرف کشور نیز به کارش ادامه داده است می‌گوید: “ جهان از روز دسترسی به اطلاعات در حالی تجلیل می‌کند که رسانه ها متاسفانه در افغانستان به حالت خیلی بد قرار دارند، خبرنگاران به خفه‌قانی قرار گرفته اند که مجبور هستند در این شرایط زندگی صبح و شام خود را بگذرانند، هرچالشی که برای خبرنگاران وجود داشته باشد، آن چالش برای زنان خبرنگار ده برابر است، دسترسی به اطلاعات در وضعیت بدی قرار دارد یکی عدم دسترسی به اطلاعات داریم و دیگر هم تبعیض در دسترسی به اطلاعات، در برخی مواقع اطلاعات را در دسترس خبرنگاران قرار می‌دهند، اما زنان خبرنگار از این قاعده مستثا هستند و روزانه به شدت این را تجربه می‌کنیم که به سوال خانم‌ها جواب نمی‌دهند و خانم‌های خبرنگار متاسفانه در تبعیض قرار دارند.”

شبنم (نام مستعار) یکی دیگر از خبرنگاران می‌گوید گه: “وضعیت اطلاع‌رسانی برای خانم‌ها خیلی سخت و چالش بر انگیز شده است. در دو سال اخیر مشکل کاری برای خانم‌ها بی‌نهایت افزایش یافته است. بعضی اوقات ساعت‌ها پشت دروازه‌‌ی یک ارگان می‌ایستم اما دریغ از پاسخ از سوی مسوولان، در کل این مشکل وجود دارد اما بیشتر برای زنان خبرنگار، گاهی اوقات تقاضا می‌کنند که همکاران مرد خود را بفرستیم برای گزارش‌های ساحوی و یا در نشست‌ها و جلسات تاکید می‌کنند که مردان خبرنگار نشست‌های خبری را پوشش بدهند تا زنان خبرنگار.”

طالبان با ۱۳ دستورالعمل به طور سیستماتیک آزادی رسانه‌ها و دسترسی به اطلاعات را در افغانستان محدود کرده است.

مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارشی که امروز ۲۸ سپتامبر، به مناسبت روز جهانی دسترسی به اطلاعات منتشر کرده گفته است که طالبان در دو سال اخیر دست کم ۱۳ دستورالعمل در زمینه فعالیت رسانه‌‌ها و خبرنگاران صادر کرده که منجر به محدودیت شدید کار رسانه‌ای و عقب‌گرد بی‌سابقه در دسترسی به اطلاعات در افغانستان شده است.

ممنوع بودن نقد مسوولان حکومت طالبان یکی از موارد این ۱۳ دستورالعمل است که کار خبرنگاران به ویژه زنان خبرنگار را با چالش مواجه ساخته است.

شمار دیگر از خبرنگاران زن با تایید این موضوع می‌گویند که در کنار محدودیت‌های دسترسی به اطلاعات از سوی طالبان، به دلیل جو حاکم، مردم نیز نسبت به گذشته کمتر با زنان خبرنگار همکاری می‌کنند.

شکریه (نام مستعار) یکی دیگر از بانوان خبرنگار می‌گوید: “ در گذشته کار رسانه‌ها برای گزارش‌های ساحوی و میدانی آسان‌تر بود، دید مردم باز تر بود و صحبت می‌کردند، متاسفانه به دلیل جو حاکم مردم هراس دارند از رسانه‌ها، که این خیلی کار را مشکل کرده است. وقتی تقاضای صحبت در مورد موضوعی خیلی عادی و اجتماعی را می‌کنم، از طالبان هراس دارند و صحبت نمی‌کنند وقتی مردم خود سانسوری می‌کنند و سانسور هستند، خبرنگاران نیز سانسور هستند.”

این در حالی‌ست که در یافته‌های یک نظرسنجی که از سوی انجمن زنان در رادیو و تلویزیون با همکاری دفتر انترنیوز، که از وضعیت زنده‌گی و شغلی خبرنگاران زن در ۲۲ ولایت انجام شده بود گفته شده است که سخنگویان طالبان به پرسش‌های خبرنگاران زن پاسخ ارایه نمی‌کنند.

نتایج این نظر سنجی افزوده بود که ۳۴.۷۴ درصد خبرنگاران زن در ۲۲ ولایت گفته‌اند که به‌طور مستقیم از طرف طالبان تهدید شده‌اند، ۳۰.۱۹ درصد تایید کرده‌اند که از طریق پیام تهدید شده‌اند و ۶.۸۲ درصد گفته‌اند که مورد حمله فزیکی قرار گرفته‌اند.

طالبان پس از تصرف قدرت محدودیت‌های بی‌شماری بر رسانه‌ها و کارمندان رسانه‌ای وضع کرده‌اند.
این گروه نخست از رسانه‌ها خواستند از نشر و پخش سریال‌های خارجی، موسیقی و اعلانات تجارتی که در آن تصاویر زنان باشد، خودداری کنند.

در قوس سال ۱۴۰۰ و چند ماه پس از حاکمیت شان بر پوشش ظاهری خبرنگاران زن نیز محدودیت وضع کرده‌اند.

سپس در ثور سال‌ گذشته دستور داده‌اند که گوینده‌گان زن در تلویزیون‌ها چهره‌های خود را به‌گونه کامل بپوشانند.