یوناما: زنان در افغانستان با پیامدهای چند دهه جنگ دستوپنجه نرم میکنند
یاسمن رها
دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارشی گفته است که زنان یکی از آسیبپذیرترین گروههایی هستند که از چند دهه جنگ در افغانستان آسیب دیدهاند و علاوهبر از دستدادن اعضای خانواده، با پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و روانی جنگ نیز روبهرو شدهاند.
این گزارش بر اساس مصاحبه با ۱۹۵ قربانی و اعضای خانوادهی قربانیان جنگ، از جمله زنان، تهیه شده و وضعیت زنانی را بررسی کرده است که پس از کشتهشدن مردان خانواده، مسولیت تامین زندگی و سرپرستی فرزندانشان را بر عهده گرفتهاند.
یوناما گفته است که در بسیاری موارد، مردان کشتهشده تنها منبع درآمد خانواده بودهاند و پس از مرگ آنان، خانوادهها با فقر، بدهکاری و دشواری در تامین نیازهای ابتدایی زندگی روبهرو شدهاند.
شماری از این زنان به یوناما گفتهاند که پس از کشتهشدن همسرانشان هیچ منبع درآمدی نداشته و برای تامین هزینههای زندگی به خانواده، خویشاوندان یا کمکهای محدود دیگر وابسته شدهاند. برخی نیز گفتهاند که توان پرداخت کرایهی خانه و هزینههای روزمره را نداشته و ناچار شدهاند به خانهی والدین خود بازگردند.
بر اساس گزارش، پیامدهای جنگ برای زنان تنها به مشکلات اقتصادی محدود نمیشود. شماری از زنان گفتهاند که پس از از دستدادن همسرانشان با محدودیتهای اجتماعی بیشتری روبهرو شده و در رفتوآمد و انجام امور روزمره، بهویژه در نبود همراه مرد، با دشواری مواجه شدهاند. برخی نیز از کاهش حضور خود در محفلهای اجتماعی و خانوادگی خبر دادهاند.
یوناما همچنان گفته است که پیامدهای اقتصادی جنگ بر آموزش کودکان، از جمله دختران، تاثیر گذاشته است. شماری از مصاحبهشوندگان گفتهاند که پس از کشتهشدن نانآور خانواده یا افزایش مشکلات اقتصادی، فرزندانشان از ادامهی آموزش بازمانده یا فرصت داشتن یک زندگی عادی را از دست دادهاند.
در این گزارش، زنان آسیبدیده از جنگ بیش از همه خواهان فرصتهای شغلی و معیشتی، آموزشهای حرفهای و امکان کسب درآمد پایدار شدهاند. آنان از سازمان ملل و نهادهای کمکرسان نیز خواستهاند برنامههای ویژهای برای خانوادههای تحت سرپرستی زنان و زنان آسیبدیده از جنگ در نظر بگیرند.
همچنان یوناما در تهیهی این گزارش با ۲۳ مقام طالبان، از جمله مسوولان ادارههای کار و امور اجتماعی، شهدا و معلولین و صحت نیز گفتوگو کرده است. این مقامها نیازهای خاص زنان سرپرست خانواده، از جمله مشکلات معیشتی و کمبود فرصتهای کاری، را از چالشهای مهم دانسته و بر نیاز زنان به فرصتهای کاری و حمایتهای هدفمند تاکید کردهاند؛ اما وعدهی مشخصی برای رفع این مشکلات ندادهاند.
یوناما در بخش توصیههای خود گفته است که تقریباً همهی زنان شرکتکننده در این تحقیق خواهان دسترسی به فرصتهای اشتغال برای حمایت از خانوادههایشان بودهاند. این نهاد از طالبان خواسته است زمینهی مشارکت زنان در بازار کار را فراهم کند، دسترسی آنان به آموزشهای حرفهای و تحصیلات عالی را تضمین و محدودیتهای مانع آموزش و اشتغال زنان را لغو کند.
دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد گفته است که تاثیر جنگ بر زنان به دوران درگیری محدود نمانده و بسیاری از زنان در افغانستان سالها پس از رویدادهای جنگی همچنان پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و روانی آن را تحمل میکنند.
طالبان تاکنون بهگونهی رسمی دربارهی نشر این گزارش واکنش نشان نداده است.
افغانستان دههها جنگ و درگیری مسلحانه را پشت سر گذاشته است؛ جنگهایی که در کنار تلفات انسانی، خانوادههای بسیاری را با از دستدادن اعضای خانواده و نانآوران روبهرو کرده است. زنان، بهویژه همسران و مادران، در بسیاری موارد پس از کشته یا ناپدیدشدن مردان خانواده، مسوولیت تامین زندگی و سرپرستی فرزندان را بر عهده گرفتهاند.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، محدودیتهای گسترده بر آموزش، اشتغال و حضور اجتماعی زنان، شرایط زندگی آنان را دشوارتر کرده است. ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و محدودیتهای کاری زنان، فرصتهای آنان برای کسب درآمد و تامین نیازهای خانواده را نیز کاهش داده است.
در چنین شرایطی، زنان سرپرست خانواده و زنان آسیبدیده از جنگ با چالشهای بیشتری برای تامین معیشت، دسترسی به آموزش، خدمات صحی و مشارکت در جامعه روبهرو هستند. سازمان ملل بارها بر ضرورت فراهمشدن فرصتهای کاری و آموزشی برای زنان در افغانستان تاکید کرده است.
