عفو بینالملل: زنان افغانستانی با اخراج از پاکستان با شکنجه روبهرو میشوند
آینور سعیدپور
سازمان عفو بینالملل، در نامهای سرگشاده به شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نسبت به بازداشتهای خودسرانه، آزار و اذیت و اخراج گستردهی پناهجویان افغانستانی، بهویژه زنان و دختران در معرض خطر، ابراز نگرانی شدید کرده است.
در این نامه که بهتازگی منتشر شده، عفو بینالملل از دولت پاکستان خواسته که روند اخراج پناهندگان افغانستانی را فوراً متوقف کند و از بازگرداندن زنانی که با خطر جدی نقض حقوق بشر در افغانستان مواجهاند، خودداری کند.
این سازمان تأکید کرده که زنان افغانستانی، بهویژه فعالان حقوق زن، معترضان مدنی، خبرنگاران و کارکنان پیشین نهادهای دولتی، در صورت بازگرداندهشدن، با تهدید جدی بازداشت، شکنجه و سرکوب مواجه خواهند شد.
بر اساس این نامه، از زمان اجرای «طرح بازگرداندن اتباع خارجی غیرقانونی» در سپتامبر ۲۰۲۳، سیاست پاکستان در قبال پناهندگان افغانستانی بهطور چشمگیری تغییر کرده و موجی از بازداشتها و اخراجهای غیرقانونی آغاز شده است.
عفو بینالملل گزارش داده که زنان و کودکان نیز در میان بازداشتشدگان قرار دارند و بسیاری از آنان بدون دسترسی به وکیل یا خانواده، در مرکزهای توقیف نگهداری میشوند.
این سازمان حقوق بشری همچنان هشدار داده که هیچ سازوکار مشخصی برای استثنا قائلشدن برای زنان دارای نیازهای فوری حفاظتی وجود ندارد؛ زنانی که تحت حاکمیت طالبان از ابتداییترین حقوق خود، از جمله حق آموزش، کار و آزادی رفتوآمد، محروم شدهاند.
به گفتهی عفو بینالملل، «سرکوب نظاممند» زنان و دختران در افغانستان میتواند مصداق «جنایت علیه بشریت» در قالب آزار مبتنی بر جنسیت باشد.
عفو بینالملل با استناد به آمار سازمان بینالمللی مهاجرت، اعلام کرده که نزدیک به ۱.۵ میلیون پناهنده افغانستانی از پاکستان بازگردانده شدهاند که بخش قابل توجهی از آنان را زنان و کودکان تشکیل میدهند. بسیاری از این زنان بدون فرصت جمعآوری وسایل شخصی و با محدودیت شدید در انتقال داراییها اخراج شدهاند.
در بخش دیگری از این نامه، به وضعیت نگرانکننده مسکن پناهندگان افغانستانی نیز اشاره شده است. تخریب خانههای پناهندگان، تعطیلی اردوگاهها و فشار بر مالکان برای عدم اجاره مسکن به افغانستانیها، باعث شده صدها خانواده، از جمله زنان سرپرست خانوار، در آستانه زمستان بیسرپناه شوند.
عفو بینالملل از دولت پاکستان خواسته ضمن توقف فوری بازداشت و اخراج پناهندگان افغانستانی، به تعهدات حقوق بینالملل پابند.
این سازمان همچنان تأکید کرده که پاکستان، با سابقه بیش از چهار دهه میزبانی از پناهندگان افغانستانی، نباید در شرایطی که زنان و دختران در یکی از آسیبپذیرترین دورههای تاریخ خود قرار دارند، آنان را رها کند.
پاکستان که از دههها به این سو میزبان مهاجران افغانستانی بوده است، در سالهای پسین روند اخراج آنان را تشدید کرده است. با وجود نگرانیها مبنی بر توقف این روند، روزانه هزاران تن از طریق گذرگاههای مرزی مشترک با این کشور به افغانستان بازگردانده میشوند.
