دستان محروم از قلم؛ خالق زیبایی‌های حکاکی روی چوب

صنعت “کنده‌کاری یا حکاکی روی چوب” در سال‌های پسین در هرات خیلی کم‌رنگ بوده؛ اما این روزها در این ولایت رونق یافته و علاقه‌مندان به این صنعت در هرات افزایش یافته است.

از میان سبک‌های حکاکی، حکاکی نورستانی، هنر کم‌تر دیده شده در هرات، حالا با دستان دختران محروم از آموزش و تحصیل جان گرفته است.

دستان دخترانی از دل سرزمین گوهرشاد بیگم که از چالش‌ها فرصت می‌سازند.

ملیکا سادات و ثریا سادات استادان حکاکی در هرات هستند که برای دختران محروم از تحصیل کارگاه حکاکی باز کرده‌اند.

به گفته‌‌ی آن‌ها، در اوایل مردم شناخت کافی نداشتند و به کارگاه حکاکی مراجعه نمی‌کردند؛ اما اکنون شاگردان زیادی از این هنر استقبال کرده و علاقه‌مندی نشان می‌دهند.

ملیکا سادات استاد حکاکی می‌گوید: “ بعد از این‌که از تحصیل بنابر مشکلات منع شدیم، کار حکاکی نورستانی را ادامه دادم، ما یک کارگاه حکاکی داشتیم، به تعداد ۲۱ شاگرد را آموزش دادیم به مدت شش ماه، و هرکدام را به کارگاه‌های جداگانه تقسیم کردیم، و فعلن با هفت‌نفر که دختران دانش آموز و دانشجو هستند کار می‌کنیم.”

وی می‌افزاید که: “هنر حکاکی نورستانی مدت سه سال می‌شود به هرات آمده، طی این مدت که کار کردیم مفاد مادی زیاد نداشتیم چون وضعیت اقتصادی مردم خوب نیست و دولت هم همکاری چندانی نمی‌کند، اما مفاد معنوی خوب بود، توانستیم هنر حکاکی نورستانی را به مردم بشناسانیم.”

ثریا سادات نیز که شاگردان زیادی را حکاکی نورستانی آموزش داده می‌گوید که زنان به‌جای خانه نشینی باید هنر شان را بروز دهند و خانه نشینی را اخیتار نکنند.

وی افزود که: “ من می‌خواهم انگیزه بدهم به دختر خانم‌ها و خانم‌هایی که هنر‌های خوبی دارند، ولی به‌خاطر این‌که بیرون نمی‌شوند و کسی برای شان انگیزه نمی‌دهد، که هنری که دارند را بروز دهند تا مردم هنر شان را ببینند و از هنر خود استفاده داشته باشند، می‌خواهم هنر حکاکی نورستانی را کار کنم و بیشتر خانم‌ها و دخترانی که فعلا در خانه هستند، یا از تحصیل بازماندند تشویق به فعالیت و ادامه‌ی کار کنم.”

در حالی این کارگاه برای دختران محروم از تحصیل زمینه‌ی کار و آموزش فراهم کرده است که بیشتر از دو سال می‌شود دختران مکتب نرفته‌اند.

شماری از هنرجویان که در این کارگاه حکاکی نورستانی آموزش می‌بینند با ابراز خرسندی از چنین فرصت‌ها خواستار حمایت از این سبک حکاکی هستند.

فاطمه‌ یکی‌از هنرجویان می‌گوید که: “این یکی از هنرهای دیرینه‌ای کشور ماست باید پایدار نگهش داریم و در کشور خود ما شروع به کار کنیم.”

مسوولان کارگاه حکاکی نورستانی، از مسوولان حکومتی می‌خواهند تا برای رونق یافتن این هنر، زمینه برگزاری نمایشگاه را برای شان فراهم سازند.

هنر حکاکی، کندن‌کاری روی چوب و فلز است و حکاکی درهرات، از جمله هنرهای با شکوه دوره تیموریان به‌شمار می‌رود و دست اندرکاران این هنر با حک نقش‌ها روی چوب، سنگ و فلزات در تلاش زنده نگه داشتن این هنر اند.

 حکاکی نورستانی نیز سبک مختص به ولایت نورستان است که سابقه طولانی در این ولایت دارد. 

به گفته‌ی استادان این سبک حکاکی، این سبک ابتدا مختص به ولایت نورستان بود و مردم این ولایت به دلیل داشتن جنگلات فراوان اکثرا مشغول به حکاکی و نجاری اند. 

در این سبک، از هیچ ابزار برقی استفاده نشده و کاملا با دست به شکل فورمولی اندازه‌گیری شده و روی چوب کندن‌کاری صورت می‌گیرد و طرح‌های متفاوت تزیینی می‌آفرینند و با حکاکی سبک کلاسیک تفاوت دارد.