نا امیدی زنان بازمانده از کار؛ روایتهای تلخ یک زن وکیل مدافع در هرات
پس از سقوط حکومت جمهوریت و روی کار آمدن طالبان در افغانستان، زنان قاضی، ثارنوال و وکیل مدافع شغل خود را از دست دادند.
بانوی ۳۲ ساله باشنده هرات، خودش را مهتاب جامی (نام مستعار) معرفی میکند و برایم میگوید که قبل از سقوط حکومت همچون وکیل مدافع ایفای وظیفه میکرد، اما با آمدن طالبان بیکار شده و با گذشت زمان، وضعیت زندگیاش او را نا امید کرده است.
کنار مهتاب در یکی از کلنیکهای هرات هستم، او برای من میگوید که به ششمین جلسهاش بخاطر درمان بیماریهای روحی و روانی آمده است.
او که تا هنوز اثرات بهجا مانده از یک خودکشی ناموفق روی دستانش است؛ برایم از روزهای سختی که پشت سر گذاشتانده است حکایت میکند.
“روزهای خیلی بدی بود، پس از اینکه طالبان آمدند؛ من بیکار شدم، اضطراب بدی داشتم بخاطر پروندههای که دفاع کرده بودم تعدادی از آنها دعوا هایی مربوط به اشخاصی بود که پس از امدن طالبان به این گروه پیوستند. ترس از کشته نشدن و آسیب ندیدن ماهها من را خانهنشین کرد، این یکطرف قضیه بود طرف دیگر شکم گرسنه خواهر برادران کوچک و پدر و مادر پیر و اولاد هایم بود که من را آزار میداد، این مشکلات و این افکار من را به جایی قرار داد که هیچ وقت فکر نمیکردم چنین کاری کنم، بلی اقدام به خودکشی کردم و خواستم از این همه نا امیدی و اضطراب خلاص شوم.”
مهتاب برای من میگوید که او تجربهی کار در موسسات حمایت از زنان و شماری از ارگانهای دولتی را داشت اما نقش بر آب شدن سالها تلاش، بیکاری، فقر، خانهنشینی و اوضاع بد اقتصادی او را مجبور به اقدام به خودکشی کرده است.
“برای من خیلی سخت بود انجام این کار، اما در وضعیتی قرار گرفته بودم که میگفتم دیگر این همه رنج و تباهی را نبینم، هر لحظه مرگ خانواده خود را پیش چشمانم حس میکردم، چندین بار تهدید به مرگ شدم و مجبور شدیم با خانواده به آدرس دیگری نقل مکان کنیم، این همه فشار وادارم کرد اقدام به یک عمل که خود میدانم چقدر گناه است بکنم.”
داخل درمانگاه که من و مهتاب حضور داریم، اکثر داکتران مشاوران هستند، مشاور مهتاب که روزانه از قضایای خودکشی حداقل چهار یا پنج خانم نزد وی مراجعه میکنند؛ وضعیت زنان را حاد میخواند.
نوبت به مهتاب رسید و در حال حاضر او نزد داکتر خویش است.
فرشته خرسند (نام مستعار) رییس مشاوران یکی از کلنیکهای بزرگ در هرات است در حال درمان کردن مهتاب است، او بیان میدارد که هفت ماه قبل، زمانی که مهتاب نزد وی آمده بود؛ وضعیت روحی و روانی خوبی نداشته است.
“وقتی اولین جلسه را پیش من امد، وضعیت روحی و روانی او خیلی خراب بود اما با تلاشهای فراوان توانستم که وی را از حالت افسردهگی بیرون کنیم، بر اساس مشاورههای داکتران بزرگ اگر مهتاب با جلسات ما خوب نمیشدند؛ قرار بود که به او شوک برقی بدهیم.”
بانو خرسند بیان میدارد که در کل وضعیت زنان پس از رویکار امدن طالبان در حالت خوبی قرار ندارد.
“ پنج، شش ماه که از تغییر رژیم گذشت کم کم متوجه شدیم که مراجعه بیماران به ویژه زنان نزد ما بینهایت زیاد شده است. روزانه تا سی بیمار هم نزد ما مراجعه میکند.”
درهمین حال ستار محمدی روانشناس نیز میگوید، زنان که در افغانستان پیش از حاکمیت دوبارهی طالبان روزانه فعالیتهای زیادی داشتند، اما پس از اینکه خانهنشین شدند؛ این موضوع سبب افزایش چالشهای روحی و روانی و حتا اقدام به خودکشی در آنها شده است.
او برای رهایی از این وضعیت و کاهش اقدام به خودکشی میگوید:
“اگر دختران و زنان بازمانده از تحصیل و محروم از حقوق شان، مطالعه داشته باشد، کتابهای انگزیشی را مطالعه کند این کتابها کمک میکند که تا حدودی مقاوم تر با مشکلات مبارزه کنند و راحتتر زندگی کنند و همچنان عوامل اقدام به خودکشی کاهش پیدا کند.”
این در حالیست که چندی پیش، روزنامهی گاردین با نشر گزارشی گفته بود مقامهای سازمان ملل متحد و فعالان حقوق بشر از افزایش آمار اقدام به خودکشی در بین زنان و دختران در افغانستان ابراز نگرانی میکنند.
گاردین گزارش داده بود که بر اساس آماری که از شفاخانهها و کلینیکهای دولتی جمع آوری شده از تابستان سال ۲۰۲۱ بدینسو در یک سوم ولایات افغانستان از جمله هرات و نیمروز میزان اقدام به خودکشی در بین زنان افزایش یافته است.
الیسون دیویدیان، مسوول بخش افغانستان در دفتر زنان سازمان ملل متحدبه گاردین گفته بود شرایط به گونهای است که دختران و زنان افغان مرگ را بر زندگی ترجیح میدهند.
جنگ و فقر در افغانستان از مدتها به یک بحران سلامت روانی دامن زده است. اما از دست دادن آزادیها و امید، افزایش ازدواجهای اجباری و زیر سن و خشونتهای خانوادگی، زنان را در دو سال اخیر در افغانستان آسیب پذیرتر کرده است.
