پنجسالگی سقوط؛ رواداری: حاکمیت طالبان پیامدهای ویرانگر بر زنان داشته است
آینور سعیدپور
همزمان با پنجمین سال بازگشت طالبان به قدرت، سازمان حقوقبشری «رواداری» میگوید که زنان و دختران در این مدت با محرومیت گسترده از آموزش، اشتغال و حضور در عرصههای عمومی و اجتماعی روبهرو شدهاند؛ اما با وجود محدودیتها و سرکوب، مقاومت و دادخواهی آنان برای دفاع از حقوق و آزادیهای اساسیشان ادامه داشته است.
رواداری، امروز (شنبه، ۲۴ اسد/ ۱۵ آگست) با نشر اعلامیهای به مناسبت پنجمین سال حاکمیت طالبان گفته که این پنج سال پیامدهای «جدی، گسترده و ویرانگر» بر وضعیت حقوق بشر و زندگی شهروندان افغانستان، بهویژه زنان و دختران، داشته است.
این سازمان میگوید که محرومیت زنان و دختران از حق آموزش و اشتغال، حذف آنان از عرصههای عمومی و اجتماعی، محدودیت بر آزادی رفتوآمد و سرکوب اعتراضهای مسالمتآمیز زنان، بخشی از روندی است که در پنج سال گذشته حقوق و آزادیهای اساسی آنان را بهشدت محدود کرده است.
رواداری، افزوده که در کنار محدودیتهای اعمالشده بر زنان، بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازی اجباری، شکنجه، قتلهای هدفمند و فراقضایی و سرکوب آزادی بیان و رسانهها نیز ادامه داشته است.
بر اساس یافتههای این سازمان، از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، دستکم شش هزار و ۹۲۹ غیرنظامی در رویدادهای گوناگون کشته یا زخمی شدهاند. رواداری، میگوید در همین مدت، دستکم شش هزار و ۴۳ شهروند افغانستان، از جمله ۷۸ زن معترض، بهگونهی غیرقانونی و خودسرانه بازداشت شدهاند.
به گفتهی رواداری، در این بازهی زمانی دستکم ۴۷ معترض، بهشمول هشت زن، کشته شدهاند. این سازمان همچنان از مرگ دستکم ۵۱ زندانی در نتیجهی شکنجه شدید و ناپدیدشدن اجباری دستکم ۱۷۱ نفر در بازداشتگاههای طالبان خبر داده است.
رواداری، میگوید طالبان در پنج سال گذشته افزون بر لغو، تعلیق یا بیاثرساختن شماری از چارچوبهای قانونی پیشین برای حمایت از حقوق شهروندان، مقررات و دستورالعملهایی از جمله «قانون امربهمعروف و نهیازمنکر» و «اصولنامه جزایی» را وضع و اجرا کرده که به گفتهی این سازمان، محدودیت بر آزادیهای اساسی و نقض حقوق بشر را تشدید کرده است.
این سازمان، در عین حال تاکید کرده که سرکوب و محدودیتها نتوانسته مبارزهی مدنی زنان و دختران افغانستانی را متوقف کند و اعتراضها و دادخواهیهای آنان در داخل و خارج از کشور ادامه یافته است.
رواداری میگوید زنان معترض، فعالان مدنی، مدافعان حقوق بشر، رسانهها و خبرنگاران در پنج سال گذشته با وجود فشارها، در مستندسازی نقض حقوق بشر، حفظ شواهد و بازتاب صدای قربانیان نقش داشتهاند.
این سازمان بر تداوم مستندسازی نقض حقوق بشر در افغانستان تاکید کرده و گفته که پیگیری مطالبات قربانیان، دادخواهی برای تحقق عدالت و تلاش برای پاسخگوکردن عاملان نقض حقوق بشر را ادامه خواهد داد.
امروز، ۱۵ اگست ۲۰۲۶، پنج سال از بازگشت طالبان به قدرت و سقوط نظام جمهوری افغانستان میگذرد. در این پنج سال، افغانستان با مجموعهای از چالشهای سیاسی، اقتصادی، انساندوستانه و امنیتی روبهرو بوده است؛ در حالی که محدودیتهای گسترده بر حقوق و آزادیهای زنان و دختران به یکی از مهمترین محورهای انتقاد جامعهی جهانی از طالبان تبدیل شده است.
