زنان معترض: بلندی شب یلدا، نماد تداوم آپارتاید جنسیتی است
آینور سعیدپور
همزمان با جشن فرهنگی شب یلدا، گروهی از اعضای «جنبش زنان بهسوی آزادی» در یک مکان سربسته در کابل این شب را گرامی داشتند. این زنان و دختران در بیانیهای اعلام کردند که بلندترین شب سال برای زنان افغانستانی نماد «تداوم تاریکی، محرومیت و حذف سیستماتیک حقوق آنان» زیر حاکمیت طالبان است.
در بخشی از این بیانیه که نسخهای از آن به خبرگزاری بانوان افغانستان نیز، ارسال شده، آمده که سکوت جامعهی جهانی در برابر وضعیت زنان، عامل استمرار «سرکوب و خشونت» طالبان است.
اعضای جنبش زنان بهسوی آزادی تاکید کرده که زنان و دختران در افغانستان بهطور سازمانیافته از حقوق اساسی خود، از جمله حق آموزش، اشتغال، آزادی رفتوآمد و مشارکت اجتماعی و سیاسی محروم شدهاند؛ محرومیتهایی که به گفتهی معترضان، نتیجهی سیاستهای آگاهانه و هدفمند طالبان و «مصداق نقض فاحش حقوق بشر» است.
زنان و دختران به مناسبت شب یلدا، از سازمان ملل متحد، نهادهای حقوقبشری بینالمللی و دولتها خواسته است تا محرومیت سیستماتیک زنان افغانستانی را بهعنوان «آپارتاید جنسیتی» به رسمیت بشناسند، طالبان را بهگونهای مؤثر پاسخگو سازند و صدای زنان افغانستانی را در تمامی روندهای تصمیمگیری مرتبط با آینده این کشور در مرکز قرار دهند.
زنان معترض تأکید میکنند که با وجود سرکوب و تهدید، از مطالبه آزادی و کرامت انسانی دست نخواهند کشید. در پایان بیانیه آمده است: «یلدا بلند است، اما مسئولیت اخلاقی و حقوقی جامعه جهانی نمیتواند به انتظار سپیده موکول شود. ما زنان افغانستان زندهایم، مقاومیم و حق آزادی را مطالبه میکنیم.»
با وجود محدودیتها و تهدیدهای شدید، شماری از زنان در کابل امسال شب یلدا را بهصورت محدود و غیرعلنی گرامی داشتند. این اقدام در حالی صورت گرفت که طالبان هرگونه تجلیل از مناسبتهای فرهنگی، برگزاری گردهماییها و تجمعهای اعتراضی زنان را ممنوع اعلام کرده و در موارد متعدد با برخوردهای امنیتی مانع چنین فعالیتهایی شدهاند.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت، زنان در افغانستان نهتنها از حضور در فضاهای عمومی و فعالیتهای مدنی محروم شدهاند، بلکه بسیاری از نمادهای فرهنگی و اجتماعی نیز بهعنوان «غیرضروری» یا «مغایر با تفسیر طالبان از شریعت» محدود یا ممنوع شده است.
