موج جدیدی از سرکوب و آزار زنان به اتهام بدحجابی 

کارمندان وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان، در چند روز گذشته به‌گونه‌ی گسترده دختران را از ناحیه‌ها‌ی مختلف پایتخت به ویژه از غرب کابل؛ به خاطر آن‌چه که این گروه آنرا “بدحجابی” عنوان می‌کند، بازداشت کرده‌اند.

فضای ترس برشهر و میان دختران حاکم است. دختران با ترس به هم‌دیگر نگاه می‌کنند، گویا با نگاه‌های شان درد و رنج اسارت شان را تبادله می‌کنند.

ساحه‌ی پل‌خشک؛ دشت‌برچی کابل، خانم میان سالی که نوک چادرش را زیر دندان گرفته است با آهی، به چوکی موتر تکیه می‌زند. یک روز دیگر را نیز پشت درهای حوزه‌های طالبان به دنبال دختر مامای شوهرش دویده است. 

ماه‌‌گل-نام مستعار- سه روز می‌شود که به امید یافتن سرنخی برای یافتن دختر مامای شوهرش پشت درهای حوزه‌های امنیتی طالبان دویده است. 

دست‌هایش هنوز هم می‌لرزد. نگرانی از چهره‌اش موج می‌زند. در هوای سرد زمستانی عرق در صورت چروکیده‌اش به وضوح دیده می‌شود.

ماه‌گل می‌گوید که طالبان پروانه-نام مستعار- را از ایست‌گاه نقاش دشت برچی از مربوطات حوزه‌ی هژدهم کابل با خودشان برده است. وی، می‌افزاید که پس از روزها جست‌وجو بالاخره طالبان به آنان گفته‌اند که دختران شان 12 روز را باید در زندان‌ طالبان سپری کنند و آنان 12روز بعد دنبال دختران شان بیایند.

طالبان در روزهای اخیر موج جدیدی از بازداشت زنان و دختران را در پایتخت آغاز کرده است. جنگ‌جویان طالبان و کارمندان وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان با گشت‌زنی در کابل شماری از زنان و دختران را از شهر با خشونت‌ بازداشت و با خودشان به جای نامعلومی انتقال داده است.

طالبان با نشر پیامی به مدیران آموزش‌گاه‌های خصوصی نیز هشدار داده است که تمامی دختران و زنانی که «حجاب شرعی» مورد نظر این گروه را رعایت نکنند، از سوی افراد این گروه  بازداشت و با دریافت ضمانت آزاد خواهند شد.

صدای که مربوط به افراد اداره‌ی استخبارات طالبان است به خبرگزاری بانوان افغانستان رسیده است، یک‎‌تن از افراد طالبان با هشدار می‌گویند که این گروه در سراسر کابل تمامی دخترانی که حجاب مورد نظر این گروه را رعایت نکنند بازداشت خواهد کرد.

نورمحمد-نام مستعار- شاهد بازداشت شماری از دختران توسط گروه طالبان در پیش‌روی مرکز تجارتی بهارسراب بوده است. او، در شام‌گاه روز پنج‌شنبه‌ی هفته‌ی گذشته زمانی که از آموزش‌گاه زبان انگلیسی به خانه‌اش برمی‌گردد؛ متوجه‌ی تجمع مردانی در جلوی در ورودی بهار سراب می‌شود. او، به تجمع شماری از مردان نزدیک شده و دوتن از زنان که به گفته‌ی او سراپا سیاه پوشیده بود، را می‌بیند. این دو زن دختری را با خشونت و کشان‌کشان به سوی موتری می‌برد که افراد مسلح طالبان بر آن سوار هستند. 

نورمحمد، که هنوز چیزی از این رویداد نفهمیده و در شوک رفتاری است که چند لحظه پیش آن را دیده است؛ از یکی از مردان می‌پرسد: «چرا طالبان آن دختر را با خودشان برد؟». وی می‌افزاید که یکی از مردان به او گفته‌اند که طالبان امروز دختران را به دلیل بدحجابی از شهر جمع‌آوری و با خودشان می‌برند. نورمحمد، لحظه‌ی که طالبان با خشونت دختری را از جلوی چشم‌هایش ربوده و با خودشان برده است را فراموش نمی‌تواند و می‌افزاید؛ «دختری را که طالبا برد لباس سیاه که تا زیر زانویش بود، داشت.»

تعداد دیگر از باشندگان کابل که نظاره‌گر بازداشت دختران بوده‎اند نیز تایید می‌کنند که جنگ‌جویان طالبان به زنان کارمند اداره امر به معروف و نهی از منکر این گروه دستور می‌دادند که کدام‌ یک از دختران را بازداشت کنند و زنان نیز از دستور طالبان پیروی می‌کردند.

عبدالغفار فاروق، سخنگوی وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان نیز تایید کرده است که این گروه، شماری از زنان را به دلیل «بدحجابی» از کابل بازداشت کرده است.

 آقای فاروق؛ اما در مورد آمار دختران بازداشت شده و زمان رهایی آن جزییاتی نداده است. وی افزوده است که این اداره پیش از این به دختران بازداشت شده «مکررا دستور داده بودند که به حجاب و پوشش خود توجه کنند.»

این در حالی‌ست که طالبان پس از به دست‌گرفتن قدرت در افغانستان محدودیت‌های شدیدی بر آزادی‌های فردی و اساسی زنان و دختران وضع کرده است. در نتیجه‌‎ی فرمان‌های محدود کننده‌ی طالبان زنان و دختران بیش‌تر از پیش به پوشیدن لباس‌های به رنگ‌های تیره و دراز رو آورده‌اند. هرچند که زنان و دختران افغانستانی با توجه به سنتی بودن جامعه‌ی افغانستانی همواره حجاب را رعایت کرده‌اند. اما طالبان با وجود این نیز در روزهای اخیر سرکوب زنان را بیش‌تر از پیش به بهانه‌ی حجاب تشدید کرده است.

بازداشت و ایجاد ترس در میان دختران

نازیه دانش‌جویی دانش‌گاه پل‌تخنیک کابل است. او که بر اساس دستور طالبان پیش از مسدود شدن دانش‌گاه‌ها در سال پار برای ادامه‌ی درس‌های دانش‌گاه‌اش لباس سرتاپا سیاه پوشیده است. پس آن نیز ترس از طالبان باعث شده است که او همواره لباس‌های دراز بپوشد.

تازه از آموزش‌گاه زبان انگلیسی بیرون شده و می‌خواهد به طرف خانه‌اش برود. کتاب‌هایش را محکم در آغوش گرفته و اشک‌اش را با سر آستین پاک می‌کند. در حالی‌که نفس‌نفس می‌زند، می‌گوید که با دیدن افراد امر به معروف طالبان قدم‌هایش را تیز کرده و پا به فرار گذاشته است.

او، از زمانی‌که شنیده است طالبان دختران را بدون هیچ دلیلی بازداشت می‌کند، دو روز پی‌هم به درس‌هایش نرفته است. نازیه می‌گوید که امروز پس از دو روز غیرحاضری به صنف رفته و تقریبا نصف از هم‌صنفی‌هایش نیز مانند او غیر حاضر بودند. « امروز که طرف کورس/آموزش‌گاه می‌آمدم. می‌ترسیدم فکر می‌کدم که در شهر زامبی آمده. ای طالبا از زامبی کرده هم بدتر و حشت‌ناک‌تر است»

ناهید، آموزگار در یکی از مکتب‌های خصوصی شهر کابل است. او نیز می‌گوید که شماری از دختران دانش‌آموز در چند روز پسین کاهش یافته  و بیش‌‎تر خانواده به دلیل ترس از بازداشت دختران شان به آن اجازه نمی‌دهد که به مکتب بیایند.

ناهید در یکی از مکتب‌های خصوصی دختران صنف اول تا ششم را آمادگی برای سال جدید تحصیلی آموزش می‌دهد. او که از رفتار طالبان ناراحت و خسته است؛ می‌گوید که رفتار طالبان با زنان و دختران بیش‌تر عقده‌مندانه است تا بر اساس شریعت اسلامی.

واکنش‌ها به بازداشت دختران

بازداشت‌های اخیر طالبان به دلیل «بدحجابی» واکنش‌های گسترده‌ی را نیز در پی داشته است. در گذشته بازداشت زنان و دختران به دلیل حجاب سابقه نداشته است. هرچند طالبان در بیش از دو سال حاکمیت شان شماری از فعالان آموزش دختران، زنان معترض و فعالان حقوق زن را بازداشت و زندانی کرده است.

سازمان عفو بین‌الملل و ریچارد بنت، گزارش‌گر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان با نشر پیام‌های جداگانه‌ی خواستار آزادی « فوری و بدون قیدوشرط» این دختران شدند. 

از سوی هم شماری از زنان نیز در واکنش به این بازداشت‌ها گردهمایی‌های اعتراضی را در ولایت‌های کابل و غزنی ایجاد کردند.

گروهی از زنان معترض موسوم به «جنبش اتحاد و همبستگی زنان افغانستان» در گردهمایی در مکان سربسته در ولایت کابل، به بازداشت‌های گسترده‌ی زنان از سوی طالبان در ولایت کابل و برخی از شهرهای دیگر افغانستان اعتراض کردند. این زنان معترض می‌گویند که حجاب بهانه‌ی برای رسیدن به هدف‌های سیاسی طالبان است.

گروهی دیگر از زنان معترض موسوم به «جنبش شنبه‌های ارغوانی» نیز به صورت جداگانه در ولایت غزنی در واکنش به بازداشت‌های اخیر طالبان تجمع اعتراضی برگزار کردند. این زنان معترض بازداشت‌های اخیر طالبان را «عقده‌مندانه» توصیف کرده و گفته‌اند که طالبان در ولایت‌های کابل و غزنی، حتا دختران زیر سن را نیز بازداشت و به مکان نامعلومی با خودشان انتقال داده‌اند.

نصیراحمد فایق، نماینده‌ی دایم افغانستان در سازمان ملل متحد نیز در واکنش به بازداشت‌های اخیر طالبان گفته است که در حاکمیت طالبان امنیت فکری و آرامش خاطر در بین مردم افغانستان وجود ندارد. 

در همین حال، شهرزاد اکبر، رییس سازمان حقوق بشر “رواداری” و رییس پیشین کمیسیون حقوق بشر افغانستان نیز در واکنش به بازداشت دختران به دلیل پوشش‌شان گفته است که طالبان هم‌چنان به تقویت آپارتاید جنسیتی خود و تبعیض، جداسازی و محرومیت زنان و دختران ادامه‌ می‌دهند. 

نهاد حقوق بشری «فریدم نو» نیز در واکنش به بازداشت دختران از سوی طالبان به خاطر “بدحجابی” با نشر پیامی در شبکه‌ی اجتماعی اکس، این عمل‌کرد طالبان را ” سیاست واپس گرایانه‌ی” این گروه توصیف کرده است. «دست‌گیری زنان در منطقه‌ی اکثریت هزاره‌نشین کابل، به خاطر عدم پابندی به قانون‌های حجاب اجباری؛ بار دیگر نشان‌دهنده‌ی سیاست‌های واپس‌گرایانه‌ی طالبان است.»

این نهاد حقوق بشری هم‌چنان گفته است که افراد بازداشت شده باید فورا آزاد شوند و طالبان باید به “حمله‌های” خود بر زنان پایان دهد.

ماه‌گل، پس دو روز سرگردانی در پشت درهای حوزه‌های طالبان سکوت کرده و نفس‌های عمیقی می‌کشد. موتری که بیش از شانزده‌ سرنیشین دارد نیز همگی سکوت کرده و به حرف‌های ماه‌گل گوش می‌داده‌اند.  با بالا شدن دختری که درست در کنار ماه‌گل جاخوش می‌کند؛ در موتر محکم کوبیده می‌شود و صدای آن سکوت حاکم را می‌شکند. گویا این صدا به ماه‌گل نیز تلنگری وارد کرد. با چادرش صورتش را محکم پاک کرده و سرش را بالا می‌کند به صدای که بیش‌تر به آه و ناله‌ی که هیچ پاسخی ندارد، می‌گوید: « خدایا ظالم ره به ظالم گرفتار کن.»